I ZO 58/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
Dnia 8 maja 2025 r.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 8 maja 2025 r. bez udziału stron
wniosku obwinionego prokuratora X.Y. z dnia 23 marca 2025 r. w przedmiocie
wyłączenia SSN Ewy Stefańskiej od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 26/25
na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 128 ustawy
z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r.
poz. 334 - dalej powoływana jako u.s.p.)
postanowił:
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Ewy Stefańskiej od
udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 26/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 25 marca 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)
obwiniony prokurator X.Y. wniósł o wyłączenie SSN Ewy Stefańskiej od udziału w
sprawie prowadzonej pod sygn. I ZB 26/25, dotyczącej rozpoznania wniosku o
wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZIZ
12/24.
Argumentacja wniosku zawarta w uzasadnieniu sprowadza się w istocie do
stwierdzenia, że sędzia SN Ewa Stefańska została powołana na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
I ZO 58/25
2
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r., poz. 3).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli zachodzi
uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie
dotyczy konkretnego postępowania i nie można jego przyczyny rozciągać na inne
postępowania prowadzone przez tego samego sędziego. W dotychczasowym
orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż twierdzenie o
bezstronności sędziego w danej sprawie, musi być wykazane i racjonalnie
uzasadnione. Uzasadniona wątpliwość, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.k. musi
zatem istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu strony składającej
wniosek o wyłączenie. Chodzi wszakże o wątpliwość, którą w oparciu o zaistniałą
okoliczność mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie oceniająca sytuację i nie
zaangażowana w spór osoba. Nie stanowi zarazem przyczyny wyłączenia sędziego
sama podejrzliwość strony, czy też utrata wiary w bezstronność sędziego,
wynikająca z jej subiektywnego odczucia. Uwagi powyższe odnoszą się do takiego
zachowania sędziego na sali rozpraw oraz poza nią, z którego mogłoby wynikać, że
sędzia jest w określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do
sprawy. Chodzi tu o zachowanie sędziego odnoszące się zarówno do oceny
rozpoznawanej sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie pewnych
opinii oceniających uczestników postępowania, które może świadczyć o
określonym nastawieniu sędziego do sprawy lub osób w niej uczestniczących (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2021 r., V KK 39/21).
Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego zachodzi jedynie wówczas,
gdy sędzia swój pogląd ujawnia przed rozpoznaniem sprawy lub w trakcie jej
rozpoznawania, wyraźnie zmierzając w kierunku potwierdzenia swojej pierwotnej
oceny sprawy, lub artykułuje swój stosunek do strony (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 31 maja 1985 r., V KRN 333/85; wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 27 stycznia 1971 r., III KR 213/70; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego
2011 r.).
I ZO 58/25
3
W ocenie Sądu Najwyższego żądanie wnioskodawcy nie spełnia
powyższych kryteriów, zaś sama argumentacja wniosku nie zawiera żadnych
okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość stronniczość SSN Ewy
Stefańskiej, tym samym nie spełniając wymogów wskazywanych przez
ustawodawcę w art. 40 § 1 ust. 1 k.p.k. i art. 41 k.p.k. Obwiniony w swoim wniosku
nie wykazał, aby SSN Ewa Stefańska była w jakikolwiek sposób uprzedzona w
stosunku do niego oraz nie wykazał, aby SSN Ewa Stefańska dokonała oceny
sprawy o sygn. akt I ZB 26/25 (jako sprawozdawca) przed jej rozpoznaniem, bądź
też wyrażała opinię oceniającą uczestników tego postępowania, która świadczyłaby
o jej nastawieniu do sprawy lub osób w nim uczestniczących.
Przede wszystkim zauważyć należy, iż zdecydowana większość
okoliczności, na których oparty jest wniosek, ma charakter abstrakcyjny i nie jest
bezpośrednio związana ze sprawą o sygn. akt I ZB 26/25, w której SSN Ewa
Stefańska jest sprawozdawcą.
Wnioskodawca nie wykazał również, aby w sprawie wystąpiły przesłanki
wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Argumentacja
przytoczona we wniosku nie wskazuje, aby sprawa o sygn. akt I ZB 26/25 dotyczyła
bezpośrednio SSN Ewy Stefańskiej, a wykazanie tego jest konieczne do
stwierdzenia, że została zrealizowana przesłanka wyłączenia sędziego wymieniona
w treści powołanego przepisu.
W ocenie Sądu Najwyższego rozstrzygającego co do wniosku o wyłączenie
SSN Ewy Stefańskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 26/25, a
dotyczącej rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od
rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZIZ 12/24, na obecnym etapie postępowania brak
jest tego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Ewy
Stefańskiej od udziału w tej sprawie.
Odnośnie do okoliczności podanych w uzasadnieniu przedmiotowego
wniosku, Sąd Najwyższy pragnie zaznaczyć, że postanowieniem z 21 kwietnia
2021 r. (sygn. akt Kpt 1/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż Sąd Najwyższy -
również w związku z orzeczeniem sądu międzynarodowego - nie ma kompetencji
do dokonywania prawotwórczej wykładni przepisów prawa, prowadzącej do zmiany
stanu normatywnego w sferze ustroju i organizacji wymiaru sprawiedliwości,
I ZO 58/25
4
dokonywanej w drodze uchwały, o której mowa w art. 83 § 1 ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 825 oraz z 2020 r. poz.
190). A na podstawie art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji,
powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa osobiście,
definitywnie, bez udziału i ingerencji Sądu Najwyższego.
Odnosząc się do przywołanej we wniosku uchwały Sądu Najwyższego z 23
stycznia 2020 r., BSA I 4110 1/20 wskazać należy, że wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, została ona uznana za niezgodną z
art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art.
2 Konstytucji RP, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90,
poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 EKPCz. Orzeczenie Trybunału
Konstytucyjnego wiąże zaś bezpośrednio zarówno wszystkie składy sędziowskie
sądów powszechnych, jak i wszystkie składy sędziowskie Sądu Najwyższego,
wobec czego uchwała Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I 4110 1/20
utraciła swój walor normatywny ze względu na niezgodność z Konstytucją RP.
Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
