I ZO 112/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
Dnia 22 lipca 2026 r.
w sprawie sędzi Sądu Rejonowego […] w [...] X. Y., po rozpoznaniu w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej 22 lipca 2026 r., na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosku X. Y. o wyłączenie sędziego SN Pawła Wojciechowskiego od udziału w
rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 1/26,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
postanowił:
1. nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Pawła
Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI
1/26;
2. w pozostałym zakresie wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Pismem z 6 lipca 2026 r. X. Y. wniósł o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego
od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 1/26 oraz o wyłączenie wszystkich
sędziów. Podał, że sędziowie orzekający w IOZ SN powołani zostali niezgodnie z
prawem, na wniosek upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa. Wniósł o
przekazanie sprawy innemu sądowi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego nie jest zasadny.
Wątpliwości co do bezstronności SSN Pawła Wojciechowskiego,
wyznaczonego do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZI 1/26,
wnioskodawca upatrywał w okoliczności powołania tego Sędziego na stanowisko
I ZO 112/26
2
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko
Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Oznacza to, że wyłączenie
sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne.
W tym miejscu należy przypomnieć, że ustawa stanowi, iż „Niedopuszczalne
jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności
z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia
do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości” – art. 29 § 3 ustawy
z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy
stanowi, że: „okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie
mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z
udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”.
Wnioskodawca nie przywołał innej argumentacji, pozwalającej na jej ocenę
przez Sąd w kontekście przepisu art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że: „sędzia ulega
wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł:
1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę
mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej
sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania
tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.
2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U.
z 2021 r. poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks
postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego
z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie
którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający
I ZO 112/26
3
dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty),
a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego
powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim
obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art.
144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.
3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę
rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania
urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających
z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności
czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku
z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić,
że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem
stosowania art. 41 § 1 k.p.k. ze względu na zbieżną podstawę oceny
dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na wniosek (iudex
suspectus).
Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca
2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że:
Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza
rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności
wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej.
Wcześniej, 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, Trybunał Konstytucyjny
orzekł: art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks
postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na
podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U.
z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie
sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której
I ZO 112/26
4
wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r.
o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020
r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej.
Oznacza to, że ustrój i postępowanie przed sądami należą do ustawodawcy –
art. 176 ust. 2 Konstytucji RP. W tym zakresie decyduje zatem ustawa i polskie prawo
(zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2021 r., P 7/20, z 7 października
2021 r., K 3/21, z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r., K 7/21, z 11
grudnia 2023 r., Kp 1/23).
W sprawie nie ma też zastosowania art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Odnosząc się do pozostawienia bez rozpoznania wniosku w zakresie
wyłączenia od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 1/26 wszystkich sędziów,
należy zauważyć, że kodeks postępowania karnego nie przewiduje wyłączenia
sędziego in abstracto, gdyż rozważanie wyłączenia sędziego w oparciu o art. 40 § 1
lub 41 § 1 k.p.k. dopuszczalne jest jedynie w stosunku do konkretnego sędziego,
który został wyznaczony do udziału w sprawie, a nie sędziego, który teoretycznie
może zostać wyznaczony do składu orzekającego.
Nadto, zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
jeżeli do udziału w sprawie wyznaczony został konkretny sędzia, to wniosek
o wyłączenie wszystkich pozostałych sędziów sądu właściwego, niewyznaczonych
do udziału w sprawie, aktualizuje się wtedy, gdy wyznaczony sędzia został następnie
wyłączony, a w jego miejsce wyznaczony zostanie sędzia objęty wnioskiem
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 r., V KK 195/04, Lex
numer 141190).
Wniosek, na obecnym etapie postępowania, uznać zatem należało
za bezprzedmiotowy i z tego powodu Sąd pozostawił go bez rozpoznania.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
I ZO 112/26
5
