II KK 233/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 7 lipca 2026 r.
w sprawie P. G. skazanego z art. 217 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art.
535 § 3 k.p.k.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego
Warszawa-Praga w Warszawie z 18 listopada 2025 r. sygn. akt VI Ka 1124/25
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z 30 maja 2025 r.
sygn. akt II K 28/23,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądzić od skazanego na rzecz oskarżyciela prywatnego
kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa adwokackiego przy sporządzaniu odpowiedzi na kasację;
3. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie z 18 listopada 2025 r. sygn.
akt VI Ka 1124/25 na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę i pełnomocnika
II KK 233/26
2
oskarżyciela prywatnego utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku
z 30 maja 2025 r. sygn. akt II K 28/23, którym oskarżony P. G. został uznany za
winnego przestępstwa z art. 217 § 1 k.k., przy czym sąd orzekł jednocześnie o
odstąpieniu od wymierzenia kary (pkt 1 wyroku).
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który
zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił zaistnienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia
przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w nienależycie obsadzonym
składzie, albowiem zasiadał w nim sędzia X. Y., który na stanowisko sędziego Sądu
Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie został nominowany przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład
został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a z uwagi na
procedurę powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga
w Warszawie, nie daje on gwarancji niezawisłości i bezstronności.
Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz
skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł o odmowę
przyjęcia kasacji do rozpoznania ze względu na powołanie fikcyjnych przyczyn
odwoławczych, zaś w razie przyjęcia kasacji do rozpoznania o jej oddalenie
ze względu na niezasadność. Ponadto pełnomocnik oskarżyciela prywatnego
wniósł o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego zwrotu
kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Podniesiony przez obrońcę zarzut okazał się oczywiście bezzasadny,
co skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem kasacji przez Sąd Najwyższy w trybie
wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k.
II KK 233/26
3
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. ten
nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiony wyłącznie z powodu
uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,
jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Regułą przy tym jest, że
strona postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania
oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Celem
tego uregulowania jest ograniczenie wpływu do Sądu Najwyższego spraw, które nie
są na tyle poważne, aby uruchamiać w ich przypadku kontrolę o charakterze
nadzwyczajnym. Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie to nie będzie
dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw. bezwzględnej
przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).
Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje bowiem, że
wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego, jaka kara została orzeczona. Tak
więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k. skutkuje
koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy uchybienie
takie miało wpływ na jego treść.
Pomimo iż wobec skazanego P. G. nie orzeczono kary pozbawienia wolności,
to z uwagi na rodzaj i wagę podniesionego przez obrońcę skazanego zarzutu z art.
439 § 1 k.p.k., należało go rozpoznać i ocenić jego zasadność.
Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że przepis art. 439 k.p.k.
ma charakter wyjątkowy, z uwagi na fakt, że zaistnienie jednej z taksatywnie
wymienionych w nim przyczyn obliguje sąd do orzekania poza granicami
zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na
treść wyroku. Niewątpliwie każde z uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k.
narusza prawo do rzetelnego procesu. W niniejszej sprawie natomiast skarżący
uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
upatruje w udziale w rozpoznaniu sprawy przez sąd II instancji sędziego
powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Sąd Najwyższy zauważa, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła sugerowana
przez obrońcę nienależyta obsada składu Sądu Okręgowego w Warszawa-Praga
w Warszawie stanowiąca negatywną przesłankę procesową, w rozumieniu art. 439
II KK 233/26
4
§ 1 pkt 2 k.p.k. Obrońca skazanego rzekome zaistnienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej połączył z obecnością w składzie orzekającym sądu odwoławczego
sędziego Sądu Okręgowego X. Y., czyli sędziego powołanego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
w procedurze ukształtowanej według ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.3
ze zm.). Niespełniającego zatem – w opinii skarżącego, kryteriów niezawisłości ze
względu na strukturalną wadę w procesie powołania na stanowisko sędziowskie.
Odnosząc się do takiego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji,
zauważyć należy, iż moc wiążąca przywołanej przez skarżącego uchwały Sądu
Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I 4110 1/20 została uchylona
wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 20 kwietnia 2020 r. w sprawie U
2/20 (M.P.2020.376)., co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej
sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W
świetle przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania
zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też
samodzielnego podważania obowiązywania jego wyroków. Abstrahując od tego,
podobnie jak nawiązująca do niej treściowo uchwała SN z 2 czerwca 2022 r. sygn.
akt I KZP 2/22, wskazywała ona, iż dla udowodnienia zaistnienia nienależytej
obsady sądu każdorazowo konieczne jest wykazanie in concreto (z czego zdaje
sobie sprawę autor, formułując powyższy zarzut kasacyjny), że sędzia nie
gwarantuje, chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a
przywołana instytucjonalna wadliwość miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia. W
konsekwencji potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez
niezawisły i bezstronny sąd w konkretnej sprawie winno być rozpatrywane w
kategoriach innego rażącego naruszenia prawa [względna przyczyna odwoławcza;
postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 30 listopada 2022 r. sygn. II KK
468/22]. Innymi słowy, w myśl przedstawionej w uchwale wykładni, może to
zaistnieć, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
II KK 233/26
5
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności. Sam zaś udział w tej procedurze wyklucza
przyjęcie a priori nienależytej obsady sądu, a co za tym idzie zaistnienia
bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.
