II KK 181/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 grudnia 2025 r.
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
SSN Paweł Wiliński
Protokolant Ewa Śliwa
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego
w sprawie skazanego S. W.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 10 grudnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt VIII AKa 72/24
utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w
Warszawie z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt V K 17/22,
1) uchyla zaskarżony wyrok, a na podstawie art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. także wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w
Warszawie z dnia 21 marca 2023 r. (sygn. akt V K 17/22) i sprawę
przekazuje Sądowi Okręgowemu Warszawa - Praga w Warszawie
do ponownego rozpoznania;
2) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. P., Kancelaria
Adwokacka w W., kwotę 2952 zł, w tym 23% VAT, tytułem zwrotu
kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci
II KK 181/25
2
sporządzenia i wniesienia kasacji oraz za obronę w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym.
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Włodzimierz Wróbel
Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 21 marca
2023 r. (sygn. akt V K 17/22) S. W. wymierzono karę łączną. Sąd, działając na
podstawie art. 569 § 1 i § 2 k.p.k. oraz art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k. w zw. z art.
4 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 24 czerwca
2020 r., połączył kary pozbawienia wolności oraz kary łączne pozbawienia wolności,
które zostały orzeczone wyrokami: Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w
Warszawie z dnia 30 czerwca 2020 roku (sygn. akt VIII K 311/20), Sądu Rejonowego
w Mińsku Mazowieckim z dnia 24 czerwca 2021 r. (sygn. akt II K 415/21), oraz Sądu
Rejonowego w Wołominie z dnia 18 grudnia 2019 roku (sygn. akt II K 909/17). W
rezultacie wymierzono mu karę łączną 9 lat pozbawienia wolności.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2024 r. (sygn. akt
VIII AKa 72/24) wyrok Sądu I instancji został utrzymany w mocy.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, zarzucając
orzeczeniu naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. oraz art. 47
Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez rażące naruszenie standardu
rzetelnego procesu sądowego. Uzasadnił to wydaniem wyroku przez Sąd Apelacyjny
w Warszawie w składzie, który był nienależycie obsadzony, bowiem w składzie sądu
zasiadali sędziowie nieposiadający formalnej legitymacji do orzekania (tj. X. Y., X.1
Y.1 oraz X.2 Y.2), co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna.
II KK 181/25
3
Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie polskiego Sądu Najwyższego,
a także w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, problem dotyczący niezależności polskich
sądów i ich odpowiedniej struktury ma charakter systemowy. Kwestia ta szczególnie
nabiera znaczenia, gdy konkretni sędziowie swoją karierę orzeczniczą zaczynali lub
kontynuowali w oparciu o decyzje Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Dotyczy to zwłaszcza
sędziów, którzy brali aktywny udział we wspieraniu tzw. „reform” wymiaru
sprawiedliwości po roku 2015 i utożsamiali się z wyrażanymi przez ówcześnie
rządzących kierunkami zmian. Problem ten nabiera dodatkowego znaczenia w
przypadku sędziów, którzy uczestniczyli w procedurze powołania przez
niekonstytucyjny organ, jakim jest wspomniana Rada, a także przyjmowali
stanowiska z rąk Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego. Działania te
prowadziły do jawnego wspierania decyzji, które były jednoznacznie uznawane przez
sądy międzynarodowe za naruszające gwarancje prawa do niezależnego sądu
ustanowionego ustawą. Ich kariery w strukturze sądownictwa powszechnego, a
nawet w Sądzie Najwyższym, były nietypowe, ponieważ awanse do sądów wyższych
instancji lub na stanowiska funkcyjne miały bezprecedensowo szybki charakter.
W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r. (sygn. I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22) podkreślono,
że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) nie jest organem tożsamym
z konstytucyjnym organem, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja
RP, w szczególności art. 187 ust. 1. W uchwale tej zaakcentowano również
konieczność uwzględnienia stopniowalności kryteriów doboru sędziów do sądów
różnych szczebli, gdzie surowsze wymagania dotyczą sędziów ubiegających się o
awans do sądów wyższej instancji.
