I USK 47/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 stycznia 2026 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania N.M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 15 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 1026/22,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od N.M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Legnicy 240 zł (dwieście czterdzieści
złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c., tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy sprawy N.M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy o podleganie
ubezpieczeniom społecznym wyrokiem z 7 lutego 2024 r., na skutek apelacji
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy od wyroku Sądu
Okręgowego w Legnicy z 30 maja 2022 r., w punkcie I. zmienił zaskarżony wyrok w
całości w punkcie I i II ten sposób, że oddalił odwołanie; w punkcie II. zasądził od
wnioskodawczyni na rzecz organu rentowego kwotę 240 zł z ustawowymi
I USK 47/26
2
odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
N.M. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu, zaskarżając wyrok w całości. Skarżąca oparła skargę na naruszenia
przepisów prawa materialnego i procesowego, podnosząc następujące zarzuty:
1. obrazę przepisu prawa materialnego w postaci art.2 Ustawy z dnia 2 lipca
2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i art.3 Ustawy z dnia 6 marca
2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez przyjęcie wyłącznie racjonalności
przedsiębiorcy w prowadzonej działalności gospodarczej, nacechowanego
pewnością osiągania zysku, oraz przyjmowaniem ciągłości prowadzonej
działalności gospodarczej z pominięciem uzasadnionych stanem zdrowia
przerw w jej prowadzeniu, jak i zarobkowego charakteru;
2. obrazę przepisu prawa materialnego w postaci art.6 ust.l pkt 5, 12 ust.l, 13
pkt 4, 11 ust.2 i 18 Ustawy z dia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych poprzez zakwestionowanie deklarowanej
podstawy wymiaru składek na zabezpieczenie społeczne, podczas gdy
przepis nie daje takiej możliwości;
3. obrazę przepisu prawa procesowego w postaci art.233 k.p.c. mającą wpływ
na treść wyroku, której odwołujący nie mógł zgłosić w toku posiedzenia
niejawnego, na którym wyrokowano poprzez odmienne przyjęcie przez Sąd
II instancji, iż zamieszkiwanie w Polsce z rodzicami po powrocie z zagranicy
musiało oznaczać, że była na ich utrzymaniu, oraz faktu że wykazywany
dochód w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 2.000
zł. był rzeczywisty, podczas gdy zeznała na rozprawie o dochodzie 7.000 zł.
miesięcznie, tym bardziej iż wartość podanych przez nią cen usług i ilości
sprzedaży dawał taką możliwość, tym bardziej że koszty prowadzonej przez
nią działalność były niskie, jak i rozpoczęcie działalności gospodarczej nie
musi oznaczać ciągłości jej prowadzenia, a jej faktycznie zaprzestanie było
związane z zajściem w ciąże, oraz tym że odwołująca się po niej planowała
kontynowanie pracy zarobkowej, zaś zaszła w drugą, a potem trzecią ciąże i
następnie z uwagi na ilość obowiązków domowych zarzuciła pomysł jej
kontunuowania.
I USK 47/26
3
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku
Sądu drugiej instancji i orzeczenie jak w sentencji wyroku Sądu pierwszej
instancji; o wzajemne zniesienie kosztów zastępstwa prawnego przed Sądem
Najwyższym.
Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, albowiem
dotyczy objęcia odwołującej się obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, jego
wymiaru, zasadności, jest dla odwołującej się kluczowa w sferze życia rodzinnego
oraz oparta na błędnej interpretacji prawa przez Sąd drugiej instancji, który
zinterpretował stan faktyczny i prawny w sposób zgoła odmienny od Sądu pierwszej
instancji.
Organ rentowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o nie przyjęcie
skargi do rozpoznania, z uwagi na brak w przedmiotowej sprawie przesłanek
wskazanych w treści art. 3989 § 1 k.p.c., względnie z ostrożności procesowej, o
oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak uzasadnionych podstaw, określonych
w art. 398 § 1 k.p.c. w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy i zgromadzone w
sprawie dowody potwierdzają, iż czynności sporadycznie podejmowane prżez
powódkę w okresie od 1 lutego 2014 r. do 15 lutego 2018 r. nie spełniały wymogów
prowadzenia działalności gospodarczej, określonych zarówno w art. 2 ustawy z
dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej , jak i w art. 3 ustawy z
dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Treść skargi kasacyjnej sprowadza
się w istocie do kwestionowania oceny dowodów dokonanej przez Sąd Apelacyjny,
zaś zgodnie z art. 398 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz o zasądzenie od powoda na
rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I USK 47/26
4
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ponadto zgodnie
z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga
kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego
uzasadnienie. Skarżący ma więc obwiązek skonkretyzować przyczynę
uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i ją uzasadnić.
Należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie
przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca
zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Skarżąca sformułowała wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nie wskazując jednak żadnej przesłanki kasacyjnej wynikającej z
treści art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Nie jest więc jasne, jakie przyczyny kasacyjne,
według skarżącego, uzasadniają przyjęcie skargi do rozpoznania. Takie uchybienie
uniemożliwia zbadanie zasadności wniosku. Nie jest bowiem rolą Sądu
Najwyższego domyślanie się, którą przesłankę kasacyjną skarżący dostrzega, ani
poszukiwanie w uzasadnieniu skargi argumentów pozwalających na
przyporządkowanie stanowiska skarżącego do jednej z przyczyn kasacyjnych.
I USK 47/26
5
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 98 § 11 k.p.c., art. 108 §
1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.
M.G.
[a.ł]
