I ZO 115/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2026 r.
SSN Marek Siwek
w sprawie sędzi Sądu Najwyższego X. Y.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 11 marca 2026 r.
wniosku sygnalizacyjnego SSN Barbary Skoczkowskiej podnoszącego istnienie
okoliczności wskazujących na konieczność wyłączenia z urzędu SSN Krzysztofa
Wesołowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25
na podstawie art. 42 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
stwierdzić brak podstaw do wyłączenia z urzędu SSN
Krzysztofa Wesołowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB
58/25.
UZASADNIENIE
W dniu 27 października 2025 r. SSN Barbara Skoczkowska – wyznaczona
do udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 58/25, dotyczącej wniosku o
zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marię
Szczepaniec w sprawie o sygn. akt I ZO 76/25 – złożyła pismo sygnalizacyjne, w
którym podniosła istnienie okoliczności wskazujących na konieczność rozważenia
kwestii wyłączenia z urzędu od udziału w tejże sprawie SSN Krzysztofa
Wesołowskiego.
I ZO 115/25
2
W uzasadnieniu wniosku SSN Barbara Skoczkowska stwierdziła, że Maria
Szczepaniec objęła urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). SSN Krzysztof Wesołowski wyznaczony
do składu przeprowadzającego test niezawisłości i bezstronności SSN Marii
Szczepaniec został powołany na stanowisko sędziowskie w tej samej procedurze
nominacyjnej, za zatem zmuszony byłby do zajęcia stanowiska odnośnie do
okoliczności, która także jego bezpośrednio dotyczy, albowiem jest związana z jego
własną procedurą nominacyjną. Nieuwzględnienie wniosku o jego wyłącznie
doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua.
Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że udział SSN Krzysztofa
Wesołowskiego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy mógłby realnie prowadzić do
naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd
ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności, art. 45 ust. 1 Konstytucji, ale także do
przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika wprost z uchwały składu
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 oraz uchwały
Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Brak jest normatywnych podstaw do wyłączenia z urzędu SSN Krzysztofa
Wesołowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25.
Za nieuprawniony należy uznać pogląd wnioskodawczyni, upatrujący
naruszenia art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w tym, że objęty wnioskiem sygnalizacyjnym
sędzia rozstrzygałby w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25 w oparciu o okoliczności,
które również jego bezpośrednio dotyczą. Zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. sędzia
jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego
sędziego bezpośrednio. Wykładnia językowa tego określenia wskazuje, że chodzi
tu o sprawę, która wprost ma związek z osobą sędziego, a więc taka sprawa,
rozstrzygnięciem której sędzia jest osobiście zainteresowany. Zwrot
„bezpośrednio”, którym posługuje się powołany przepis, oznacza zatem, że
I ZO 115/25
3
pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą, nie ma ogniw pośrednich.
Rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i
bezstronności SSN Marii Szczepaniec nie dotyczy bezpośrednio SSN Krzysztofa
Wesołowskiego, w żaden sposób też nie będzie oddziaływało na sferę jego praw i
obowiązków, nie będzie też miało znaczenia prejudycjalnego w jakiekolwiek
sprawie, której wynikiem byłby on osobiście zainteresowany. Do realizacji
przesłanki wyłączenia sędziego, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., zaistnienie
relacji „bezpośredności” musi być wymagane w sposób bezwzględny. Podkreślenia
wymaga fakt, że instytucja wyłączenia sędziego z mocy prawa ma charakter
wyjątkowy, a więc wszystkie podstawy zawarte w art. 40 § 1 k.p.k. powinny
podlegać wykładni ścisłej – wykładnia rozszerzająca jest w sposób oczywisty
wykluczona. Jasne jest więc, że skoro rozstrzygnięcie w sprawie nie oddziałuje na
sytuację prawną SSN Krzysztofa Wesołowskiego w żaden sposób, to tym samym
sprawa, w której rozstrzygnięcie to ma zapaść nie dotyczy go bezpośrednio.
Z kolei zapatrywania prawne wnioskodawczyni upatrujące nienależytej
obsady sądu w okolicznościach związanych ze sposobem normatywnego
ukształtowania procedury powołania SSN Krzysztofa Wesołowskiego na
stanowisko sędziowskie są nietrafne, a biorąc pod uwagę obowiązujący porządek
prawny, są wręcz z nim sprzeczne.
Zgodnie z treścią art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), zwanej dalej u.s.n., okoliczności
towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej
podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub
kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Trzeba też mieć na uwadze
treść § 3 powołanego artykułu, w świetle którego niedopuszczalne jest ustalanie lub
ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania
sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z
zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wnioskodawczyni domaga się więc podjęcia
działań, które są prawnie niedopuszczalne.