Taka ocena dotyczy również przypadku sędziego X.2 Y.2. Kwestia
kontrowersji wokół jego osoby oraz kariery w wymiarze sprawiedliwości po 2015 roku
została kompleksowo zrekapitulowana i omówiona m.in. w sprawie o sygnaturze II
II KK 181/25
4
KK 279/24. Jego awanse oraz pełnione funkcje, w tym członkostwo w nowej Krajowej
Radzie Sądownictwa w obu kadencjach, budzą poważne wątpliwości co do
niezależności sądu, w którego składzie zasiada. Zauważalne powiązania z organami
wykonawczymi oraz akceptacja działań niezgodnych z prawem, wprowadzonych w
ramach tzw. reform sądowych po 2015 roku, podważają zaufanie do jego
obiektywizmu. Sąd, z definicji niezależny, nie może opierać swojej pozycji na bliskich
związkach z władzą wykonawczą lub ustawodawczą. Spektakularna kariera
sędziego Y.2 po 2015 r., obejmująca awans o dwa szczeble w hierarchii sądownictwa
oraz nieukończony awans do Izby Dyscyplinarnej SN, w kontekście zasiadania w
KRS, jednoznacznie wskazuje na korzyści odniesione z bezkrytycznego poparcia
decyzji politycznych związanych z tzw. reformami wymiaru sprawiedliwości.
Należy również zaznaczyć, że inny członek składu Sądu Apelacyjnego,
sędzia X. Y., była wielokrotnie uznawana przez Sąd Najwyższy za osobę, której
obecność w składzie sądu stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k. (przykładowo w sprawach o sygnaturach: II KK 74/22, II KK 76/23, II
KK 296/23, II KK 506/23, II KK 37/23, II KK 297/23, II KO 26/24, II KO 20/24, II KK
168/23, II KK 527/23, II KK 368/22). Sędzia X. Y. od 2017 r. pełniła liczne funkcje
bezpośrednio związane z decyzjami Ministra Sprawiedliwości, co można uznać za
sprzeczne z orzecznictwem trybunałów europejskich w zakresie prawa do sądu
niezależnego i niezawisłego. Mimo kontrowersji, w 2018 r. przystąpiła do konkursu
na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, uzyskując rekomendację
KRS pomimo obecności kandydatów z wyższymi ocenami. Ostatecznie została
powołana na stanowisko postanowieniem Prezydenta RP z dnia 15 grudnia 2020 r.
Przed nominacją, decyzją Ministra Sprawiedliwości, była delegowana do pełnienia
obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, a następnie powierzono
jej obowiązki sędziego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w
Warszawie, którego prezesem została w 2020 r. To powołanie nastąpiło przez
Prezesa SN kierującego Izbą Dyscyplinarną, której brak niezależności został
jednoznacznie stwierdzony w orzeczeniach TSUE, ETPCz oraz w uchwałach SN.
Fakt wielokrotnego powoływania jej przez Ministra Sprawiedliwości do składów
Komisji Egzaminacyjnych dodatkowo wskazuje na ścisłe powiązania z władzą
wykonawczą i budzi wątpliwości co do jej niezawisłości. Jej karierze zawodowej
II KK 181/25
5
towarzyszyły kontrowersje dotyczące zgodności z zasadami niezależności i
niezawisłości sądownictwa, wyznaczonymi przez trybunały europejskie.
Wskazane powyżej uchybienia dotyczące obsady Sądu odwoławczego nie
wyczerpują jednak wadliwości, jakimi dotknięte jest procedowanie w niniejszej
sprawie. Analiza akt oraz przebiegu postępowania prowadzi do wniosku, że
bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
zaistniała już na etapie orzekania w pierwszej instancji przed Sądem Okręgowym
Warszawa-Praga w Warszawie. W składzie tego Sądu zasiadała bowiem sędzia X.3
Y.3, której status oraz ścieżka awansowa rzutują bezpośrednio na ocenę należytej
obsady sądu.
