II CSKP 506/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
22 października 2025 r.
SSN Marcin Łochowski (przewodniczący)
SSN Dariusz Pawłyszcze (sprawozdawca)
SSN Piotr Telusiewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 26 października 2020 r., V ACa 340/20,
w sprawie z powództwa syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
przeciwko A. B. i K. B.
o zapłatę,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w
W. na rzecz A. B. i K. B. po 1367 (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt
siedem) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
Dariusz Pawłyszcze Marcin Łochowski Piotr Telusiewicz
(G.G.)
UZASADNIENIE
II CSKP 506/25
2
Wyrokiem z 28 lutego 2020 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo
banku przeciwko kredytobiorcom o spłatę wypowiedzianego kredytu.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił
apelację banku.
Sad Apelacyjny ustalił, że 17 czerwca 2005 r. bank zawarł umowę kredytu
hipotecznego z pozwanymi kredytobiorcami, na mocy której udzielił im kredytu
w wysokości 166 809,70 zł, indeksowanego kursem CHF. Kredyt miał być spłacany
w 180 miesięcznych równych ratach kapitałowo-odsetkowych. W dniu wypłaty
kredytu lub jego transzy wypłacona suma miała być przeliczana na walutę, do której
indeksowany jest kredyt, według kursu kupna walut określonego w tabeli banku
obowiązującej w dniu uruchomienia środków. Spłata wszelkich zobowiązań z tytułu
umowy miała być dokonywana w złotych. Wysokość zobowiązania miała być
ustalana jako równowartość spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej – po jej
przeliczeniu na złote według kursu sprzedaży walut określonego tabeli banku
obowiązującej w dniu spłaty. W okresie od udzielenia kredytu do 8 sierpnia 2016 r.
kredytobiorcy dokonali wpłaty z tytułu obsługi kredytu w sumie 177 295,65 zł.
Sąd Apelacyjny uznał, że zastrzeżone w umowie kredytu indeksowanego do
waluty obcej klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne
świadczenie kredytobiorcy, nie są jednoznacznie sformułowane i są niedozwolone.
Umowa kredytu jest na skutek tego nieważna w całości, a bankowi nie przysługuje
dochodzone roszczenie o spłatę kredytu .
Pozwany bank zaskarżył wyrok sądu drugiej instancji w całości zarzucając
naruszenie prawa materialnego:
1. art. 58 § 1 i art. 3851 § 1 k.c. przez uznanie, że skutkiem stwierdzenia
abuzywności postanowień indeksacyjnych jest niemożność dalszego trwania umowy
w ustalonym przez strony kształcie, czyli jej nieważność, podczas, gdy taki skutek
nie jest przewidziany w art. 3581 § 1 k.c.;
2. art. 65 § 1 i 2 k.c. przez nieustalenie prawidłowej treści łączącego strony
stosunku zobowiązaniowego;
II CSKP 506/25
3
3. art. 3851 § 2 w zw. z 3851 § 1 k.c. przez przyjęcie, że za abuzywne należy
uznać całe postanowienie § 1 ust. 1, § 2 ust. 2 oraz § 4 ust. 2 umowy kredytu;
4. art. 358 § 2 k.c. i/lub art. 41 Prawa wekslowego przez ich niezastosowanie
do spornej umowy, w sytuacji, gdy rekonstrukcja norm umownych w oparciu
o powołane przepisy doprowadziłaby do utrzymania umowy, jej charakteru w oparciu
o przepis, który nie odsyła do ustalonych zwyczajów, za to realizuje postulat
utrzymania umowy i to w kształcie nienaruszającym prawa wspólnotowego, czyli
Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca
2016 r. w\ sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne
w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników
funduszu inwestycyjnego i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE), które
podkreśla konieczność stosowania stóp procentowych zgodnych z przypisaną walutą
(BMR);
5. art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przez przyjęcie, że
związanie stron umową kredytu w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu z jej treści
postanowień niedozwolonych powinno stanowić sankcję dla przedsiębiorcy;
6. art. 69 ust. 2 pkt 4a w zw. z art. 69 ust. 3 i art. 75b ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”) oraz w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 lipca
2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw przez
przyjęcie, że pomimo wejścia w życie powyższych przepisów postanowienia umowy
kredytu i stanowiącego jej część regulaminu w zakresie klauzuli indeksacyjnej nie
utraciły abuzywnego charakteru (przy założeniu, iż były to klauzule niedozwolone)
w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.
Skarżący bank zarzucił również naruszenie art. art. 232 k.p.c.
w zw. z art. 286 k.p.c. przez nieprzeprowadzenie opinii biegłego z zakresu
bankowości i finansów na okoliczności istotne z punktu widzenia – w razie przyjęcia,
że postanowienia są abuzywne – ustalenia wysokość zadłużenia pozwanej przy
uwzględnieniu kursów średnich waluty indeksacyjnej ogłaszanych przez Narodowy
Bank Polski.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II CSKP 506/25
4
Nie jest zasadny zarzut kwestionujący abuzywność postanowień dotyczących
ustalania kursu CHF. Kursy walut obcych, ogłaszane przez banki na podstawie
art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank., wiążą klientów banku przy dokonywaniu z bankiem
czynności w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu. Istotne jest
jednak to, że nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną
ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za
niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Umowa kredytu stanowiła o ustalaniu
kursów na podstawie bliżej nieokreślonych kursów obowiązujących na rynku
międzybankowym. Nie ma znaczenia ewentualne podobieństwo praktyki ustalania
kursów przez pozwany bank do praktyki NBP, ponieważ w orzecznictwie uznano za
abuzywne jednostronne kształtowanie kursu przez stronę umowy, a NBP nie jest
stroną umów z konsumentami.
Uznanie za niedozwolone postanowień, odsyłających do tabel pozwanego
banku jako źródła kursów CHF do indeksacji, przesądza o nieważności umowy
kredytu. Uchwałą składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), do rangi zasady prawnej podniesiono
tezy:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym), uniemożliwiają uznanie umowy za ważną
w jakimkolwiek zakresie. Tym samym niezasadne są zarzuty zmierzające do oceny
umowy jako ważnej. Przy tym ugruntowana jest linia orzecznicza, że wejście w życie
26 sierpnia 2011 r. art. 69 ust. 3 pr.bank., pozwalającego na spłatę kredytu w walucie
II CSKP 506/25
5
indeksacji, bez przeliczania kursem banku, nie uczyniło ważnymi umów kredytu
nieważnych przed tym dniem.
O istotności okoliczności faktycznych (art. 227 k.p.c.) stanowi prawo
materialne. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania pominięcie dowodu na
okoliczność nieistotną w świetle sposobu zastosowania prawa materialnego przez
Sąd drugiej instancji. Gdyby nawet Sad Najwyższy podzielił zarzut kasacyjny
naruszenia prawa materialnego, prowadzący do konieczności ustalenia okoliczności
uznanych przez sąd drugiej instancji za nieistotne, to przy ponownym rozpoznaniu
apelacji Sąd odwoławczy byłby zobowiązany do ponownej oceny wniosków
dowodowych stron na okoliczności, które okazały się istotne w świetle wykładni
dokonanej przez Sąd Najwyższy. Dlatego zarzucenie naruszenia przepisów
postępowania było chybione.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.
oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. pozwanym przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie. Pozwani żądali kosztów z odsetkami, lecz postępowanie zostało
wszczęte przed 7 listopada 2019 r., gdy odsetki od kosztów jeszcze nie były
przewidziane (art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw).
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[r.g.]
Marcin Łochowski
Piotr Telusiewicz
