I ZO 4/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 listopada 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. X. Y., po rozpoznaniu w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 5 listopada 2025 r. wniosku
prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. X. Y. w przedmiocie wznowienia
postępowania w sprawie zakończonej prawomocną uchwałą Izby Dyscyplinarnej
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2021 r., sygn. akt I DI 10/21, zezwalającą na
pociągnięcie prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. X. Y. do odpowiedzialności
karnej
postanowił:
I. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocną uchwałą Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z dnia
23 stycznia 2021 r., sygn. akt I DI 10/21, pozostawić bez rozpoznania
wobec skutecznego jego cofnięcia;
II. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Uchwałą z dnia 23 stycznia 2021 r., sygn. akt I DO 10/21, Sąd Najwyższy
zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury
Rejonowej w S. X. Y. za czyn polegający na tym, że:
w dniu 22 stycznia 2021 roku na trasie Ż.-L., w miejscowości C., pow. […],
woj. […], znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym: I badanie – 1,11 mg/l,
II badanie 1,12 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, III badanie – 2,93 ‰, IV
badanie – 2,72 ‰ oraz V badanie – 2,55 ‰ alkoholu we krwi, prowadził w ruchu
I ZO 4/23
2
lądowym pojazd mechaniczny marki M. o nr rejestracyjnym […], tj. o czyn z art.
178a § 1 k.k. (pkt 1), kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa (pkt 2).
Pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)
prokurator X. Y. wniósł o wznowienie postępowania prowadzonego pod sygn. akt I
DO 10/21, zakończonego uchwałą Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z dnia
23 stycznia 2021 r., wskazując za podstawę formułowanego postulatu art. 18 ust. 1
ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym i
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259).
Uzasadniając powyższe wskazał, iż postępowanie immunitetowe w
przypadku prokuratorów winno spełniać standardy analogiczne do standardów
obowiązujących w przypadku sędziów, a co za tym idzie przepis art. 18 ust. 1
ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym należy
interpretować w sposób umożliwiający wznowienie postępowania w przedmiocie
zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej także wobec
prokuratorów.
Pismem z dnia 2 października 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)
prokurator X. Y. cofnął wniosek o wznowienie postępowania zakończonego uchwałą
Izby Dyscyplinarnej z dnia 23 stycznia 2021 r., sygn. akt I DI 10/21.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną
uchwałą Izby Dyscyplinarnej z dnia 23 stycznia 2021 r., sygn. akt I DI 10/21,
należało pozostawić bez rozpoznania, wobec skutecznego jego cofnięcia.
W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania sformułowany
zostały w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy
o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259),
zgodnie z którym w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (tj.
15 lipca 2022 r.) sędziemu, w stosunku do którego została przez Sąd Najwyższy w
składzie którego brał udział sędzia Izby Dyscyplinarnej podjęta uchwała
prawomocnie zezwalająca na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej,
przysługuje wniosek o wznowienie postępowania. Powołany przepis nie uzależnia
I ZO 4/23
3
wznowienia postępowania od wystąpienia dodatkowych przesłanek
wznowieniowych określonych w art. 540 – 540b k.p.k., albowiem w zakresie
nieuregulowanym w tym przepisie odsyła do przepisów u.s.p. Tym samym jedyną
przesłanką powodującą konieczność wznowienia postępowania zakończonego
prawomocną uchwałą zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności
karnej jest udział w składzie orzekającym sędziego Izby Dyscyplinarnej. W myśl
natomiast art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie
Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, orzekając o wznowieniu postępowania
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżoną uchwałę i rozstrzyga sprawę co do istoty albo
umarza postępowanie.
Zważyć jednakże należy, iż w zaistniałym układzie procesowym, pismem z
dnia 2 października 2024 r., prokurator X. Y. poinformował o cofnięciu wniosku o
wznowienie postępowania zakończonego uchwałą Izby Dyscyplinarnej z dnia 23
stycznia 2021 r., sygn. akt I DI 10/21. Podkreślenia wymaga, iż k.p.k. nie zawiera
przepisu, który ustanawiałby regułę w kwestii odwołalności czynności procesowych
stron. Sąd Najwyższy aprobuje natomiast pogląd, że oświadczenia woli
uczestników procesu mogą być cofnięte do czasu ich załatwienia, o ile ustawa nie
wprowadza ograniczenia w tej mierze lub nie występują okoliczności
uniemożliwiające odwołanie czynności (zob. S. Śliwiński, Proces karny przed
sądem powszechnym. Zasady ogólne, Warszawa 1948, s. 430, W. Daszkiewicz,
Proces karny. Część ogólna, Poznań 1996, s. 237, I. Nowikowski, Zagadnienie
odwołalności czynności stron w projekcie kodeksu postępowania karnego, w: T.
Bojarski, E. Skrętowicz (red.), Problemy reformy prawa karnego, Lublin 1993, s.
322 - 323, B. Janusz - Pohl, w: P. Wiliński (red.), Polski proces karny, Warszawa
2020, s. 184 - 187). Trafnie w literaturze wskazuje się bowiem, że "brak w k.p.k.
przepisu ogólnego, przewidującego regułę odwołalności, nie jest przeszkodą do
przyjęcia owej reguły w odniesieniu do czynności procesowych stron, polegających
na składaniu oświadczeń woli. Kwestię odwołalności tych czynności należy łączyć z
fakultatywnością jej dokonania przez stronę. Tylko w sytuacji, gdy uczestnik
procesu korzysta z autonomii woli w zakresie podjęcia decyzji odnośnie do
dokonania czynności, jest on władny uchylić się od skutków czynności, bowiem do
jej przedsięwzięcia nie był zobligowany przez prawo procesowe. Jeżeli dokonanie
I ZO 4/23
4
czynności przez stronę byłoby w konkretnej sytuacji obligatoryjne, to wówczas w
zasadzie nie byłoby możliwości cofnięcia czynności" (zob. I Nowikowski,
Odwoływalność czynności procesowych stron w polskim procesie karnym, Lublin
2001, s. 57).
Złożenie zatem przez prokuratora X. Y. oświadczenia o cofnięciu wniosku o
wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne jego rozpoznanie, jak i
dalsze – zważając na brzmienie art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o
zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw -
kontynuowanie postępowania immunitetowego. Odwołanie czynności procesowej
oznacza tym samym rezygnację z uprawnienia do zainicjowania postępowania w
przedmiocie wznowienia postępowania i następczej kontroli postępowania w
przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności
karnej za czyn z art. 178a § 1 k.k. i ma na celu spowodowanie bezskuteczności
złożonego wniosku, jak i anulowania skutków z nimi związanych. Powyższa
dopuszczalna czynność procesowa, przy jednoczesnym niestwierdzeniu przyczyn
wymienionych w art. 439 k.p.k. i w art. 440 k.p.k., skutkowała rozstrzygnięciem jak
w części dyspozytywnej postanowienia.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, na podstawie stosowanego w drodze
analogii przepisu art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 431 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.,
wniosek o wznowienie postępowania pozostawił bez rozpoznania.
[M. T.]
[r.g.]
