II KK 182/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
Dnia 26 maja 2026 r.
w sprawie M.P. skazanego z art. 234 k.k. w zb. z art. 233 § 1 k.k.
po rozpoznaniu – w trybie art. 535 § 3 k.p.k. - na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu
26 maja 2026 r.
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w
Warszawie z dnia 16 października 2025 r., sygn. IX Ka 927/25, utrzymującego w
mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie z dnia 10
października 2024 r., sygn. III K 796/23,
na podstawie art. 535 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami
sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego.
[WB]
UZASADNIENIE
Z kasacją od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 16 października
2025 r., sygn. akt IX Ka 927/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego
dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt
III K 796/23 – skazujący M.P. za przestępstwo z art. 234 k.k. (w brzmieniu sprzed 1
października 2023 r.) w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zb. z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 11 §
II KK 182/26
2
2 k.k. na karę 120 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda – wystąpił obrońca
skazanego.
W nadzwyczajnym środku zaskarżenia skarżący zarzucił zaskarżonemu
wyrokowi obrazę art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. przez
prowadzenie postępowania bez skargi uprawnionego oskarżyciela, czego skutkiem
było rozpoznanie sprawy przeciwko M.P. w oparciu o nieistniejące prawnie dowody
i zdarzenia.
W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że pisemne zawiadomienie o
podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 27 lutego 2023 r. obejmowało
wyłącznie czyn z art. 296 § 1 k.k. i było jedyną skargą - jedyną czynnością
inicjującą postępowanie, której treść odnosiła się do zarzutu działania na szkodę
podmiotu gospodarczego w warunkach braku umocowania, odpowiadającego
hipotezie art. 296 § 1 k.k. Zawiadomienie to nie obejmowało oskarżenia w zakresie
podrobienia lub przerobienia dokumentów ani nie formułowało skargi co do czynu z
art. 270 k.k. Treść ta została wprost zarejestrowana w karcie zgłoszenia i
jednoznacznie określała zakres skargi pierwotnej, który bezwzględnie związał
organy ścigania. Organy ścigania nigdy nie wszczęły postępowania w zakresie
czynu z art. 296 § 1 k.k. - tj. czynu, który został rzeczywiście zgłoszony. Jedyną
skargą inicjującą postępowanie było pisemne zawiadomienie z 27 lutego 2023 r.
obejmujące art. 296 § 1 k.k., podczas gdy postępowanie prowadzono i zakończono
w zakresie czynu z art. 270 § 1 k.k., nigdy nieobjętego wolą skarżącego. Organy
postępowania przygotowawczego procedując w sprawie pisemnego zawiadomienia
o przestępstwie, złożonego przez M.P., badały inne zdarzenie historyczne niż
objęte zawiadomieniem, z naruszeniem zasady skargowości (art. 14 § 1 k.p.k.).
Dlatego w ocenie skarżącego w zakresie czynu przypisanego skazanemu
postępowanie toczyło się bez skargi uprawnionego oskarżyciela, co czyniło je
niedopuszczalnym. Brak skargi ma charakter pierwotny i nieusuwalny oraz skutkuje
niedopuszczalnością postępowania od samego początku (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.), a
w konsekwencji bezwzględną nieważnością postępowania (art. 439 § 1 pkt 9
k.p.k.).
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
oraz uchylenie wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy–Mokotowa w Warszawie
II KK 182/26
3
całości oraz umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 17 § 1 pkt 9
k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało
oddalenie jej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.).
Przypomnieć należało, że w postępowaniu Prokuratury Rejonowej w
Warszawie, sygn. akt [...], prowadzonej na skutek pisemnego zawiadomienia M.P.
o możliwości popełnienia przestępstwa z 27 lutego 2023 r. oraz protokołu ustnego
zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby
zawiadamiającej z 4 kwietnia 2023 r. organ prowadzący postępowanie, na
podstawie zgromadzonych dowodów, samodzielnie określił kwalifikację prawną
czynu stanowiącego podstawę przedmiotową postępowania, tj. występek z art. 270
§ 1 k.k.
