|
Zarzuty z apelacji oskarżyciela publicznego, jako niezasadne, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przyznać rację można oskarżycielowi jedynie w tym zakresie, że okoliczności, na jakie powołuje się w sformułowanych zarzutach, a które były także przedmiotem rozważań przez Sąd Okręgowy przy rozpoznawaniu apelacji oskarżyciela publicznego w postępowaniu II Ka 737/23, zasadnie mogą budzić wątpliwości co do legalności działań przedsiębranych przez oskarżonego jako zarządzającego spółką (...) Sp. z o.o. Sp. k., jednakże nie mogą one być dostateczną podstawą do przypisania oskarżonemu sprawstwa zarzucanych mu czynów, zgodnie z ich opisem zawartym w akcie oskarżenia. Wskazywane przez oskarżyciela publicznego w apelacji okoliczności, w istocie stanowią jedynie poszlaki. Pamiętać jednak trzeba o tym, że o dowodzie z poszlak jako pełnowartościowym dowodzie winy oskarżonego można mówić dopiero wówczas, gdy zespół (łańcuch) poszlak rozumianych jako udowodnione fakty uboczne prowadzi pośrednio do stwierdzenia jednej tylko wersji zdarzenia (fakt główny), z której wynika, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu. W konsekwencji brak jest więc podstaw do przyjęcia, że dowód z poszlak pozwala na uznanie winy oskarżonego, jeżeli zgromadzone poszlaki nie pozwalają na wykluczenie - stosując określoną w art. 5 § 2 k.p.k. zasadę, iż nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego - możliwości jakichkolwiek innych wersji tego zdarzenia (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2002 r. V KKN 462/00). W ocenie Sądu Okręgowego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym ten uzyskany w toku postępowania odwoławczego, nie pozwolił na pozbawione wszelkich wątpliwości uznanie, że ustalone okoliczności, będące w rzeczywistości jedynie poszlakami, prowadziłyby do stwierdzenia jednej tylko wersji wydarzeń, świadczącej o sprawstwie oskarżonego, polegającym na świadomym posłużeniu się wystawionymi fakturami VAT zawierającymi dane identyfikacyjne spółki (...) Sp. z o.o., gdzie nabywcą towarów była zarządzana przez oskarżonego spółka (...) Sp. z o.o. Sp. k., podczas gdy do tych transakcji miało w ogóle nie dojść, niezaewidencjonowaniu w prowadzonych rejestrach VAT przychodu ze sprzedaży towarów i usług w łącznej kwocie 176 083,82 zł czy dopuszczeniu do prowadzenia ksiąg rachunkowych poprzez podanie w nich nierzetelnych danych, do czego miało dojść w okresie od 1 stycznia 2017 r. do dnia 28 lutego 2017 r.
W związku ze wskazanymi przez Sąd I Instancji w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku istotnych pozostałych w sprawie wątpliwości, pod szczególną rozwagę należało wziąć treść art. 5 § 1 i 2 k.p.k., zgodnie z którą, ustalenia niekorzystne dla oskarżonego wymagają udowodnienia, jako że on sam korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.), a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść (art. 5 § 2 k.p.k.). Z tych względów wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne nie tylko wówczas, gdy wykazano niewinność oskarżonego, lecz również wtedy, gdy nie udowodniono mu że jest winny popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. W tym ostatnim wypadku wystarczy zatem, że twierdzenia oskarżonego, negującego tezy aktu oskarżenia, zostaną uprawdopodobnione. Co więcej, wyrok uniewinniający musi zapaść jednak również i w takiej sytuacji, gdy wykazywana przez oskarżonego teza jest wprawdzie nieuprawdopodobniona, ale też nie zdołano udowodnić mu sprawstwa i winy (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2008 r. V KK 267/08). Ponadto, ułomności dowodów obciążających nie można stawiać na równi z ułomnościami dowodów odciążających. O ile więc ustalenia niekorzystne dla osoby oskarżonej muszą być udowodnione, to ustalenia dla niej korzystne mogą być czynione także dlatego, że nie wykazano okoliczności przeciwnych (por.
wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2024 r. II AKa 264/22).
