I ZI 37/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 18
marca 2025 r. zastrzeżenia dotyczącego odmowy udostępnienia dokumentów
załączonych do wniosku Prokuratora Regionalnego w W. z dnia 28 czerwca 2024
r., sygn. akt [...], w sprawie o wyrażenie zgody na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu Apelacyjnego w W. za dziesięć
wymienionych w tym wniosku przestępstw, tj. z art. 258 § 1 k.k., art. 266 § 2 k.k. w
zw. z art. 65 § 1 k.k., 7 z art. 266 § 2 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja
2018 r. o ochronie danych osobowych – powoływanej dalej jako: u.o.d.o. w zw. z
art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., art. 266 § 2 k.k. i art. 107 ust. 1 u.o.d.o. w
zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
na podstawie art. 80 § 2f i 2g ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo
o ustroju sądów powszechnych – powoływanej dalej jako: u.s.p.
postanowił:
nie uwzględnić zastrzeżenia Prokuratora Regionalnego w W., co
do możliwości udostępnienia X. Y. - sędziemu Sądu Apelacyjnego w
W. oraz ustanowionym obrońcom, dokumentów załączonych do
wniosku Prokuratora Regionalnego w W. z dnia 28 czerwca 2024 r.,
sygn. akt [...], o podjęcie uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu
Apelacyjnego w W. za przestępstwa wymienione we wniosku i
zezwolić X. Y. – sędziemu Sądu Apelacyjnego w W. oraz
ustanowionym obrońcom, na zapoznanie się z dokumentami
dołączonymi do przedmiotowego wniosku.
I ZI 37/24
2
UZASADNIENIE
W dniu 28 czerwca 2024 r. do Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności
Zawodowej wpłynął wniosek Prokuratora Regionalnego w W. z dnia 28 czerwca
2024 r., sygn. akt [...], w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu Apelacyjnego w W. za dziesięć
wymienionych w tym wniosku czynów. W pkt 2) prokurator zawarł zastrzeżenie, że
dołączone do wniosku akta postępowania przygotowawczego o sygn. [...], nie mogą
być udostępnione zarówno X. Y. – sędziemu Sądu Apelacyjnego w W., jak i
ustanowionemu obrońcy, ze względu na dobro postępowania przygotowawczego.
W uzasadnieniu wskazał na potrzebę zabezpieczenia prawidłowego toku
postępowania, gdyż niniejsze śledztwo ma bardzo skomplikowany charakter i
dotyczy wielu osób, zarówno pokrzywdzonych, jak i podejrzewanych. Ponadto
zaznaczył, iż niniejszy wniosek o podjęcie uchwały w przedmiocie uchylenia
immunitetu X. Y. - sędziemu Sądu Apelacyjnego w W., nie jest jedynym
skierowanym w tej sprawie, przez co ewentualne udostępnienie akt i dowodów
osobie, co do której prokurator planuje wydanie postanowienia o przedstawieniu
zarzutów, skutkować może późniejszym zaburzeniem toku śledztwa w sytuacji,
kiedy osoba, która poznała zawartość akt sprawy w ogóle nie była jeszcze w toku
śledztwa przesłuchana. W uzasadnieniu prokurator na poparcie swojej
argumentacji odwołał się do przesłanek wskazanych w art. 156 § 5 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Analiza przedstawionego Sądowi Najwyższemu materiału dowodowego nie
pozwala bowiem na przyjęcie, iż jego udostępnienie zainteresowanemu X. Y. -
sędziemu Sądu Apelacyjnego w W., bądź ustanowionym obrońcom, może
niekorzystnie wpłynąć na dobro postępowania przygotowawczego.
Z art. 80 § 2f zdanie pierwsze u.s.p. jasno wynika, iż sędzia objęty
postępowaniem o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
ma prawo wglądu do dokumentów mających wskazywać na istnienie dostatecznie
uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez niego przestępstwa. Ustawodawca
I ZI 37/24
3
wprowadził tym samym domniemanie, iż wgląd sędziego do powyższych
materiałów nie wpłynie niekorzystnie na dalszy bieg postępowania karnego, a
ograniczenie dostępności do wiedzy o podjętych w dotyczącej go sprawie
ustaleniach kończy się z chwilą złożenia wniosku w sądzie dyscyplinarnym, który
jest właściwy do przeprowadzenia, mającego oparcie w art. 181 Konstytucji RP,
postępowania w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej. W sytuacji jednak, gdy wnioskujący prokurator złoży
zastrzeżenie odmowy dostępu do uprzednio wspomnianych materiałów, decyzję w
tym przedmiocie podejmuje sąd dyscyplinarny, który ostatecznie rozstrzygnie o
realizacji uprawnienia sędziego do zapoznania się z dowodami załączonymi do
wniosku (por. art. 80 § 2g u.s.p.).
Należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28
listopada 2007 r., sygn. akt K 39/07, LEX nr 319447, badając zgodność z
Konstytucją RP ówczesnej treści przepisów art. 80 § 2f i 2g u.s.p. potwierdził, iż w
toku postępowania w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej (tzw. postępowanie o uchylenie immunitetu), sędziemu
objętemu wnioskiem, przysługuje prawo do obrony, a tym samym dostęp do
materiałów przedstawionych przez wnioskodawcę. Zaznaczono przy tym, że
postępowaniu o uchylenie immunitetu sędziowskiego nie muszą towarzyszyć
wszystkie gwarancje i instrumenty ochronne towarzyszące prawu do obrony i
możliwe - a w niektórych wypadkach wręcz konieczne - jest wykluczenie dostępu
do dowodów załączonych do wniosku. Należy mieć, jednakże w polu widzenia, iż
takowa decyzja poważnie ogranicza przysługujące sędziemu prawo do obrony,
wobec czego sąd dyscyplinarny winien stwierdzić, iż zapoznanie się z
dokumentacją załączoną do wniosku przez zainteresowanego sędziego lub jego
obrońcę stanowi realne zagrożenie dla prawidłowego biegu postępowania
przygotowawczego.
Należy również zauważyć, że prokurator - jako organ postępowania
przygotowawczego - określa jego przedmiot, zakres i cel, a także wyznacza
kierunek podejmowanych czynności procesowych. Rolą sądu dyscyplinarnego nie
jest zatem samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za złożonym
zastrzeżeniem. Zastrzeżenie dokonane na podstawie art. 80 § 2f zdanie drugie
I ZI 37/24
4
u.s.p. winno zatem wskazywać skonkretyzowane i osadzone w rozpoznawanej
sprawie przesłanki, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji i są
związane z dobrem postępowania przygotowawczego w tej konkretnej sprawie.
Tylko bowiem wykazanie istnienia rzeczywistego zagrożenia dobra postępowania
przygotowawczego umożliwia przyjęcie, iż zastrzeżenie prokuratora nie ma
arbitralnego charakteru.
Śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Regionalną w W. o sygn. akt [...],
dotyczy przekroczenia uprawnień służbowych przez funkcjonariuszy publicznych
pełniących funkcje w Ministerstwie Sprawiedliwości, w szczególności poprzez
niedopuszczalne przetwarzanie danych osobowych, działając tym samym na
szkodę interesu prywatnego i publicznego. W toku prowadzonego postępowania do
chwili obecnej wykonano szereg czynności niezbędnych do wyjaśnienia
okoliczności sprawy, które szczegółowo zostały wymienione w treści uzasadnienia
wniosku. Należy zgodzić się z wnioskodawcą – Prokuratorem Regionalnym w W.,
że przedmiotowe śledztwo ma skomplikowany charakter i dotyczy wielu osób,
niemniej trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że postępowanie to jest prowadzone już
od przeszło pięciu lat, gdyż zostało wszczęte w dniu 21 sierpnia 2019 r. i w
zasadniczej części materiał dowodowy w analizowanej sprawie został już zebrany
oraz zabezpieczony.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, iż brak jest okoliczności
uzasadniających odmowę udostępnienia akt X. Y. - sędziemu Sądu Apelacyjnego w
W. oraz ustanowionym obrońcom. W ocenie Sądu Najwyższego, Prokurator
Regionalny w W. składający wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Apelacyjnego w W. wraz z
zastrzeżeniem odnośnie do udostępnienia załączonych materiałów postępowania
przygotowawczego, nie wykazał istnienia konkretnego i realnego zagrożenia dla
dobra przedmiotowego postępowania. Argumentacja w tym zakresie sprowadza się
bowiem jedynie do powoływania hipotetycznych przypuszczeń i
nieskonkretyzowanych zagrożeń natury ogólnej. Odmowa udostępnienia
zgromadzonej dokumentacji z uwagi na ewentualną możliwość wpływania na bieg
prowadzonego śledztwa, nie została dostatecznie uzasadniona i brak jest tym
samym podstaw do uwzględnienia zastrzeżenia Prokuratora Regionalnego w W..
I ZI 37/24
5
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy postanowił, jak na
wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
