I ZO 157/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 sierpnia 2026 r.
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w [...] w związku z wnioskiem
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym […] - sygn. […]
z dnia 3 lipca 2026 r. o wyrażenie zgody na zezwolenie na pociągnięcie sędziego
do odpowiedzialności karnej,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 24 sierpnia 2026 r.,
wniosku X. Y. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Dobrowolskiego
od udziału w rozpoznawaniu sprawy o sygn. I ZI 64/26
postanowił:
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 42 § 1 k.p.k. wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka
Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI
64/26;
UZASADNIENIE
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym […]
wnioskiem z dnia 3 lipca 2026 r., sygn. […] wniósł o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w [...] za czyn z art.
art. 212 § 1 X. Y. Sprawę zarejestrowano w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygnaturą I ZI 64/26, a sędzią sprawozdawcą
wyznaczonym do rozpoznawania sprawy został SSN Marek Dobrowolski.
I ZO 157/26
2
X. Y. pismem z dnia 7 sierpnia 2026 r. wniósł o wyłączenie Marka
Dobrowolskiego na podstawie art. 48 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 §1 k.p.k. oraz na
podstawie art. 42 § 2 k.p.k. od rozpoznania sprawy o zezwolenie na pociągnięcie
do odpowiedzialności karnej wskazując na wadliwą procedurę powołania SSN
Marka Dobrowolskiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego jest zasadny.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do
czynienia z taką sytuacją. Sąd Najwyższy w tym składzie, w pełni podtrzymuje
argumentację zawartą w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., sygn. II KO
30/21 w której wyrażono pogląd, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1
k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale
również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie
prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.
6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że
taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą. Wobec faktu, że szerokie uzasadnienie w tym zakresie zawarte jest w
uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. II KO 30/21 nie
ma potrzeby powtarzania wskazanej tam argumentacji, zwłaszcza iż została ona
także przedstawiona w postanowieniach Sądu Najwyższego, m.in. z dnia 6
września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22.
Bezspornym jest, na co wskazuje autor wniosku, że SSN Marek Dobrowolski
został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji
wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z
dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw. Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale
składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, ale wnika
I ZO 157/26
3
również z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6
ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest
przecież zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i
niezawisłego sądu, a takim jest, wyłącznie sąd ustanowiony ustawą.
W niniejszej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie
wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania
na stanowisko sędziego SN Marka Dobrowolskiego, które mogą realnie prowadzić
do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie
rozstrzygającym sprawę. W tym kontekście zauważyć należy, że każdy polski sąd
jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob.
post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15
września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie
przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej
procedurze, wiąże się z prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do
rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w
rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1
Konstytucji RP). Takie stanowisko zostało wyrażone w wyrokach ETPCz przeciwko
Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r.,
nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek oraz z 3 lutego 2022
r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o.
Z tych powodów kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do
bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC)
należało wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn. I ZI 64/26 sędziego SN Marka
Dobrowolskiego.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
