I ZI 66/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 listopada 2025 r.
SSN Barbara Skoczkowska
Protokolant starszy inspektor sądowy Karolina Majewska
po rozpoznaniu, na posiedzeniu jawnym, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
w dniu 6 listopada 2025 r., z udziałem sędzi Sądu Okręgowego w Z. – X. Y. oraz
Anny Kaniak - prokurator delegowanej do Prokuratury Krajowej,
wniosku Prokuratury Krajowej z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. [...] o podjęcie
uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
sędzi Sądu Okręgowego w Z. X. Y.,
za to, że w dniu 5 listopada 2025 roku w Z. na ulicy [...], znajdując się w stanie
nietrzeźwości wynoszącym: I badanie - 0,76 mg/1, II badanie - 0,77 mg/1, III
badanie - 0,86 mg/1, IV badanie 0,85 mg/1, V badanie - 0,82 mg/1 alkoholu w
wydychanym powietrzu, prowadziła w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki S.
o numerze rejestracyjnym [...] tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.;
na podstawie art. 80 § 2c i § 2da oraz art. 129 § 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych - dalej powoływana jako u.s.p.
uchwalił:
I. zezwolić na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi
Sądu Okręgowego w Z. X. Y., za to, w dniu 5 listopada 2025 roku w Z.
na ulicy […], znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym I
badanie - 0,76 mg/1, II badanie - 0,77 mg/1, III badanie - 0,86 mg/1,
IV badanie 0,85 mg/1, V badanie - 0,82 mg/1 alkoholu w wydychanym
powietrzu, prowadziła w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki S.
I ZI 66/25
2
o numerze rejestracyjnym [...], to jest czynu wyczerpującego
znamiona występku z art. 178a § 1 k.k.;
II. zawiesić X. Y. w czynnościach służbowych na okres 6 miesięcy;
III. obniżyć X. Y. wynagrodzenie o 35% na czas trwania
zawieszenia w czynnościach służbowych;
IV. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania.
UZASADNIENIE
Prokurator z Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, działając
na podstawie art. 13 k.p.k. oraz art. 80 § 1, § 2c i § 2da ustawy z dnia 27 lipca 2001
roku Prawo o ustroju sądów powszechnych, wnioskiem z dnia 6 listopada 2025 r.,
sygn. [...], który wpłynął do Sądu Najwyższego w dniu 6 listopada 2025 r., zwrócił
się o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej, wobec sędzi Sądu Okręgowego w Z. X. Y., zatrzymanej
w dniu 5 listopada 2025 r. o godz. 11:10, gdyż zgromadzone dowody uzasadniają
podejrzenie przez nią popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że X. Y., w dniu 5 listopada 2025 r.,
kierowała pojazdem marki S. o nr rej. [...] po drodze publicznej - ulicy […] w Z.
znajdując się w stanie nietrzeźwości i została ujęta na gorącym uczynku
popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. oraz nadal jest zatrzymana, co
uzasadnia zastosowanie trybu z art. 80 § 2da u.s.p.
Na posiedzeniu w dniu 6 listopada 2025 r. X. Y. oraz jej trzej obrońcy wnieśli
o nieuwzględnienie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej, natomiast obecna prokurator poparła wniosek z dnia 6 listopada 2025 r., o
zezwolenie na pociągnięcie sędzi X. Y. do odpowiedzialności karnej wskazując, iż
zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w wysokim stopniu uprawdopodobnił
popełnienie przez sędzię występku opisanego w dyspozycji przepisu art. 178a § 1
k.k.
Pani sędzia w trakcie tego postępowania nie złożyła jakiegokolwiek
oświadczenia dotyczącego przedmiotowego zdarzenia.
I ZI 66/25
3
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Poza sporem jest, iż że ujęty w art. 181 Konstytucji RP zakaz pociągania do
odpowiedzialności karnej sędziego bez zgody sądu określonego w ustawie składa
się na tzw. immunitet formalny (procesowy) sędziego. Nie powoduje on wyłączenia
odpowiedzialności, czy też karalności za popełniony czyn, a jedynie wprowadza
zakaz pociągania osoby posiadającej taki immunitet do odpowiedzialności karnej
przed sądem, chyba że oskarżyciel uzyska na to zgodę uprawnionego organu.
Swoim zakresem podmiotowym immunitet sędziego obejmuje sędziów, tzn.
wszystkie osoby powołane, w trybie art. 179 Konstytucji RP do piastowania urzędu
sędziego i nadal zachowujące status sędziowski, w tym sędziów w stanie
spoczynku (por. W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów.
Komentarz, Warszawa 2005, s. 55, T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Prawo o
ustroju sądów powszechnych. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Komentarz,
Warszawa 2010, s. 291, uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z
dnia 11 września 2006 r., SNO 40/06, OSNSD 2006, poz. 14).
