I PSK 43/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 stycznia 2026 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko J. Spółce Akcyjnej w J.
o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 15 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego
w Gliwicach z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt VIII Pa 30/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS
UZASADNIENIE
Powód M.S., wniósł w pozwie o zasądzenie od pozwanej J. S.A., kwoty
10.720 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności, od dnia
następnego po dniu wymagalności roszczenia, za każdy miesiąc pracy w
godzinach nadliczbowych, to jest od 11 dnia następnego miesiąca do dnia zapłaty,
tytułem zapłaty za przepracowane godziny nadliczbowe w okresie od 1 stycznia
2019 r. do 22 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu powód wskazał, że był zatrudniony u
pozwanej w K., na stanowisku instruktora strzałowego pod ziemią, w pełnym
wymiarze czasu pracy, wynoszącym zgodnie z regulaminem pracy 7,5 godziny
dziennie. Zdarzało mu się też pracować w normie dobowej skróconej do 6 godzin
(nawet i wtedy powód pracował dłużej, wykonując czynności na powierzchni). Poza
I PSK 43/26
2
pracą pod ziemią powód musiał też skoordynować miejsce pracy dla siebie i
podległych sobie pracowników, przebrać się, umyć się, pobrać i sprawdzić sprzęt,
porozmawiać z przełożonymi, zapoznać się z raportem z poprzedniej zmiany i
przekazać zmianę następcy. Tym samym powód pracował nadliczbowo średnio od
1 do 2 godzin na dobę. Powód nie mógł wyjść przed godziną 13:50, nawet jeśli
pracował na 6-godzinnej zmianie. Powód wskazał też, że nie wypłacono mu
wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe.
Sąd Rejonowy w Gliwicach VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 7 grudnia 2023 r. (sygn. akt VI P 156/22), wydanym w sprawie z
powództwa M.S., przeciwko J. S.A. w J., o wynagrodzenie za pracę w godzinach
nadliczbowych:
1. zasądził od pozwanej J. S.A. w J., na rzecz powoda M.S. kwotę 25.411,85 zł,
tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, za okres od 1
lipca 2019 r. do 22 kwietnia 2022 r., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od kwoty:
1. 897,87 zł od 11 września 2019 r. do dnia zapłaty;
2. 298,83 zł od 11 września 2019 r. do dnia zapłaty;
3. 824.69 zł od 11 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty;
4. 724,44 zł od 11 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty;
5. 1.492,18 zł od 11 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty;
6. 738,08 zł od 11 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty;
7. 650,16 zł od 11 maja 2020 r. do dnia zapłaty;
8. 500,11 zł od 11 maja 2020 r. do dnia zapłaty;
9. 505,87 zł od 11 maja 2020 r. do dnia zapłaty;
10. 52,96 zł od 11 września 2020 r. do dnia zapłaty;
11. 437,70 zł od 11 września 2020 r. do dnia zapłaty;
12. 464,02 zł od 11 września 2020 r. do dnia zapłaty;
13. 681,38 zł od 11 września 2020 r. do dnia zapłaty;
14. 234,73 zł od 11 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty;
15. 476,40 zł od 11 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty;
16. 758,71 zł od 11 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty;
17. 473,13 zł od 11 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty;
I PSK 43/26
3
18. 479,48 zł od 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty;
19. 896,38 zł od 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty;
20. 1.545,54 zł od 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty;
21. 972,11 zł od 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty;
22. 812,90 zł od 11 września 2021 r. do dnia zapłaty;
23. 559,75 zł od 11 września 2021 r. do dnia zapłaty;
24. 1.195,51 zł od 11 września 2021 r. do dnia zapłaty;
25. 1.861,91 zł od 11 września 2021 r. do dnia zapłaty;
26. 1.017,02 zł od 11 stycznia 2022 r. do zapłaty;
27. 668,10 zł od 11 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty;
28. 1.053,24 zł od 11 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty;
29. 799,07 zł od 11 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty;
30. 914,63 zł od 11 maja 2022 r. do dnia zapłaty;
31. 1.231,67 zł od 11 maja 2022 r. do dnia zapłaty;
32. 884,37 zł od 11 maja 2022 r. do dnia zapłaty;
33. 324,98 zł od 11 maja 2022 r. do dnia zapłaty;
34. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;
35. zasądził od pozwanej J. S.A. w J., na rzecz powoda kwotę 2.700 zł, tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami, w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego,
od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;
36. nakazał pobrać od pozwanej P. S.A. w K., na rzecz Skarbu Państwa - Sądu
Rejonowego w Gliwicach, kwotę 1.271 zł, tytułem opłaty od uiszczenia,
której powód był zwolniony z mocy ustawy oraz kwotę 3.938,80 zł, tytułem
wydatków.