Ocena zgromadzonego materiału dowodowego, zwłaszcza w postaci opinii
biegłego z zakresu badania dokumentów i pisma ręcznego, doprowadziła organ
postępowania przygotowawczego do wniosku, że M.P. zeznał fałszywie, iż M.1P.1
użyła dwóch podrobionych pełnomocnictw z dnia 1 stycznia 2008 r. i z dnia 5
sierpnia 2015 r. do działania przez nią w jego imieniu w ramach działalności
gospodarczej pod nazwa M., które to zeznania składane były przed organem
powołanym do ścigania przestępstw i miały stanowić dowód w postępowaniu
karnym.
W następstwie tej oceny, postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r.
prokurator wyłączył z akt sprawy sygn. [...] materiały w sprawie o czyn z art. 234
k.k. w zb. z art. 233 § 1 k.k. w zb. z art. 238 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. do
odrębnego – niniejszego – postępowania, po przeprowadzeniu którego oskarżył
M.P. o to, że w dniu 4 kwietnia 2023 r., złożył przed organem powołanym do
ścigania przestępstw - Komisariatem Policji, w sprawie o sygn. akt […] Prokuratury
Rejonowej, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za zawiadomienie o
II KK 182/26
4
niepopełnionym przestępstwie, odpowiedzialności karnej za fałszywe oskarżenie
oraz odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, fałszywe zeznania w zakresie
niepodpisania pełnomocnictw dla żony M.1P.1 z dni: 1.01.2008 r. oraz 5.05.2014 r.,
które miała używać, a które to zeznania miały stanowić dowód w prowadzonym
postępowaniu przygotowawczym o sygn. jw., a którymi to świadomie fałszywie
oskarżył swoją żonę M.1P.1 o popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., podczas
gdy z zeznań świadka M.1P.1 oraz opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego
wynika, iż zeznał nieprawdę i nie doszło do popełnienia przestępstwa, a podpisy
widniejące na pełnomocnictwach zostały zakreślone przez niego, tj. o czyn z art.
234 k.k. w zb. z art. 233 § 1 k.k. w zb. z art. 238 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Argumentacja, jakoby to treść fałszywego zawiadomienia o przestępstwie
miała determinować istnienie bądź nieistnienie skargi w niniejszym, prawomocnie
zakończonym postępowaniu, jest chybiona. Bezspornie bowiem w sprawie
uprawniony oskarżyciel – prokurator złożył akt oskarżenia w ramach
przysługujących mu uprawnień ustawowych, a orzekający w sprawie Sąd Rejonowy
dokonał jedynie drobnej, wprost redakcyjnej zmiany opisu przypisanego czynu, z
oczywistością mieszczącej się w granicach zdarzenia historycznego. Z kolei
dokonując subsumcji uwzględnił dyspozycję art. 4 § 1 k.k. W takim kształcie wyrok,
w następstwie kontroli instancyjnej, został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy.
Skarżący wadliwie przyjmuje, jakoby to treść złożonego przez M.P.
pisemnego zawiadomienia o przestępstwie miałaby być w niniejszym postępowaniu
„skargą” – żądaniem uprawnionego oskarżyciela w rozumieniu art. 14 § 1 k.p.k.,
podczas gdy w rzeczywistości stanowi ono jedynie okoliczność faktyczną
początkującą postępowanie przygotowawcze, w ramach którego skazany złożył
fałszywe zeznania oskarżające swoją żonę M.1P.1 o użycie przez nią dwóch
podrobionych pełnomocnictw z dnia 01 stycznia 2008 r. i z dnia 5 sierpnia 2014 r.
do działania przez nią w jego imieniu w ramach działalności gospodarczej pod
nazwą M., podczas gdy w rzeczywistości podpisał te pełnomocnictwa osobiście.
Złożone przez wymienionego pisemne zawiadomienie o przestępstwie w żaden
sposób nie determinowało przedmiotu niniejszego postępowania, albowiem do
realizacji znamion przypisanego mu przestępstwa (kwalifikowanego kumulatywnie)
II KK 182/26
5
doszło w następstwie złożonych w postępowaniu zeznań, czego skarżący zdaje się
nie do końca akceptować.