Z treści art. 181 Konstytucji RP jasno wynika, że sędzia nie może być
zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku
przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego
toku postępowania. Regulacja ta została powtórzona także w art. 80 § 1 u.s.p. Co
prawda pojęcie „gorącego uczynku” nie zostało ustawowo zdefiniowane, nie budzi
jednak wątpliwości, że chodzi o sytuacje, gdy ujęcie (lub zatrzymanie) sprawcy ma
miejsce zarówno w czasie (momencie) popełniania przestępstwa, jak i po jego
popełnieniu, o ile sprawca pozostaje jeszcze na jego miejscu lub w jego pobliżu
(zob. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
do art. 167-296, Warszawa 2019, str. 838-839 i przywołane tam źródła).
Z kolei zgodnie z art. 80 § 2c u.s.p. sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę
zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi
dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. Sąd
dyscyplinarny, odmiennie od sądu karnego, w takim postępowaniu nie ocenia, czy
popełniony został czyn zabroniony. Wystarczy dostatecznie uzasadnione
podejrzenie, że zarzucane (przypisywane) sędziemu przestępstwo faktycznie
zostało popełnione. Zwrot „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
I ZI 66/25
4
przestępstwa” jest tożsame z pojęciem użytym w art. 313 § 1 k.p.k. i ma charakter
ocenny, a więc zawsze zależy od konkretnych okoliczności sprawy, ustalonych na
podstawie przedstawionego przez wnioskodawcę i ocenionego przez pryzmat
swobodnej oceny dowodów (art. 7 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.) materiału
dowodowego z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań
wiedzy i doświadczenia życiowego (por. uchwała Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego z dnia 23 lutego 2006 r., SNO 3/06, OSNSD 2006, poz. 25).
Za zasadniczą dla uprawdopodobnienia popełnienia powyższego występku
w stopniu dostatecznym przez objętą wnioskiem sędzię uznać należy zgromadzony
w aktach materiał dowodowy w postaci zeznań świadków: B. F. (k. 25-28), W. F. (k.
13-18), prokuratora Z. R. (k. 48-49), funkcjonariuszy Policji: S. P. (k.53-55), D. Ż. (k.
59-61), M. G. (k. 96-98) i Z. B. (k. 91-93), jak i protokołów badania stanu trzeźwości
X. Y. wraz ze świadectwami wzorcowania (k. 29-33). Sąd Najwyższy w pełni dał
wiarę wskazanym dowodom.
Materiał dowodowy wyżej wskazany pozwala na czynienie ustaleń
faktycznych i jednoznaczne przyjęcie, że istnieje dostatecznie uzasadnione
podejrzenie, że sędzia X. Y. kierowała pojazdem mechanicznym marki S. o nr rej.
[...] po drodze publicznej znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z dowodów tych
bowiem wynika, że sędzia X. Y. w 5 listopada 2025 roku ok. godz. 10:00 po
opuszczeniu Sądu Okręgowego w Z., gdzie uczestniczyła w posiedzeniach w
składach jedno i 3-osobowych, jechała swoim samochodem marki S. o nr rej. [...]
ulicą […] w Z. i nie zachowując należytej ostrożności, dojeżdżając do skrzyżowania
ulic […] i […]1 uderzyła w tył prawidłowo stojącego na środkowym pasie jezdni na
czerwonym świetle samochodu osobowego marki H. o nr rej. […], kierowanego
przez B. F., w którym znajdowała się także pasażerka – W. F.. W wyniku kolizji
żaden z uczestników zdarzenia nie doznał obrażeń, ani też nie wymagał pomocy
medycznej. Sędzia X. Y. uznała swoją winę za spowodowanie kolizji. Kierowca
samochodu marki H. B. F. wezwał patrol Policji. W trakcie oczekiwania na wezwany
patrol, na miejscu zdarzenia zatrzymał się przypadkowo przejeżdżający tamtędy
inny patrol Policji w osobach: asp. sztab. Z. B. i asp. sztab. M. G. z Posterunku
Policji Ł., którzy wraz z uczestnikami zdarzenia oczekiwali na przyjazd wezwanego
patrolu z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Z.. O godzinie
I ZI 66/25
5
10:36 st. asp. D. Ż. wraz z sierż. S. P. z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy
Miejskiej Policji w Z. na miejscu kolizji zastali uczestników zdarzenia oraz
wskazanych funkcjonariuszy Policji. Z relacji uczestników zdarzenia wynikało
jednoznacznie, że osobą odpowiedzialną za spowodowanie kolizji jest X. Y..