Na skutek apelacji pozwanej, Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 8 maja 2024 r. (sygn. akt VIII Pa 30/24),
oddalił apelację (pkt 1) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.350 zł,
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym,
wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas od dnia uprawomocnienia się
orzeczenia o kosztach (pkt 2).
I PSK 43/26
4
Skargę kasacyjną od wyroku sądu Okręgowego w Gliwicach, do Sądu
Najwyższego wywiodła pozwana, zaskarżając judykat w całości, zarzucając:
1. nieważność postępowania - poprzez naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z
art. 321 §1 k.p.c., poprzez zasądzenie ponad roszczenie, w sytuacji w której
sprawa podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów o postępowaniu
uproszczonym, a oświadczenie o rozszerzeniu powództwa zostało wydane
przed wydaniem postanowienia o pominięciu przepisów o postępowaniu
uproszczonym i w konsekwencji rozpoznaniu także rozszerzonego
powództwa, co doprowadziło do pozbawienia pozwanej obrony swoich praw,
bowiem w świetle prawa czynność ta winna być pominięta/pismo zwrócone;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotne wpływ
na wynik sprawy, a to:
1. art. 5054 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie i uznanie zmiany
powództwa za dopuszczalną w postępowaniu uproszczonym, w sytuacji w
której powód dokonał rozszerzenia powództwa przed wydaniem przez Sąd
postanowienia w przedmiocie rozpoznania sprawy z pominięciem przepisów
o postępowaniu uproszczonym, podczas gdy Sąd I instancji - przy takiej
sekwencji czynności - winien ww. czynność, dokonaną przed
postanowieniem Sądu pominąć;
2. art. 5053 § 3 k.p.c., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,
że w niniejszym postępowaniu powód dochodził części roszczenia, pomimo,
że z pozwu wprost wynika, że powód dochodził całości roszczenia w
wysokości 10.720 zł, tytułem zapłaty za przepracowane godziny
nadliczbowe, w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 22 kwietnia 2022 r. i w
konsekwencji pominięcie przepisów o postępowaniu uproszczonym pomimo
istnienia podstawy do ich pominięcia.
W związku ze stawianymi zarzutami, skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu w całości i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozpoznania;
2. ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie, co do istoty
sprawy, poprzez oddalenie powództwa w całości;
I PSK 43/26
5
3. każdorazowo zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie
przed Sądem I i II instancji oraz za postępowanie kasacyjne, według norm
przepisanych.
Nadto, skarżąca wniosła o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do
rozpoznaniem, albowiem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jak i
zachodzi nieważność postępowania.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała, że na podstawie art. 5051 § 1 i 3 k.p.c. w postępowaniu uproszczonym
rozpoznaje się sprawy o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie
przekracza dwudziestu tysięcy złotych, a sąd może rozpoznać sprawę z
pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, jeżeli może to przyczynić
się do sprawniejszego rozwiązania sporu. Z literalnego brzmienia przywołanego
przepisu art. 5051 § 1 k.p.c. wynika już, że zasadą jest rozpoznawanie spraw
drobnych w postępowaniu uproszczonym - dopiero jeżeli pominięcie przepisów o
postępowaniu uproszczonym przyczyni się do sprawniejszego rozpoznania sprawy,
można je pominąć i w tym zakresie wydać odpowiednie postanowienie. Przyjmując
tok rozumowania Sądu II instancji, postępowanie przed Sądem I instancji toczyłoby
się - do momentu wydania postanowienia o pominięciu przepisów o postępowaniu
uproszczonym - bez jakiegokolwiek trybu, bowiem nie zostało wydane
postanowienie o skierowaniu sprawy do rozpoznania w postępowaniu zwykłym,
uproszczonym czy innym odrębnym. Jednocześnie, skoro Sąd postanowił
rozpoznać sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, to
postępowanie przed tym postanowieniem winno byłoby toczyć się właśnie w trybie
uproszczonym. Jak sam zauważył Sąd II instancji, kwalifikacja procesowa sprawy
pod kątem jej przynależności do postępowania odrębnego dokonywana jest przed
nadaniem sprawie biegu i skutkuje ona na przyszłość, będąc przesłanką
późniejszego stosowania z urzędu przez sąd rozpoznający sprawę określonych
regulacji procesowych należących do danego trybu albo rodzaju postępowania.