O tym, że rzeczywistą intencją skarżącego jest podważenie podstawy
faktycznej wyroku świadczy treść dupliki, gdzie skarżący jasno wskazuje, że „opis
czynu przypisanego nie wynika z ustalonego stanu faktycznego, a Sąd przypisał
skazanemu oskarżenie o podrobienie dokumentów, mimo że ustalił jedynie spór co
do zakresu pełnomocnictwa”; „brak jest możliwości wskazania konkretnej
wypowiedzi skazanego zawierającej przypisanie innej osobie popełnienia czynu
zabronionego, a zatem przypisany czyn nie wynika z ustalonego zdarzenia”, oraz
że „Sąd wskazał jako podstawę prawną skazania przepisy art. 234 k.k. oraz art.
233 § 1 k.k., jednakże uzasadnienie nie zawiera wykazania, aby ustalony stan
faktyczny realizował ich znamiona, a w szczególności nie wskazano faktu
odpowiadającego przypisaniu innej osobie popełnienia przestępstwa, nie wykazano
podstaw przekształcenia materii zawiadomienia od ustalonego sporu co do zakresu
pełnomocnictwa do zarzutu podrobienia dokumentów, co nie miało miejsca. W
wyniku tych zabiegów wskazanie w podstawie zarzutu a następnie podstawy
skazania przepisów prawa materialnego ma charakter wyłącznie deklaratywny,
gdyż nie zostało wykazane, aby ustalone fakty je realizowały, ani nie została
wykazana strona podmiotowa przestępstw”.
Skarżący nie tylko utracił z pola uwagi to, że ustalenia faktyczne w ogóle nie
podlegają kontroli kasacyjnej, zaś zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego
bądź procesowego (innego, niż uchybienie określone w art. 439 k.p.k.) nie mógł in
concreto zostać w kasacji obrońcy podniesiony z mocy ograniczenia z art. 523 § 2
k.p.k. – z uwagi na prawomocne skazanie oskarżonego na karę grzywny.
Należy wiec tylko skrótowo wyjaśnić, że „oskarżenie” w rozumieniu art. 234
k.k. ma szerszy zakres znaczeniowy od jego formalnej postaci (zob. T. Razowski
[w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021,
art. 234, teza 12), stanowiąc konkretny akt zmierzający do spowodowania ścigania
określonej osoby (zob. wyrok SN z 9.06.1949 r., K 460/49, Orzecznictwo Sądu
Najwyższego z zakresu materialnego prawa karnego, 1945–1957. Zbiór analityczny
w ujęciu przedmiotowym i artykułowym, red. S. Śliwiński, Warszawa 1958, s. 108).
Do realizacji znamion występku z art. 234 k.k. w ogóle nie jest wymagane podanie
II KK 182/26
6
kwalifikacji prawnej, ale takie określenie opisowe czynu, które pozwala na
identyfikację zespołu znamion typu czynu zabronionego (por. M. Szewczyk, A.
Wojtaszczyk, W. Zontek [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część II.
Komentarz do art. art. 212-277d, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017, art. 234,
teza 9). Najpełniej problematykę tę omówiono w doktrynie na kanwie przestępstwa
z art. 238 k.k., które również skazanemu przypisano w ramach kumulatywnego
zbiegu przepisów ustawy (art. 11 § 2 k.k.). Trafnie spostrzeżono, że rozstrzygnięcia
związane z kwalifikacją prawną czynu zgłaszanego w zawiadomieniu o popełnieniu
przestępstwa są pochodną określonych okoliczności, które owo zawiadomienie
wyraża, a więc w istocie jest to przede wszystkim problem przedstawianych w
zawiadomieniu faktów, który następnie tylko w sposób wtórny odnosi się do opartej
na takich faktach kwalifikacji prawnej. Owo zawiadomienie albo wprost wskazuje
określone okoliczności (i wtedy nie musi nawet wskazywać na konkretną
kwalifikację prawną), albo też implikuje istnienie określonych okoliczności poprzez
samo wskazanie, iż nastąpiło zdarzenie odpowiadające określonej kwalifikacji
prawnej (zob. M. Szewczyk, A. Wojtaszczyk, W. Zontek [w:] Kodeks karny [op. cit.],
art. 238, teza 4).
Uwzględniając powyżej przedstawioną argumentację, wobec
niestwierdzenia jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia kasacji, podlegała ona
oddaleniu jako oczywiście bezzasadna.
Jednocześnie, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.
kosztami postępowania kasacyjnego obciążono skazanego nie znajdując podstaw
do zwolnienia go z tego obowiązku.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej postanowienia.
[WB]
[r.g.]
II KK 182/26
7