Wezwani funkcjonariusze policji dokonali rutynowego badania stanu trzeźwości
uczestników zdarzenia, czemu obaj kierowcy się nie sprzeciwiali. Przeprowadzone
na miejscu zdarzenia pomiary wykazały, że kierowca H. B. F. był trzeźwy,
natomiast u sędzi X. Y. stwierdzono stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu
wynoszące w pierwszym badaniu - 0,76 mg/1, a w drugim badaniu - 0,77 mg/1.
Wówczas X. Y. podała, że jest sędzią Sądu Okręgowego w Z. oraz zaprzeczyła
spożywaniu alkoholu. W związku z powyższym o zaistniałym zdarzeniu
powiadomiono oficera dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w Z., Prokuraturę
Rejonową w Z., a ta Prokuraturę Okręgową w Z.. X. Y. została zatrzymana o godz.
11:10 i przewieziona do Komendy Miejskiej Policji w Z. w celu przeprowadzenia
dalszych czynności wyjaśniających. Kolejne badania X. Y. na zawartość stężenia
alkoholu w wydychanym powietrzu wykonane innym urządzeniem pomiarowym
dały następujące wyniki: trzecie badanie - 0,86 mg/1, czwarte badania 0,85 mg/1, w
piąte badanie - 0,82 mg/1. Następnie przewieziono zatrzymaną do placówki
medycznej celem pobrania krwi, a uzyskane próbki krwi przekazano do dalszych
badań. Przeprowadzono również oględziny uczestniczących w kolizji pojazdów.
Powyższe okoliczności wskazują, że sędzia została zatrzymana na gorącym
uczynku, o czym świadczy zatrzymanie jej bezpośrednio po przeprowadzonych
badaniach stanu jej trzeźwości, a co odbyło się w bardzo niewielkim odstępie
czasowym po spowodowaniu kolizji drogowej. W tym czasie była cały czas w
obecności świadków, w tym funkcjonariuszy Policji.
Przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. dopuszcza się ten, kto
znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego,
prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.
Powyższe przestępstwo ma charakter umyślny, przy czym samo uruchomienie i
prowadzenie pojazdu wymaga zamiaru bezpośredniego, natomiast fakt
znajdowania się przez prowadzącego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem
środka odurzającego może być również objęty zamiarem ewentualnym. Zgodnie z
I ZI 66/25
6
art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
zabrania się kierowania pojazdem, prowadzenia kolumny pieszych, jazdy
wierzchem lub pędzenia zwierząt osobie w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu
alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Stan nietrzeźwości jest zaś
zdefiniowany w art. 115 § 16 k.k. i zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi
przekracza 0,5‰ albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub
zawartość alkoholu w 1 dcm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo
prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Przeprowadzone u X. Y.
badania wykazały stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu w takiej wysokość,
że w stopniu dostatecznie uzasadnionym wskazuje, że kierowała ona samochodem
znajdując się w stanie nietrzeźwości.
Nie można zatem przyjąć, aby w realiach sprawy czyn X. Y. cechował się
znikomym stopniem społecznej szkodliwości. Podkreślenia wymaga wskazana
wysokość stężenia alkoholu w organizmie sędzi przekraczająca wartość określoną
w art. 115 § 16 k.k., jak i prowadzenie pojazdu w godzinach przed popołudniowych
w dużym mieście, doprowadzając do kolizji. Czyn ten, na obecnym etapie
postępowania, określić należy zatem jako cechujący się znaczną szkodliwością
społeczną.
Jednocześnie z uwagi na treść art. 129 § 2 u.s.p. Sąd Najwyższy, wydając
uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędzi X. Y. do odpowiedzialności karnej za
przestępstwo umyślne z art. 178a § 1 k.k., zobligowany był do zawieszenia sędzi w
czynnościach służbowych. Konsekwencją powyższego było obligatoryjne, na
podstawie art. 129 § 3 u.s.p., obniżenie wynagrodzenia sędzi X. Y. na czas trwania
zawieszenia. Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych nie przewiduje
przesłanek obniżenia wynagrodzenia sędziego zawieszonego w czynnościach
służbowych. Przy podejmowaniu decyzji o wysokości obniżenia wynagrodzenia
bierze się pod uwagę okoliczności dotyczące warunków osobistych sędziego, jego
stanu rodzinnego, czy sytuacji majątkowej. Okoliczności te jednak mają znaczenie
drugorzędne, bowiem decydującym czynnikiem w tym względzie jest stopień
społecznej szkodliwości czynu oraz postawa sprawcy (por. uchwała Sądu
Najwyższego z dnia 15 września 2006 r., SNO 48/06). Za przyjęciem opisanej
wartości obniżenia wynagrodzenia, tj. o 35 %, przemawia umyślny charakter czynu,
I ZI 66/25
7
stwarzający zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego, o wysokiej szkodliwości
społecznej.
Kierując się przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął,
jak w uchwale.
[r.g.]
[a.ł]