Skoro zatem postępowanie toczyło się jako uproszczone (z mocy prawa), to powód
nie mógł rozszerzyć powództwa, bowiem zmiana powództwa jest w tym trybie
niedopuszczalna. Taka czynność procesowa powinna była zostać przez Sąd
I PSK 43/26
6
pominięta. Czynność polegająca na próbie rozszerzenia powództwa na etapie kiedy
toczyło się postępowanie uproszczone nie mogła odnieść skutków. Dodatkowo
zdaniem skarżącej, Sąd II instancji nie odniósł się do zarzutu odnośnie do
naruszenia art. 5053 § 3 k.p.c. W konsekwencji doprowadziło to do rozpoznania
powództwa także w zmienionej części i zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda
kwoty ponad żądanie, co doprowadziło do nieważności postępowania.
Jak wskazuje skarżąca, przypomnieć tylko należy, że Sąd I instancji wydał
postanowienie w przedmiocie pominięcia przepisów o postępowaniu uproszczonym
dopiero po złożeniu pisma o zmianie powództwa przez powoda.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o oddalenie skargi
kasacyjnej w całości, jako niezawierającej uzasadnionych podstaw oraz zasądzenie
od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozwanej nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego
rozpoznania.
Należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie
przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art.
3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania,
jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub
jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących
obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca
zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
I PSK 43/26
7
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Podkreślenia wymaga także, że ustawodawca konstruując wymagania skargi
kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek
przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§
2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które
spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach
postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero, po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,
czego w niniejszej sprawie zabrakło. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c.
nie wystarczy więc odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo
choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy, w
ramach przedsądu, bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające
przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych
elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga
kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede
wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie
sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na
wykazaniu, że takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu
I PSK 43/26
8
Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; z 10 marca
2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr
404134 i z 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca
wskazała, że jest ona oczywiście uzasadniona – przywołała więc przesłankę
przedsądu określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Podniosła także przesłankę
wskazaną w pkt 3 powyższego przepisu, tj. nieważność postępowania, która
miałaby polegać na orzeczeniu przez Sąd I instancji ponad żądanie, co - jej
zdaniem - pozbawiło pozwaną możliwości obrony swoich praw.
Zawarcie w art. 3989 k.p.c. przyczyny kasacyjnej w postaci nieważności
postępowania wynika z konieczności możliwie każdorazowego eliminowania
uchybień procesowych o najdonioślejszym charakterze. Stosownie do art. 39813 § 1
k.p.c. nieważność postępowania należy brać pod uwagę z urzędu. Oznacza to
także możliwość uwzględnienia skargi niezależnie od tego, czy skarżący
sformułował stosowny zarzut naruszenia określonego przepisu postępowania, oraz
tego, czy wykazał on możliwość wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02, 02, OSNC
2003, nr 7-8, poz. 92).
Jednocześnie, mając na względzie okoliczność, że na etapie tzw. przedsądu
nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania nie jest konieczne najzupełniej pewne
wykazanie, że postępowanie przed sądem drugiej instancji dotknięte było
wadliwością określoną w art. 379 k.p.c. Konieczne jest jednak przedstawienie
argumentacji, z której wynika, że stan taki jest co najmniej wysoce prawdopodobny
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK 2176/23,
niepubl.).
Należy jednak podkreślić, że wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie może uzasadniać zarzut nieważności postępowania przed sądem
pierwszej instancji, albowiem Sąd Najwyższy - rozpatrując skargę kasacyjną - nie
jest władny w ramach bezpośredniej kontroli instancyjnej badać ważności
(nieważności) postępowania przed sądem pierwszej instancji (zob. postanowienie
I PSK 43/26
9
Sądu Najwyższego z 23 maja 2014 r., II PK 30/14, LEX nr 2026393). Skoro skarga
kasacyjna przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji, to nieważność
postępowania, skutkująca przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania, ma
dotyczyć postępowania przed sądem drugiej instancji (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 18 lutego 2016 r., V CSK 465/15, LEX nr 2021933; z 7 czerwca
2013 r., II CSK 720/12, LEX nr 1353433 i z 29 stycznia 2013 r., V CSK 192/12, LEX
nr 1293844). Sąd Najwyższy jest uprawniony do badania, czy zachodzi nieważność
postępowania pierwszoinstancyjnego tylko wtedy, gdy skarżący zarzucił w skardze
kasacyjnej ewidentną obrazę art. 378 § 1 k.p.c. lub art. 386 § 2 k.p.c. – z taką
sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie (tak m. in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2025 r., I PSK 32/24, Legalis nr
3200900).