Podobnie jak w przypadku sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym,
ścieżka kariery zawodowej sędzi X.3 Y.3 była przedmiotem wielokrotnej, krytycznej
oceny Sądu Najwyższego (m.in. w sprawach o sygnaturach II KK 562/24, II KK
352/24, II KK 502/24, II KK 170/25). Z ustaleń poczynionych w tych sprawach wynika,
że w latach 2008–2018 sędzia ta czternaście razy bezskutecznie ubiegała się o
awans na stanowisko sędziego sądu rejonowego w procedurach prowadzonych
przed prawidłowo ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa. Fundamentalna
zmiana w dynamice jej rozwoju zawodowego nastąpiła dopiero w momencie, gdy
procesy nominacyjne zaczęły być przeprowadzane przez Krajową Radę
Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. Sędzia Y.3, ignorując wcześniejsze niepowodzenia w konkursach na niższy
szczebel, zgłosiła swoją kandydaturę od razu na stanowisko sędziego sądu
okręgowego, uzyskując powołanie przez Prezydenta RP w dniu [...] 2020 r. (M.P. z
2020 r. poz. […]).
Z perspektywy oceny niezawisłości i bezstronności sądu w rozumieniu
standardów konstytucyjnych i konwencyjnych, kluczowe znaczenie mają dalsze
etapy jej kariery, które nierozerwalnie łączą się z działaniami władzy wykonawczej.
W dniu 5 stycznia 2023 r., posiadając zaledwie niespełna trzyletnie doświadczenie
orzecznicze, sędzia ta zgłosiła kandydaturę na delegację do Sądu Apelacyjnego w
Warszawie. Mimo wyraźnej, niejednogłośnej i negatywnej opinii Kolegium Sądu
Okręgowego oraz Wiceprezesa tego Sądu, którzy wskazywali na trudną sytuację
kadrową w jednostce macierzystej, w dniu 14 marca 2023 r. otrzymała ona
II KK 181/25
6
wspomnianą delegację. Obiektywnie rzecz biorąc, tak krótki staż pracy na
stanowisku sędziego nie pozwala na nabycie doświadczenia niezbędnego do
rzetelnego orzekania w sądzie apelacyjnym, co samo w sobie budzi wątpliwości co
do merytorycznych przesłanek tej decyzji.
Szczególnie istotny jest kontekst, w jakim doszło do wspomnianej delegacji.
Informacja o możliwości delegowania sędziów do II Wydziału Karnego Sądu
Apelacyjnego w Warszawie pojawiła się krótko po tym, jak z tego wydziału karnie
przeniesiono trzy sędzie (X.4 Y.4, X.5 Y.5 i X.6 Y.6) w odwecie za kwestionowanie
przez nie legalności KRS oraz nominacji sędziowskich dokonanych z udziałem tego
organu. Zgoda sędzi X.3 Y.3 na objęcie delegacji w takich okolicznościach musi być
oceniona jako akceptacja „wejścia na miejsce” sędziów poddanych bezprawnym
represjom przez ówczesne kierownictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Dalsze
awanse funkcyjne, w tym objęcie stanowiska przewodniczącej II Wydziału Karnego
Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 1 października 2023 r. – będąc sędzią o
znikomym stażu i jedynie delegowaną – oraz start w konkursie na stanowisko
sędziego sądu apelacyjnego bez żadnego kontrkandydata, potwierdzają tezę o
ścisłym powiązaniu jej drogi zawodowej z czynnikami politycznymi i
administracyjnymi.
Wszystkie te okoliczności, oceniane łącznie, prowadzą do wniosku, że w
przypadku sędzi X.3 Y.3 brak jest gwarancji niezależności od władzy wykonawczej,
co w świetle uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20),
prowadzi do uznania nienależytej obsady sądu. Skoro uchybienie to wystąpiło już w
pierwszej instancji, konieczne stało się uchylenie nie tylko wyroku Sądu
Apelacyjnego, ale i poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego, gdyż orzeczenie
wydane z udziałem osoby powołanej na stanowisko sędziego w opisanych wyżej
warunkach dotknięte jest nieusuwalną wadą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
[J.J.]
[r.g.]
II KK 181/25
7
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Włodzimierz Wróbel Paweł Wiliński
