I USK 211/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 lutego 2026 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania M.S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górze
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 17 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt III AUa 105/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od M.S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Zielonej Górze kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) wraz z odsetkami wynikającymi
z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., IV U 915/20 Sąd Okręgowy w Zielonej
Górze oddalił odwołanie M.S. od decyzji z dnia 31 grudnia 2019 r., Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zielonej Górze stwierdzającej, że
ubezpieczona jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w
okresie od 26 marca 2013 r. do 14 maja 2019 r. nie podlega obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu
I USK 211/26
2
ubezpieczeniu chorobowemu oraz zasądził od odwołującej się na rzecz organu
rentowego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., III AUa 105/22 Sąd Apelacyjny w
Poznaniu oddalił apelację (pkt 1.) oraz za zasądził od ubezpieczonej na rzecz
pozwanego 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia, za czas od dnia uprawomocnienia się pkt 2 orzeczenia do dnia
zapłaty (pkt 2.).
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczona zarzuciła
naruszenie: 1. art.382 k.p.c. w zw. z art. art. 2352 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1
k.p.c.; 2. art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. art. 16 § 1 k.p.a w związku z art. 123 ustawy z
dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r.,
poz. 121 ze zm., dalej ustawa systemowa); 3. art. 8 k.p.a w zw. art. 16 § 1 k.p.a w
zw. art. 123 k.p.a.; 4. art. 13 ust. 4 ustawy systemowej w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 35
ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; 5. art. 13 ust. 4
ustawy systemowej; 6. art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej w zw. art. 3 Prawo
przedsiębiorców (dawniej art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła
oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.
Skarżąca podniosła, że sąd zarzucił ubezpieczonej, że podwyższyła
podstawę wymiaru składek bezpośrednio przed rozpoczęciem korzystania ze
świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W związku z tym skarżąca zadała pytanie
o przepisy zakazujące deklarowanie wyższej podstawy przed pobraniem zasiłków.
Zaznaczyła, że przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy było podleganie pod
ubezpieczenia a nie kwestionowanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia
społeczne, których ZUS nigdy nie podważał.
Za niesłuszny skarżąca wskazała zarzut Sądu drugiej instancji wobec
ubezpieczonej, że powinna zamknąć lub zawiesić działalność gospodarczą z
powodu długotrwałych chorób swoich i dziecka.
I USK 211/26
3
Dla skarżącej nie jest również zrozumiałe dlaczego Sąd drugiej instancji w
swoich rozstrzygnięciach stwierdza, że ubezpieczona od marca 2013 r. nie miała
zamiaru prowadzić działalności gospodarczej skoro działalność ta w 2013 r.
przynosiła przychody i dopiero w momencie gdy ubezpieczona przebywała na
zasiłkach w kolejnych latach działalność przestała przynosić przychody ze względu
na usprawiedliwiony przestój.
Stwierdzenie, że ubezpieczona w momencie zajścia w ciążę, urodzenia
dziecka i pobrania z tego tytułu zasiłków nie miała zamiaru dalej prowadzić
działalności gospodarczej, mimo że działalność ta wcześniej była prowadzona
przez 2 lata i okres ten nie jest podważany, a także przeszła postępowanie
wyjaśniające organu rentowego w 2013 r., który nie stwierdził żadnych
nieprawidłowości i zasiłki zostały ubezpieczonej wypłacone stanowi naruszenie art.
2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sąd drugiej instancji nie odniósł się do tego, że w 2013 r. ubezpieczona
jedynie w lipcu i sierpniu 2013 r. wykonała 71 usług, więc Sąd pierwszej instancji
nieprawidłowo ustalił, że w momencie wznowienia działalności gospodarczej
ubezpieczona wykonała jedynie kilka czynności. Takie ustalenia zostały powielone
Sąd drugiej instancji.
Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie
odwołania ubezpieczonej od decyzji organu rentowego w całości i zmianę decyzji
poprzez ustalenie, że ubezpieczona podlega obowiązkowym ubezpieczeniom:
emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu
chorobowemu od dnia 26 marca 2013 r. do 14 maja 2019 r., zasądzenie od organu
rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów dotychczasowego postępowania, w
tym kosztów zastępstwa adwokackiego za postępowanie przed Sądem pierwszej i
drugiej instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych; przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania; wstrzymanie
skuteczności wyroku do czasu zakończenia się postępowania kasacyjnego;
rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, względnie o uchylenie wyroku Sądu
drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd
I USK 211/26
4
Apelacyjny w Poznaniu oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz
ubezpieczonej zwrotu kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i
zasądzenie od skarżącej na rzecz pozwanego organu rentowego kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je
zasądzono, do dnia zapłaty, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie
skargi kasacyjnej z uwagi na brak uzasadnionych podstaw i o zasądzenie od
skarżącej na rzecz pozwanego organu rentowego kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
W niniejszej skardze skarżąca wskazuje, że przyjęcie skargi kasacyjnej
wynika z oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wówczas, jeżeli zaskarżone
tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś
oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.
I USK 211/26
5
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,
OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN
157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy
jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy
prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy
podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie,
bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich
znaczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., I UK
11/08, LEX Nr 491538). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na
przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do
przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na
jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.
podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11
grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX Nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK
304/09, LEX Nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą
zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta
oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo
dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX Nr 602638).
Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek
skarżącej o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej
określonych kryteriów.
Należy dostrzec, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie pozwala na ustalenie, jaki przepis bądź przepisy zostały zdaniem
skarżącej naruszone w stopniu kwalifikowanym, przemawiającym za oczywistą
zasadnością skargi. W części skargi poświęconej uzasadnieniu tego wniosku nie
został przytoczony, ani nawet wskazany, żaden przepis prawa. Taka konstrukcja
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wyklucza ocenę, że skarga jest
oczywiście uzasadniona.
I USK 211/26
6
Należy ponadto wskazać, że skarga kasacyjna służy kontroli prawidłowości
stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, iż
odwołująca w okresie oznaczonym zaskarżoną decyzją organu rentowego,
prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniu wymogów z art. 2 ustawy o
swobodzie działalności gospodarczej, a później art. 3 ustawy Prawo
Przedsiębiorców, tj. by działalność ta była ciągła, systematyczna, zorganizowana i
ukierunkowana w każdym miesiącu spornego okresu na uzyskanie zarobku. Sąd
Apelacyjny wskazał na brak faktycznego ukierunkowania w ramach działalności na
osiągnięcie zysku - odwołująca nie osiągała też żadnych przychodów z tytułu
prowadzenia działalności gospodarczej, a przychód odwołującej w spornym okresie
sprowadzał się z otrzymania zasiłków z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Mimo
tak nieznacznego wymiaru wykonywanych czynności przez odwołującą, zgłoszenie
do ubezpieczeń i składanie wniosków o świadczenia skutkowało wypłatą na rzecz
odwołującej kwoty ponad 322 000 zł - przy rażąco nieproporcjonalnym jej wkładzie
w system ubezpieczeń społecznych.
Należy zauważyć, że zarzuty podniesione w ramach uzasadnienia wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sformułowane zostały w taki sposób,
aby podważyć przyjęte przez Sąd odwoławczy ustalenia faktyczne i przyjętą ocenę
dowodów, co nie może odnieść skutku w postępowaniu kasacyjnym ze względu na
treść art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie 3989 § 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w
związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.
[it]
[SOP]
I USK 211/26
7
