II CSK 146/19

Sygn. akt II CSK 146/19

POSTANOWIENIE

Dnia 28 sierpnia 2019 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marcin Krajewski

w sprawie z wniosku J. K.
‎przy uczestnictwie T. K.
‎o dział spadku,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 sierpnia 2019 r.
‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.
‎z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt IV Ca (…),

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2) zasądza od J. K. na rzecz T. K. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 listopada 2018 r., wydanym w sprawie z wniosku J. K. przy udziale T. K. o dział spadku, Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. z 13 lipca 2018 r.

Wnioskodawca wniósł o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej od tego orzeczenia z uwagi na jej oczywistą zasadność wynikającą z zarzutów naruszenia prawa materialnego w postaci art. 211 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. oraz art. 5 k.c. W jego ocenie orzekające w sprawie Sądy powszechne w niewłaściwy sposób rozstrzygnęły, które nieruchomości powstałe w wyniku fizycznego podziału nieruchomości wchodzącej w skład masy spadkowej powinny przypaść wnioskodawcy, a które uczestniczce postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym wyrażającym się w szczególności w konieczności zapewnienia jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wskazanej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistym uzasadnieniu skargi. Przeprowadzona przez Sąd Najwyższy analiza nie pozwala przyjąć, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona. Przesłanka ta spełniona jest wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym bez konieczności prowadzenia bardziej szczegółowej analizy. Uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i nie pozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania (por. post. SN z 20 marca 2019 r., I CSK 475/18; z 11 kwietnia 2018 r., IV CSK 506/17; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 529/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 728/17; z 15 maja 2018 r., II CSK 2/18; z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17; z 23 maja 2018 r., I CSK 36/18; z 29 maja 2018 r., I CSK 42/18; z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 534/17; z 12 marca 2018 r., III CSK 291/17; z 22 kwietnia 2016 r., V CSK 650/15).

W uzasadnieniu skargi sam skarżący wskazuje, że z żadnego przepisu prawa nie wynikają dla sądu orzekającego o dziale spadku wytyczne, w jaki sposób powinien dokonać rozdysponowania poszczególnych części nieruchomości wchodzącej w skład spadku po dokonaniu jej fizycznego podziału. Z dotychczasowego utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego na gruncie stosowania art. 212 § 2 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. wynika, że w postępowaniu działowym sąd nie może wbrew woli uczestnika przyznać mu prawa majątkowego i zasądzić od niego na rzecz innego uczestnika spłatę (zob. post. SN z 14 listopada 2012 r., II CSK 187/12; z 16 września 2016 r., IV CSK 763/15; z 26 stycznia 2017 r., II CZ 129/16). W sprawie niniejszej Sądy ustaliły jednak, że żaden z uczestników nie dysponuje takimi środkami, aby możliwe było dokonanie spłat, w związku z czym postanowiono o podziale fizycznym rzeczy bez dodatkowych wzajemnych rozliczeń, co nastąpiło zgodnie z ostatecznym wnioskiem uczestniczki, a wbrew stanowisku wnioskodawcy. Odnoszenie wymienionych rozstrzygnięć do stanu faktycznego sprawy nie byłoby więc uzasadnione.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika również, że sąd w granicach uprawnień wynikających z art. 212 k.c. jest władny, nawet bez zgody uczestników, dokonać samodzielnie wyboru sposobu zniesienia współwłasności, stosownego do okoliczności rozpoznawanej sprawy (zob. post. SN z 23 lipca 1982 r., III CRN 161/82). W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby argumentacja wnioskodawcy dyskwalifikowała w sposób oczywisty rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, w którym szczegółowo odniesiono się do kwestii władania budynkami posadowionymi na podlegającej podziałowi na trzy działki nieruchomości.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398⁹ § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. Kwota zwrotu kosztów równa jest wynagrodzeniu radcy prawnego w wysokości wynikającej z § 2 pkt 7 w zw. z § 6 pkt 3, § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

jw