Wymagana jest bowiem wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście
postępowania nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania. Powoduje
to, iż okoliczności mogące mieć wpływ na bezstronność sędziego w danej sprawie,
muszą zostać wykazane za pomocą faktów. Zarzut postawiony w kasacji nie mógł
zatem okazać się skuteczny, gdyż skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności
uzasadniających wątpliwości, że proces powołania wymienionego sędziego Sądu
Okręgowego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego
standardu niezawisłości i bezstronności sądu.
Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie,
bezwzględne przyczyny odwoławcze, skutkujące przecież koniecznością
uwzględniania z urzędu i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych
zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia, wymagają, aby do tego grona
zaliczać jedynie stany o obiektywnym i łatwo weryfikowalnym charakterze. Gdyby
bowiem wspomniane konsekwencje miało wywoływać uchybienie, którego
stwierdzenie wymagałoby przeprowadzenia wielopłaszczyznowych i wysoce
ocennych analiz, prawo stron procesu karnego do przewidywalności działań
organów procesowych oraz własnej sytuacji procesowej, nawet po
uprawomocnieniu się orzeczenia, zostałoby w sposób istotny ograniczone,
przekładając się na istotne ograniczenie gwarancji procesowych, w tym te związane
z prawem do zaskarżenia orzeczenia, czy uzyskania pewnego, wiążącego
rozstrzygnięcia. Próba oceny przeprowadzenia owej analizy pod kątem
niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w istocie
zmierza do relatywizacji bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które są albo ich
nie ma i nie podlegają one ocenie z punktu widzenia natężenia (por. postanowienie
SN z 28 grudnia 2022 r. sygn. akt. IV KK 477/22). Każdy bowiem sąd, dysponując
własnym atrybutem niezawisłości, inaczej może postrzegać i oceniać kwestię
spełnienia minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. Strony
II KK 233/26
6
postępowania w takim stanie rzeczy nie będą miały wówczas pewności co do
wyników takiej oceny, co istotnie zaprzecza procesowej skuteczności
bezwzględnych przyczyn odwoławczych w sposób zdefiniowany przez
ustawodawcę i ugruntowane dotychczas orzecznictwo. Na tym zaś tle wskazać
należy, że celem i wartością demokratycznego państwa jest zapewnienie
bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego, immanentnie powiązanego
z jednolitością stosowania prawa przez sądy (zob. wyrok TK z 13 października
2015 r. sygn. akt SK 63/12). Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej adekwatne w
kontekście bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które powinny być oczywiste,
łatwo dostrzegalne, a przez to możliwie jednolicie stosowane w orzecznictwie.
Skarżący nie podniósł także żadnych zarzutów osobistych pod adresem
sędziego X. Y. jako członka składu orzekającego w sprawie Sądu Okręgowego
Warszawa-Praga w Warszawie, wskazujących, iż podczas rozpoznania
przedmiotowej sprawy był poddany jakimkolwiek naciskom, czy choćby sugestiom
ze strony czynników zewnętrznych, albo nie zachował wymaganej bezstronności,
czy obiektywizmu.
Odnosząc powyższe do sformułowanej przez skarżącego argumentacji,
Sąd Najwyższy w realiach tej sprawy nie dopatrzył się żadnego związku między
okolicznościami powołania ww. sędziego na urząd a samym rozstrzygnięciem
sprawy, w szczególności by wywarły one jakikolwiek negatywny wpływ na sposób
rozpoznania zwyczajnego środka odwoławczego przez Sąd Okręgowy Warszawa-
Praga w Warszawie. W rozważanym kontekście nie ma zatem mowy nie tylko o
uchybieniach wymienionym w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale także o żadnym innym
rażącym naruszeniu prawa, mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu,
rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o treść przepisów
art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Wysokość należności od skazanego na
rzecz oskarżyciela prywatnego za ustanowienie zastępstwa adwokackiego do
sporządzenia odpowiedzi na kasację ustalono w oparciu o przepis § 11 ust. 4 pkt 2
i ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w
sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215 tekst jednolity).
II KK 233/26
7
[J.J.]
[r.g.]
