I PSK 9/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 grudnia 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z powództwa R.K., J.W. i T.W.
przeciwko T. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T.
o odszkodowanie za naruszenie zasad równouprawnienia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 16 grudnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII Pa 6/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[I.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 października 2023 r., VI P 292/22 Sąd Rejonowy w
Gliwicach, w punkcie pierwszym zasadził od pozwanej T. Spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w T. na rzecz powoda R.K. kwotę 42.300 zł tytułem
odszkodowania w związku z naruszeniem zasady równego traktowania w
zatrudnieniu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 31.500 zł od 18
marca 2020 r. do dnia zapłaty, od kwoty 10.800 zł od 1 lutego 2023 r. do dnia
zapłaty. W punkcie drugim zasadził od pozwanej na rzecz powoda J.W. kwotę
48.000 zł tytułem odszkodowania w związku z naruszeniem zasady równego
traktowania w zatrudnieniu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty
35.000 zł od 22 lutego 2020 r. do dnia zapłaty, od kwoty 13.000 zł od 1 lutego 2023
r. do dnia zapłaty, W punkcie trzecim zasadził od pozwanej na rzecz powoda T.W.
I PSK 9/25
2
kwotę 33.250 zł tytułem odszkodowania w związku z naruszeniem zasady równego
traktowania w zatrudnieniu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty
25.450 zł od 25 lutego 2020 r. do dnia zapłaty, od kwoty 7.800 zł od 1 lutego 2023 r.
do dnia zapłaty; w punkcie czwartym sąd oddalił powództwo w pozostałym
zakresie, w punktach piątym, szóstym i siódmym sąd zasadził odpowiednio od
pozwanej: na rzecz powoda R.K. kwotę 2.700 zł, na rzecz powoda J.W. kwotę
2.700 zł, na rzecz powoda T.W. kwotę 2.052 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do
dnia zapłaty. Natomiast w punkcie ósmym sąd nakazał pobrać od pozwanej na
rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Gliwicach kwotę 6.181 zł, tytułem
opłaty od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni z mocy ustawy.
Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2024 r., VIII Pa 6/24 Sąd Okręgowy w Gliwicach .
oddalił apelację pozwanego (pkt 1.); zasądził od pozwanego T. na rzecz powodów
R.K., J.W., T.W. kwoty po 1350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
za drugą instancję wraz z odsetkami w wysokości ustawowych odsetek za
opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o kosztach do
dnia zapłaty (pkt 2., 3. I 4.).
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pozwana zarzuciła
naruszenie: 1. art. 183b § 1 k.p.; art. 183c §1 i § 3 k.p.; 3. art. 183d k.p.; 4. art. 78 § 1
k.p. oraz art. 10 ust. 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników T.
Sp. z o.o. w T.; 5. art. 291 § 1 k.p.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w ocenie skarżącej uzasadnia
rażące naruszenie prawa materialnego, a co za tym idzie - skarga jest oczywiście
uzasadniona oraz występowanie istotnego zagadnienia prawnego.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zdaniem skarżącej wynika z faktu,
że Sąd drugiej instancji - w ślad za Sądem Rejonowym - przyjął, że powodom
należy się odszkodowanie na podstawie art. 183d k.p. za naruszenie zasady
równego traktowania w zatrudnieniu, przy czym sądy obydwu instancji wskazały, że
przedmiotem nierównego traktowania powodów była wysokość wynagrodzenia.
Z kolei naruszenie zasad równego traktowania w zatrudnieniu jest postacią
I PSK 9/25
3
dyskryminacji i nie wymaga wskazania jakie konkretne kryteria dyskryminacji
wystąpiły.