Argumentacja użyta przez oskarżyciela publicznego we wniesionym środku odwoławczym, nie zmierza do zasadnej, odmiennej oceny materiału dowodowego, usuwającej te wątpliwości, a jedynie odnosi się już do faktów znanych i w istocie niekwestionowanych. Jednakże z faktów tych nie sposób jednoznacznie m.in. wywnioskować, że oskarżony w rzeczywistości nie dokonał zakupu towarów, czego potwierdzeniem miały być faktury VAT, wystawione na dane identyfikacyjne spółki (...) Sp. z o.o. O ile faktem niepodważalnym jest to, że działalność spółki (...) Sp. z o.o. była tylko pozorna i że podmiot ten wykorzystywany był jedynie w celach przestępczych do utrudnienia bądź uniemożliwienia dotarcia do faktycznego podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności publicznoprawnych, o tyle nie można w sposób pozbawiony zasadnych wątpliwości uznać, że oskarżony w ramach działalności spółki (...) Sp. z o.o. Sp. k. kwestionowanych przez oskarżyciela transakcji realnie nie przeprowadził lub że był świadomy, że stroną transakcji i tym samym rzeczywistym wystawcą faktur, nie była spółka (...) Sp. z o.o. Oskarżony nie musiał wiedzieć, że podmiot w istocie będący „buforem” nie uiszcza należnego podatku VAT. Wyjaśnienia składane przez oskarżonego na okoliczność zakupu towarów w okresie inkryminowanych czynów oraz zeznania świadka H. P. w tym zakresie, pozostają w kluczowej części spójne i logiczne. Ponadto, znajdują one odzwierciedlenie w bezwpływowym materiale dowodowym w postaci dokumentacji bankowej, przedstawiającej operacje na rachunkach bankowych w miesiącach styczeń i luty 2017 r., którymi posługiwał się oskarżony w ramach działalności (...) Sp. z o.o. Analizując przeprowadzane na tych rachunkach operacje zauważyć można, że oskarżony przez cały czas prowadził aktywną sprzedaż towarów poprzez platformę A. (...), zgodnie z profilem działania spółki, z tytułu czego otrzymywał regularne wpływy od kontrahentów. Wnioskować zatem należy, że oskarżony dysponował wówczas towarem, który co oczywiste, musiał wcześniej kupić. Sama procedura zakupu towaru z tzw. boksów, znajdujących się w centrum handlowym w Z., przedstawiana w depozycjach oskarżonego i H. P. zważając na realia handlu w takiego typu miejscach jawi się jako dostatecznie prawdopodobna. W polu widzenia mieć należy, że był to rok 2017, toteż jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, a na co powoływał się także oskarżony oraz świadek H. P., nie istniały wówczas należyte mechanizmy weryfikacji stron transakcji, a wszystko odbywało się niejako „ad hoc, najczęściej przy płatnościach gotówką. Przy dokonywaniu transakcji, co logiczne, istotnym czynnikiem była zgodność ilości zakupywanych towarów i ich jakość i to podlegało sprawdzeniu, podobnie jak podstawowe dane o kontrahencie – poprawność danych identyfikacyjnych potrzebnych do rozliczeń, jego aktywność i opinie w Internecie. Nie sposób uznać, że w opisywanych realiach oskarżony bądź H. P. mieliby możliwość ustalenia, czy sprzedający rzeczywiście działali w imieniu podmiotu (...) Sp. z o.o. lub czy ta spółka była uczestnikiem przestępczego procederu.
Jak już wspomniano wcześniej, nieusuwalne wątpliwości nie pozwoliły także przypisać oskarżonemu sprawstwa czynu w zakresie, w jakim dotyczył niezaewidencjonowania w prowadzonych rejestrach VAT przychodu ze sprzedaży towarów i usług Spółki (...) Sp. z o.o. Sp. k. w łącznej kwocie 176.083.82 zł. Nie można bowiem kategorycznie przyjąć, że środki te nie pochodziły z prowadzonej działalności z usług brokerskich, świadczonych w zakresie pośrednictwa kurierskiego. Wersja przedstawiana przez oskarżonego w wyjaśnieniach nie może zostać jednoznacznie zakwestionowana, bowiem wobec pozostałych poczynionych ustaleń w sprawie, w tym na podstawie już wspomnianej dokumentacji bankowej, jest ona co najmniej prawdopodobna. Wyjaśnienia oskarżonego i zeznania świadka H. P. pozostają spójne i racjonalne w części, w jakiej wskazywali na sposób i mechanizm działania (...) Sp. z o.o. Sp. k. w zakresie świadczenia usług brokerskich. Sama artykułowana przez oskarżonego motywacja do prowadzenia takich usług, czyli pośrednictwo pomiędzy osobami sprzedającymi w centrum handlowym w Z., które wówczas prowadząc regularny handel bez zarejestrowanej działalności, nie posiadając rachunków bankowych, nie mogły legalnie sprzedawać i wysyłać towarów „za pobraniem”, jawi się jako racjonalna, przy czym funkcjonowanie takich firm w branży pośrednictwa kurierskiego było stosunkowo powszechne. Analizując operacje bankowe na rachunkach spółki (...) Sp. z