POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 1 lipca 2025 r.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 1 lipca 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron,
w przedmiocie żądania sędziego Sądu Najwyższego o wyłączenie od udziału
w sprawie II KB 48/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
postanowił:
uwzględnić żądanie i wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego
J. M. od udziału w sprawie II KB 48/24.
UZASADNIENIE
Sędzia Sądu Najwyższego J.M. w dniu 8 kwietnia 2025 r. złożył żądanie
wyłączenia go od udziału w sprawie II KB 48/24, albowiem do jej rozpoznania
wyznaczeni zostali sędziowie podlegający w jego opinii wyłączeniu z mocy prawa
na podstawie art. 40 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w osobach sędziów Sądu
Najwyższego T.S., K.Z. i M.Ł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Żądanie o wyłączenie od udziału w sprawie jest zasadne.
Przypomnieć trzeba, że podstawą wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1
k.p.k. przewidzianym w wymienionym przepisie jest istnienie okoliczności tego
rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w
danej sprawie. Chodzi tu o uprawdopodobnienie wystąpienia takich okoliczności,
które obiektywnie czynią zasadnym pojawienie się wątpliwości co do bezstronności
sędziego. Można powiedzieć, że instytucja iudex suspectus ma miejsce, gdy brak
jest możliwości obiektywnego przekonania przeciętnie rozsądnej osoby, że
okoliczności te nie będą rzutowały na bezstronne osądzenie sprawy. Niewątpliwie
jedną z takich okoliczności będzie uzewnętrznienie przez sędziego swojego
poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia i to zarówno w wypowiedzi na sali
sądowej, jak i poza salą {postanowienie Sądu Najwyższego z 24 września 2008 r.
sygn. akt III KK 73/08). Chodzi również o wypowiedzi pozaprocesowe, które w
odbiorze zewnętrznym mogą wywołać wątpliwość co do istnienia kierunkowego
nastawienia sędziego do stron procesowych lub uczestników postępowania albo
sprawy {por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2020 r. sygn. akt II KO
18/20). Rzecz jasna, muszą to być wypowiedzi świadczące o realnym
niebezpieczeństwie rozpoznania sprawy przez stronniczo nastawionego sędziego.
W przedmiotowej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją,
wobec czego, dla dobra wymiaru sprawiedliwości, należy uznać, iż sędzia J.M. w
istocie nie powinien rozpoznawać wniosku SSO M.M. złożonego w trybie art. 42a §
13 zd. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
{tekst jednolity Dz.U. 2024, poz. 334 ze zm.) o zbadanie spełnienia przez nią
wymogów niezawisłości i bezstronności. SSN J.M. był sygnatariuszem uchwały
połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA 1-4110-1/20, uznanej za
niezgodną z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 20 kwietnia
2020 r. sygn. akt U 2/20 (OTK ZU A/2020, poz. 61), która obejmowała ocenę
rzekomych nieprawidłowości w obsadzie Krajowej Rady Sądownictwa i wpływu
tych rzekomych nieprawidłowości na skuteczność powołań sędziów w związku z
ich udziałem w rozpoznawaniu spraw.
Zdaniem Sądu Najwyższego wobec oczywistego konfliktu wiążącego się z
konicznością takiej oceny w wydaniu orzeczenia o statusie sędziów powołanych
II KB 48/24
na urząd począwszy od 2018 r. nie mogą brać udziału osoby biorące udział
w wydaniu wskazanej uchwały. Stoją one bowiem każdorazowo przed
koniecznością rozstrzygnięcia o tym, czy i jak skutek wywołało orzeczenie TK, a
tym samym przynajmniej pośrednio oceniają ważność i skuteczność własnego
rozstrzygnięcia. Zachodzi zatem klasyczny przypadek orzekania sędziego we
własnej sprawie tj. w sprawie prawidłowości czynności procesowej, w której
wydaniu wcześniej uczestniczył (nemo iudex in causa sua).
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[a.ł]