Istotne zagadnienie prawne sprowadza się do rozwiązania kwestii, czy sąd
pracy orzekając o odszkodowaniu za naruszenie zasady równych praw z tytułu
jednakowego wypełniania takich samych obowiązków (inaczej równego traktowania
nie mającego postaci dyskryminacji) w zakresie wynagradzania (art. 112 k.p.) jest
uprawniony do zasądzenia tego odszkodowania na podstawie art. 183d k.p.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach w całości i wyroku Sądu Rejonowego w
Gliwicach z dnia 24 października 2023 r. w całości oraz przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Gliwicach z pozostawieniem temu
Sądowi orzeczenia o kosztach procesu za wszystkie, ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
przez ten sąd z pozostawieniem Sądowi Okręgowemu orzeczenia o kosztach
procesu za postępowanie kasacyjne oraz o zasądzenie od każdego z powodów na
rzecz pozwanej kosztów procesu (w tym kosztów zastępstwa procesowego) za
postępowanie kasacyjne według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku jaki zostanie wydany w
niniejszej sprawie aż do dnia zapłaty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o odmowę,
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi
kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z powodów
kosztów procesu za postępowanie kasacyjne (w tym kosztów zastępstwa
procesowego) według norm przepisanych lub według spisu kosztów jeśli spis
zostanie złożony przez pełnomocnika powodów wraz z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej
sprawie do dnia zapłaty.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
I PSK 9/25
4
Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek
złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg
ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości
odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego
wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie
okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu
katalogowi przesłanek.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Strona wnosząca skargę kasacyjną
powinna zatem sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz
ze stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien zaś wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z
okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno
zawierać argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę
sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
I PSK 9/25
5
określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne
zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze
wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje
oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.
(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr
1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego
zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać
rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr
52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02,
LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia
2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną
sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na
rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r.,
III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr
560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne
(poważne) wątpliwości.
Powołanie się natomiast we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wymaga od
skarżącego zawarcia w uzasadnieniu wniosku wywodu prawnego wskazującego, w
czym wyraża się ta „oczywistość” i przedstawienia argumentów na poparcie tego
twierdzenia. Zobowiązuje zatem skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego
I PSK 9/25
6
uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o
ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest
usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wypada stwierdzić, że
skarżąca nie wykazała spełnienia powołanych przez siebie przesłanek przedsądu.
Skarżąca uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazała, na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej oraz zagadnienie
prawne osadzające się na tym samym problemie, dotyczącym tego, czy art. 183d
k.p. może być podstawą zasądzenia odszkodowania za naruszenie zasady
równych praw z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków w
zakresie wynagradzania (art. 112 k.p.).
Tak sformułowany wniosek obarczony jest błędem logicznym. To co ma
świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być jednocześnie ujmowane
jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje
istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie
wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn
skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności
skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi
pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na samym wstępie
(zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21, LEX nr 3190957).
Poza tym należy podkreślić, że wskazywane przez skarżącego zagadnienie
prawne zostało wyjaśnione w uchwale Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2023 r.,
III PZP 1/23 (OSNP 2024, nr 7, poz. 68), w której stwierdzono, że przepis art. 183d
k.p. ma zastosowanie do odszkodowania za naruszenie zasady równego
traktowania (art. 112 k.p.).
W uzasadnieniu wspomnianej uchwały stwierdzono, że oba zjawiska
(nierówne traktowanie i dyskryminacja) powinny być jednolicie klasyfikowane.
I PSK 9/25
7
Prawo powinno być skuteczne i efektywne. Zatem, skoro ustawodawca przywiązuje
taką samą wagę do nakazu równego traktowania i zakazu dyskryminacji, to
racjonalne jest uznanie, że w takim samym stopniu zamierza chronić wartości
wyznaczone przez art. 112 i art. 113 k.p. Kierując się tą myślą, nie jest pozbawione
racji twierdzenie, że o ile czym innym jest normatywny "opis zasad prawa", o tyle
sposób promowania i przeciwdziałania naruszeniu tych zasad może (powinien)
zostać zunifikowany. W rezultacie, o ile art. 112 i art. 113 k.p. odwzorowują
niejednorodne zasady prawa pracy, to przeciwdziałanie zakazowi dyskryminacji i
promowanie nakazu równego traktowania zostało ujednolicone. Znaczy to tyle, że
art. 18 § 3 k.p. i art. 183d k.p. mają zastosowanie zarówno w przypadku nierównego
traktowania, jak i dyskryminacji (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 maja
2019 r., III PK 50/18, OSNP 2020 nr 5, poz. 42 i z dnia 9 listopada 2022 r., I PSKP
98/21, niepublikowany).
Wobec niewykazania przez skarżącą istnienia powołanych przesłanek
przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono z uwagi na brak
wniosku o ich zasądzenie co do etapu przedsądu.
[i.t.]
[a.ł]
