I USK 239/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2026 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania W.W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach
o wysokość emerytury,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 18 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 2686/20,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 5 kwietnia 2019 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Kielcach odmówił W.W. przeliczenia emerytury. W uzasadnieniu decyzji
organ rentowy wskazał, że przedłożone nowe dokumenty z akt osobowych nie są
potwierdzone przez zakład pracy za zgodność z oryginałem, w związku z tym brak
jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i przeliczenia świadczenia.
Sąd Okręgowy w Kielcach V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 19 sierpnia 2020 r. (sygn. akt V U 1475/19), wydanym w sprawie W.W.,
z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, o
przeliczenie emerytury, zmienił zaskarżoną decyzję i przeliczył emeryturę W.W.
według wskaźnika wysokości podstawy wymiaru - 91,43%, od 1 marca 2019 r. oraz
I USK 239/26
2
stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej
okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 6 listopada 2024 r. (sygn. akt III AUa
2686/20, oddalił apelację.
Skargę kasacyjną do Sadu Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając w
całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie, zarzucając rażące naruszenie prawa
procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 385
k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c.,
polegające na przyjęciu przez Sąd II instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu
Okręgowego w Kielcach, w sytuacji gdy zarzuty apelacji wskazywały na faktyczne
ograniczenia dowodowe, jakich doznały postępowania przed Sądem I i II instancji,
a ustalenia faktyczne poczynione przez te Sądy są wynikiem nieuzasadnionego
priorytetowego przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia art. 15 ust. 2a ustawy o
emeryturach i rentach z FUS z faktycznym pominięciem art. 473 k.p.c. i
zastosowaniem § 21 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z
dnia 11 październik 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-
rentowe, w tym także reguł doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również poprzedzającego go
wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach (w przypadku stwierdzenia podstaw) i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania;
3. zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych;
4. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika skarżącego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał,
że przedmiotowa skarga jest oczywiście uzasadniona. Wnioskodawca z uwagi na
przeszkody obiektywne, w najmniejszym nawet stopniu niezależne od niego (jak
brak dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia wynikające z utraty
I USK 239/26
3
dokumentacji przez zakład pracy), wyczerpał wszelkie inne środki dowodowe, które
w sposób kategoryczny wykazałyby wysokość pobieranego przez niego
wynagrodzenia w okresie od 2 stycznia 1970 r. do 31 grudnia 1977 r., co
uniemożliwia mu pobierania świadczenia emerytalnego w pełnej, rzeczywiście
wypracowanej wysokości, a przyczyny tego upatruje w odmowie Sądów obydwu
instancji do ustalenia tychże zarobków, poprzez przyjęcie ustaleń zastępczych,
pomimo iż minimalne możliwe do osiągnięcia wynagrodzenie wnioskodawcy jest
możliwe do obliczenia, w oparciu o dokumenty przedkładane przez niego, a
wskazujące na składniki wynagrodzenia zapewniane przy osiąganiu kolejnych grup
zaszeregowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującego nie kwalifikuje się do przyjęcia.
Skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie przedsądu) w zakresie
spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek
wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że
skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych
orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek,
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie
uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym
w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w
której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji,
I USK 239/26
4
czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do
rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew
obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest
przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy
też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona
skarżąca wskazała, że jest ona oczywiście uzasadniona – przywołano więc
przesłankę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Strona skarżąca nie zdołała
jednak wykazać rzeczywistego istnienia przywoływanej przez siebie przesłanki
przedsądu. Z ugruntowanego orzecznictwo Sądu Najwyższego wynika, że
odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania
się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca
musi wskazać, w czym (w jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi
oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w
sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym
wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego, polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75;
z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11,
LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto,
przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której
zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza
konkretne przepisy prawa. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada
2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania wskazał, że z uwagi na przeszkody obiektywne (jak brak
dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia wynikające z utraty dokumentacji
przez zakład pracy), wyczerpał wszelkie inne środki dowodowe, które w sposób
kategoryczny wykazałyby wysokość pobieranego przez niego wynagrodzenia w
I USK 239/26
5
spornym okresie. Powyższe uniemożliwia mu pobierania świadczenia emerytalnego
w pełnej, rzeczywiście wypracowanej wysokości, a przyczyny tego upatruje w
odmowie Sądów obydwu instancji do ustalenia tychże zarobków, poprzez przyjęcie
ustaleń zastępczych, pomimo iż minimalne możliwe do osiągnięcia wynagrodzenie
wnioskodawcy jest możliwe do obliczenia, w oparciu o dokumenty przedkładane
przez niego, a wskazujące na składniki wynagrodzenia zapewniane przy osiąganiu
kolejnych grup zaszeregowania. Jednakże z ustaleń stanu faktycznego oraz ze
zgromadzonych dowodów i rzetelnie przeprowadzonego postępowania
dowodowego, Sąd Okręgowy wykazał, że nie sposób jest ustalić spornych
okoliczności, z uwagi na zbyt ogólnikowe zeznania powołanych w sprawie
świadków, a także braków w dokumentach finansowych i kadrowych ówczesnego
pracodawcy. Sąd odwoławczy tę argumentację w pełni zaaprobował i nie znalazł
podstaw do podważenia trafności zaskarżonego wyroku.
Z powyższego zatem wynika, że skarżący nie wykazał występowania w
przedmiotowej sprawie wskazanej przesłanki przedsądu, a wywiedziona skarga
kasacyjna prowadzi jedynie do polemiki z ustalonym w sprawie stanem faktycznym
oraz z niezadowoleniem strony skarżącej z oceny zgromadzonego przez Sądy
meriti materiału dowodowego. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz
art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące
ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to
wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także
badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny.
Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, nawet zarzucający
naruszenia przepisów prawa materialnego, który ma na celu polemikę z ustaleniami
faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3
k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej
instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie może być wykorzystywana jako
instrument, pozwalający na kwestionowanie niesatysfakcjonującego stronę
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §
2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I USK 239/26
6
DS.
[a.ł]