o.o. Sp. k. wywnioskować należało, że uprawdopodobnione są wyjaśnienia oskarżonego, to jest, że środki wpływające w miesiącach styczeń i luty 2017 r. na rachunki firmowe, a pochodzące od firm kurierskich, tj. (...) Sp. z o.o. (uprzednio (...) Sp. z o.o.), (...) Sp. z o.o. czy P. związane były właśnie z tą działalnością i stanowiły kwoty za przesyłki wysłane „za pobraniem”, które to następnie były wypłacane i przekazywane w formie gotówki klientom (...) Sp. z o.o. Sp. k. Zarówno przychody, jak i środki wypłacane, w istocie się równoważyły, a mając na względzie salda rachunków zasadnym było przyjęcie, że spółka dysponowała wystarczającymi środkami do pokrywania swoich zobowiązań, w tym dotyczących obrotu sprzedawanymi towarami czy usług brokerskich. Nie można przy tym przychylić się do rozważań Sądu Okręgowego ze sprawy II Ka 737/23, a mianowicie że wyjaśnienia oskarżonego mogłyby zostać uznane za wiarygodne w tej części, gdyby daty i wysokość wpływów środków pieniężnych od firm kurierskich były ściśle skorelowane z datami i wysokościami wypłat gotówki, jaka miałaby być następnie przekazywana klientom, korzystającym z usług brokerskich. Zwrócić uwagę trzeba na to, że oskarżony wyjaśniając tę kwestię opisywał ogólny mechanizm świadczenia przez spółkę tego typu usług, toteż błędnym byłoby założenie, że te kwoty muszą się wiernie odzwierciedlać. Salda na rachunkach bankowych pozwalały na płynność wypłat bez konieczności czekania na wpłaty. Nie można wykluczyć także tego, że oskarżony dysponował również gotówką, z której korzystał doraźnie, skoro niemalże wszelkie transakcje w centrum handlowym w Z. odbywały się w gotówce, co zostało przez niego dodatkowo zaznaczone w wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu odwoławczym. Sam fakt współpracy (...) Sp. z o.o. Sp. k. z firmami kurierskimi (...) Sp. z o.o. (uprzednio (...) Sp. z o.o.), (...) Sp. z o.o. orazP. S.A. został należycie wykazany kopiami zawartych umów czy informacjami o świadczeniu usług dla spółki i wzajemnych rozliczeniach z tego tytułu, przy czym rozpoznając poprzednio sprawę w II instancji, Sąd Okręgowy tą dokumentacją nie dysponował. Zgodzić się można z tym, że uznając wyjaśnienia oskarżonego za wiarygodne w przedmiotowym zakresie, to niewątpliwie (...) Sp. z o.o. Sp. k. uzyskiwała niezaewidencjonowany przychód w postaci co najmniej 20 zł prowizji, otrzymywanej jako broker kurierski z każdej świadczonej usługi. Niemniej w żaden wymierny sposób nie można określić chociażby przybliżonej kwoty, jaka miałaby zostać uzyskana w wyniku świadczonych usług brokerskich. Zauważyć należy, że możliwości dowodowe w tej kwestii zostały wyczerpane, a mimo to pojawiające się wątpliwości nie zostały usunięte. Postawienie oskarżonemu właściwie skonstruowanego zarzutu co do tego czynu byłoby zatem niemożliwe.
Powyżej rozważone okoliczności wskazujące na szereg istotnych wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego, po prawidłowej ocenie materiału dowodowego, co uczynił Sąd Rejonowy, prowadzą do konstatacji, że sprawstwo oskarżonego co do wszystkich trzech zarzucanych mu czynów nie zostało należycie udowodnione. Zaznaczyć przy tym należy, a co jest istotne, przy każdym z tych czynów sprawca musi działać umyślnie, a umyślność ta musi być udowodniona ponad wszelką wątpliwość, tak jak wszystkie ich ustawowe znamiona. Jak już wskazano powyżej, ustalone w sprawie fakty, które zostały wyszczególnione w sformułowanych zarzutach oskarżyciela publicznego, m.in. zbycie spółki (...) Sp. z o.o. Sp. k. po powzięciu wiedzy o przyszłym kontrolnym postępowaniu podatkowym nie mieszkającej w Polsce obywatelce Ukrainy S. B., z którą przeprowadzenie jakichkolwiek czynności procesowych było znacznie utrudnione, a po uzyskaniu informacji o jej zgonie okazało się niemożliwe, niezaktualizowanie danych w KRS pomimo sprzedaży spółki i dalsze wskazywanie adresu zameldowania oskarżonego jako adresu siedziby spółki, wyzbycie się przez oskarżonego wszelkiej dokumentacji podatkowej w niejasnych okolicznościach, nawet przy obowiązku jej przechowywania, brak należytego rozliczenia działalności w zakresie usług brokerskich, jest niewystarczające do stwierdzenia jego winy, bowiem łańcuch poszlak pozostał „niedomknięty”, nie doszło, jak już wcześniej zaznaczono, do wywiedzenia na ich podstawie tylko jednej możliwej wersji wydarzeń, zgodnie ze stanowiskiem oskarżenia. W tej sytuacji Sąd Rejonowy słusznie na podstawie art. 5 § 2 k.p.k. rozstrzygnął nieusuwalne wątpliwości na korzyść oskarżonego i wydał wyrok uniewinniający.
|