Jeżeli natomiast chodzi o przesłankę przedsądu jaką jest oczywista
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), to należy przypomnieć, że
odwołanie się do tej przesłanki wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż
przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca musi
wskazać, w czym (w jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz
podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób
oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym
wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego, polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26
kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX
nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto, przez
oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone
orzeczenie sądu drugiej instancji, w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy
prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12,
LEX nr 1675171). Takiej okoliczności strona skarżąca jednak nie wykazała. Nie
I PSK 43/26
10
wskazała nawet żadnych przepisów (we wniosku), których naruszenia
(kwalifikowanego), widocznego „na pierwszy rzut oka”, miałby dopuścić się Sąd
odwoławczy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że o tym, czy sprawa jest
rozpoznawana (została rozpoznana) w postępowaniu uproszczonym, nie decyduje
wyłącznie spełnienie obiektywne przesłanek z art. 5051 § 1 k.p.c., lecz znaczenie
mają czynności stron, przewodniczącego lub sądu pierwszej instancji. Nie można
bowiem przyjąć, aby samo spełnienie przesłanek zawartych w przepisach kodeksu
postępowania cywilnego przesądzało o tym, że sprawa została rozpoznana w trybie
uproszczonym. Decydujące znaczenie ma to, czy sąd rzeczywiście rozpoznał
sprawę w tym postępowaniu. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej
sprawie należy stwierdzić jednoznacznie, że niniejsza sprawa od samego początku
rozpoznawana była w trybie zwykłym – świadczy o tym chociażby zarządzenie
przewodniczącego wydziału o wpisaniu sprawy do repertorium VI pod numerem
[…] (k. 1). Słusznie zwrócił uwagę Sąd odwoławczy, że ocena czy postępowanie
będzie prowadzone w „trybie zwykłym" pozostawiona jest sądowi, który tej oceny
dokonuje z uwzględnieniem art. 5051 § 3 k.p.c. Na tle błędnej kwalifikacji sprawy w
sądzie pierwszej instancji wypowiedział się Sąd Najwyższy, w aktualnej do
obecnego stanu prawnego uchwale z 19 kwietnia 2007 r. (III CZP 11/07, OSNC
2008, Nr 2, poz. 23), wyjaśniając, że zarządzenie przewodniczącego o rozpoznaniu
sprawy w postępowaniu odrębnym nie wiąże sądu pierwszej ani drugiej instancji.
Jednak rozpoznanie sprawy w innym postępowaniu wymaga zarządzenia
przewodniczącego lub postanowienia sądu. Jeżeli sąd drugiej instancji dostrzeże
błędną kwalifikację sprawy jako uproszczonej, to przewodniczący wydziału
powinien zarządzić zmianę kwalifikacji, działając na podstawie - odpowiednio - art.
201 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
Niezależnie od etapu postępowania, sąd może wydać niezaskarżalne
postanowienie o rozpoznaniu sprawy w dalszym ciągu z pominięciem przepisów o
postępowaniu uproszczonym, co może zrobić na wniosek lub z urzędu (T.
Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 506–1217. Tom
II, wyd. 2, 2023). Takie postanowienie Sąd Rejonowy wydał 18 października 2023 r.
W uzasadnieniu uchwały z 7 października 2008 r. (III CZP 81/08, OSNC 2009, Nr 9,
I PSK 43/26
11
poz. 119), Sąd Najwyższy wyjaśnił także, że wydając postanowienie w przedmiocie
rozpoznania sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, sąd
dokonuje zmiany kwalifikacji sprawy, która nie jest już sprawą rozpoznawaną w
postępowaniu uproszczonym, lecz w postępowaniu „zwykłym”, przy ewentualnym
zastosowaniu przepisów któregoś z pozostałych postępowań odrębnych. Zmiana
kwalifikacji sprawy nie ma jednak wpływu na skuteczność czynności sądu i stron
dokonanych w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym. Wszystkie
te czynności pozostają w mocy, a strony nie mogą domagać się ich
powtórzenia. Możliwość pominięcia przepisów o postępowaniu uproszczonym jest
obecnie warunkowana wyłącznie tym, że pominięcie ich przyczyni się do
sprawniejszego rozwiązania sporu. Warunek ten jest wyjątkowo ogólny i należy
przyjąć, że ocena zawsze będzie należała do sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 §
2 k.p.c. Nie orzeczono przy tym o kosztach zastępstwa procesowego strony
przeciwnej w postępowaniu kasacyjnym – w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie
został bowiem zawarty wniosek o zwrot kosztów w przypadku odmowy przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS
[SOP]