Powyższych konstatacji nie podważa powołana w uzasadnieniu wniosku
argumentacja, odwołująca się do treści uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia
I ZO 115/25
4
2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20. Zawarte w tej uchwale zapatrywania co do
nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) tworzonego przez sędziów
powołanych na zajmowane stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) utraciły swą
aktualność, wobec wejścia w życie – z dniem 21 kwietnia 2020 r. – wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20. W
powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał wspomnianą uchwałę za
niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust.
1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, a także
z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Należy przypomnieć, że skutkiem wejścia w życie powołanego orzeczenia
Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej aktu, którego
niezgodność z normami prawnymi wyższego rzędu została stwierdzona w tym
orzeczeniu, co jasno wynika z art. 190 ust. 3 Konstytucji. Nie dość więc, że
wskazana w sygnalizacji uchwała obecnie nie ma żadnego znaczenia prawnego, a
jedynie historyczne, to w ogóle nie ma związku z instytucją wyłączenia sędziego z
mocy prawa, która w sygnalizacji jest powołana.
Również powołana w uzasadnieniu wniosku uchwała składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22,
wyrażająca zapatrywania na temat sytuacji powodujących nienależytą obsadę sądu
w rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k. utraciła aktualność, wobec wejścia w życie z dniem
15 lipca 2024 r. regulacji zawartych w art. 29 § 4-25 u.s.n., a zwłaszcza
przytoczonych powyżej przepisów art. 29 § 3 i 4 u.s.n., których treść wyklucza
możliwość zastosowania się przez sąd do wskazań płynących ze wskazanej
uchwały. Można jedynie zasygnalizować, że twierdzenia w tej uchwale wyrażone
pozostają w oderwaniu od obowiązującego porządku prawnego, związanego z
istnieniem konstytucyjnych organów państwa. Przypisanie sobie kompetencji, a
następnie wyrażanie stanowiska o nietożsamości Krajowej Rady Sądownictwa z
Krajową Radą Sądownictwa, dyskwalifikuje merytorycznie wskazaną uchwałą bez
potrzeby szczególnych w tym zakresie wywodów, zwłaszcza że gdyby nawet takie
I ZO 115/25
5
przeprowadzać i tak nie miałyby one znaczenia dla stwierdzenia, czy wobec SSN
Krzysztofa Wesołowskiego zachodzi okoliczność z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie nie zachodzi obawa naruszenia
zasady nemo iudex in causa sua, wyrażonej w powołanym wyżej przepisie. W
części wstępnej sygnalizacji, choć w jej treści odwołano się do tej zasady,
wskazano na zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. Rzecz jednak w tym, że treść pisma w
żaden sposób nie wskazuje, z jakiego powodu zachodzą wątpliwości co do
bezstronności sędziego w sprawie, a więc do tego, że sprawa ta miałaby być
rozstrzygnięta w sposób stronniczy, podczas gdy do tego sprowadza się
normatywna treść art. 41 § 1 k.p.k. Nadanie temu przepisowi innych treści, aniżeli z
niego wynikają, również zważywszy na zakaz rozszerzającej wykładni przepisów
wyjątkowych, nie może mieć miejsca.
Wymaga przy tym odnotowania, że powołanie przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, której skład sędziowski ukształtowała władza ustawodawcza, nie
stanowi choćby w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy do
odmowy uznania statusu powołanego sędziego albo asesora sądowego (np. pkt 9
wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II GOK
2/18 i II GOK 6/18). Nie stanowi również wystarczającej podstawy do wyłączenia
sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na brak jego niezawisłości albo
bezstronności albo uznania, że skład sądu jest sprzeczny z przepisami prawa, lub
w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (np. wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK
2372/21, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2023 r.
sygn. akt I FSK 2040/22, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z
dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt I FSK 1827/23). Poglądy wyrażane w
orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasługują na aprobatę, zaś
argumentacja zawarta w powołanych judykatach i konkluzje z niej płynące
zachowują aktualność również w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego.
Wymaga podkreślenia, że procedura, w jakiej nastąpiło powołanie Krzysztofa
Wesołowskiego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, w
żaden sposób nie wpływa na obiektywne postrzeganie jego bezstronności i
I ZO 115/25
6
niezawisłości i nie może stanowić podstawy do formułowania poglądu o wadliwości
wydawanych z jego udziałem orzeczeń z uwagi na uchybienia wymienione w treści
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wskazany sędzia został powołany na wolne stanowisko
sędziowskie w Sądzie Najwyższym aktem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, po
przeprowadzeniu postępowania konkursowego przed Krajową Radą Sądownictwa,
zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przepisy te nie zostały nigdy
zakwestionowane w drodze środków prawnych, które zgodnie z postanowieniami
art. 188, 191, 193 Konstytucji temu celowi służą. Nadto, nic nie wskazuje na to, by
miały one ulec zmianie
Konkludując, należy stwierdzić, że sygnalizacja SSN Barbary Skoczkowskiej
wskazująca na konieczność wyłączenia z urzędu SSN Krzysztofa Wesołowskiego
od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25 jest pozbawiona merytorycznych racji.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
