I ZO 1/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 marca 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 21 marca 2025 r. bez udziału stron
wniosku obrońcy obwinionego SSR X.Y. – adw. M. G. z dnia 28 października 2022
r. w przedmiocie wyłączenia SSN Tomasza Demendeckiego od rozpoznania
sprawy o sygn. akt I ZSK 31/22
na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 128 ustawy
z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r.
poz. 334 - dalej powoływana jako u.s.p.)
postanowił:
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Tomasza
Demendeckiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZSK 31/22.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 28 października 2022 r. (data wpływu do Sądu
Najwyższego) obrońca obwinionego sędziego X.Y., adw. M. G. wniósł o wyłączenie
SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. I ZSK
31/22, dotyczącej rozpoznania wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej
przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego w B. X.Y.
Argumentacja wniosku zawarta w uzasadnieniu sprowadza się w istocie do
stwierdzenia, że sędzia SN Tomasz Demendecki został powołany na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
I ZO 1/23
2
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r., poz. 3).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli zachodzi
uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie
dotyczy konkretnego postępowania i nie można jego przyczyny rozciągać na inne
postępowania prowadzone przez tego samego sędziego. W dotychczasowym
orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż twierdzenie o
bezstronności sędziego w danej sprawie, musi być wykazane i racjonalnie
uzasadnione. Uzasadniona wątpliwość, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.k. musi
zatem istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu strony składającej
wniosek o wyłączenie. Chodzi wszakże o wątpliwość, którą w oparciu o zaistniałą
okoliczność mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie oceniająca sytuację i nie
zaangażowana w spór osoba. Nie stanowi przyczyny wyłączenia sędziego sama
podejrzliwość strony, czy też utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z
jej subiektywnego odczucia. Uwagi powyższe odnoszą się do takiego zachowania
sędziego na sali rozpraw oraz poza nią, z którego mogłoby wynikać, że sędzia jest
w określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy.
Chodzi tu o zachowanie sędziego odnoszące się zarówno do oceny rozpoznawanej
sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie pewnych opinii
oceniających uczestników postępowania, które może świadczyć o określonym
nastawieniu sędziego do sprawy lub osób w niej uczestniczących (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2021 r., V KK 39/21).
Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego zachodzi jedynie wówczas,
gdy sędzia swój pogląd ujawnia przed rozpoznaniem sprawy lub w trakcie jej
rozpoznawania, wyraźnie zmierzając w kierunku potwierdzenia swojej pierwotnej
oceny sprawy, lub artykułuje swój stosunek do strony (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 31 maja 1985 r., V KRN 333/85; wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 27 stycznia 1971 r., III KR 213/70; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego
2011 r.).
I ZO 1/23
3
W ocenie Sądu Najwyższego żądanie wnioskodawcy nie spełnia
powyższych kryteriów, zaś sama argumentacja wniosku nie zawiera żadnych
okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość stronniczość SSN Tomasza
Demendeckiego, tym samym nie spełniając wymogów wskazywanych przez
ustawodawcę w art. 40 § 1 ust. 1 k.p.k. i art. 41 k.p.k. Obrońca obwinionego w
swoim wniosku nie wykazał, aby SSN Tomasz Demendecki był w jakikolwiek
sposób uprzedzony w stosunku do obwinionego sędziego X.Y. oraz nie wykazał,
aby SSN Tomasz Demendecki dokonał oceny sprawy o sygn. akt I ZSK 31/22 (jako
sprawozdawca) przed jej rozpoznaniem, bądź też wyrażał opinię oceniającą
uczestników tego postępowania, która świadczyłyby o jego nastawieniu do sprawy
lub osób w nim uczestniczących.
Przede wszystkim zauważyć należy, iż zdecydowana większość
okoliczności, na których oparty jest wniosek, ma charakter abstrakcyjny i nie jest
bezpośrednio związana ze sprawą o sygn. akt I ZSK 31/22, w której SSN Tomasz
Demendecki jest sprawozdawcą.
Wnioskodawca nie wykazał również, aby w sprawie wystąpiły przesłanki
wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Argumentacja
przytoczona we wniosku nie wskazuje, aby sprawa o sygn. akt I ZSK 31/22
dotyczyła bezpośrednio SSN Tomasza Demendeckiego, a wykazanie tego jest
konieczne do stwierdzenia, że została zrealizowana przesłanka wyłączenia
sędziego wymieniona w treści powołanego przepisu.
W ocenie Sądu Najwyższego rozstrzygającego w przedmiocie wniosku o
wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o
sygn. akt I ZSK 31/22, a dotyczącej rozpoznania wniosku o rozpoznanie sprawy
dyscyplinarnej przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego w B. X.Y., na obecnym
etapie postępowania brak jest tego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby
wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w tej sprawie.
Odnośnie do okoliczności podanych w uzasadnieniu przedmiotowego
wniosku, Sąd Najwyższy pragnie zaznaczyć, że postanowieniem z 21 kwietnia
2021 r. (sygn. akt Kpt 1/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż Sąd Najwyższy -
również w związku z orzeczeniem sądu międzynarodowego - nie ma kompetencji
do dokonywania prawotwórczej wykładni przepisów prawa, prowadzącej do zmiany
I ZO 1/23
4
stanu normatywnego w sferze ustroju i organizacji wymiaru sprawiedliwości,
dokonywanej w drodze uchwały, o której mowa w art. 83 § 1 ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 825 oraz z 2020 r. poz.
190). A na podstawie art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji,
powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa osobiście,
definitywnie, bez udziału i ingerencji Sądu Najwyższego.
Odnosząc się do przywołanej we wniosku uchwały Sądu Najwyższego z 23
stycznia 2020 r., BSA I 4110 1/20 wskazać należy, że wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, została ona uznana za niezgodną z
art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art.
2 Konstytucji RP, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90,
poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 EKPCz. Orzeczenie Trybunału
Konstytucyjnego wiąże zaś bezpośrednio zarówno wszystkie składy sędziowskie
sądów powszechnych, jak i wszystkie składy sędziowskie Sądu Najwyższego,
wobec czego uchwała Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I 4110 1/20
utraciła swój walor normatywny ze względu na niezgodność z Konstytucją RP.
Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
