I PSK 292/26

I PSK 292/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka Dnia 14 maja 2026 r. w sprawie z powództwa A.K. przeciwko P. S. A. w likwidacji z siedzibą w K. o odszkodowanie i inne, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 maja 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt IV Pa 99/24, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od P. S.A. w likwidacji z siedzibą w K. na rzecz A.K. kwotę 1.350,00 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. DS UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 28 czerwca 2024 r. (sygn. akt IV P 101/24), wydanym w sprawie z powództwa A.K., przeciwko P. S.A. w likwidacji z siedzibą w K., o odszkodowanie i inne, w punkcie pierwszym wyroku zasądził od pozwanej spółki na rzecz powódki I PSK 292/26 2 kwotę 45.000 zł brutto, tytułem odszkodowania wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od 1 marca 2024 r. do dnia zapłaty, w punkcie drugim zasądził od pozwanej spółki na rzecz powódki kwotę 4.000 zł brutto, tytułem wynagrodzenia wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot: 2.000 zł od 1 kwietnia 2024 r. do dnia zapłaty, 2.000 zł od 1 maja 2024 r. do dnia zapłaty, w punkcie trzecim nadał wyrokowi w punkcie pierwszym rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty 15.000 zł brutto, a w punkcie czwartym zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.700 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu, i w punkcie piątym wyroku zasądził od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Koszalinie kwotę 2.450 zł, tytułem opłaty sądowej, od uiszczenia której powódka była zwolniona z mocy ustawy. Na skutek apelacji pozwanej, Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 31 marca 2025 r. (sygn. akt IV Pa 99/24), oddalił apelację i zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.350 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie, do Sadu Najwyższego wywiodła pozwana spółka, zaskarżając judukat w całości, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 365 § 1 k.p.c., polegające na samodzielnym rozstrzygnięciu przez Sąd prowadzący niniejsze postępowanie o pozorności likwidacji pozwanego przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy Sąd, orzekający w niniejszej sprawie, był związany uprzednio wydanym, prawomocnym orzeczeniem Sądu Gospodarczego - Krajowego Rejestru Sądowego w zakresie wpisu likwidacji pozwanej do KRS, zaś postępowanie z powództwa Rady Nadzorczej pozwanej spółki o stwierdzenie nieważności uchwały o rozwiązaniu spółki i otwarciu jej likwidacji zostało prawomocnie umorzone (na skutek cofnięcia pozwu), co oznacza, że postawienie spółki w stan likwidacji nastąpiło w sposób ważny i skuteczny i nie jest obarczone I PSK 292/26 3 jakąkolwiek wadą prawną, zaś Sąd (związany ww. orzeczeniami) nie miał możliwości samodzielnego poczynienia ustaleń przeciwnych; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 39 k.p. w zw. z art 411 § 1 k.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że pozwana nie była uprawniona do rozwiązania stosunku pracy z powódką pozostającą w okresie ochronnym (z uwagi na zbliżający się wiek emerytalny), w sytuacji, gdy pozwana faktycznie pozostawała w likwidacji, a zatem przepis art. 39 k.p. i wypływająca z niego ochrona pracownika nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie; 2. art. 468 § 1 k.s.h., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że czynności dokonane dotychczas w pozwanej spółce przez jej likwidatora nie były czynnościami likwidacyjnymi, lecz stanowiły „normalne działania zarządcze”, a fakt dalszego prowadzenia przez pozwaną działalności świadczy o tym, że faktycznie spółka nie jest w stanie likwidacji, w sytuacji gdy: 1. oczywistym jest, że przeprowadzenie likwidacji jest procesem złożonym, długotrwałym i wymagającym uwzględnienia specyfiki prowadzonej przez likwidowaną spółkę działalności (związanej z ustawowym obowiązkiem nadawania audycji radiowych, co winno mieć miejsce aż do czasu całkowitej likwidacji spółki i co wymaga utrzymania pewnego poziomu zatrudnienia); 2. likwidator podjął czynności będące typowymi czynnościami likwidacyjnymi, zmierzającymi do zakończenia bytu pozwanej; 3. art. 45 k.p., poprzez jego błędne zastosowanie i przyznanie powódce dochodzonego przez nią odszkodowania w sytuacji, gdy złożone jej przez pozwaną oświadczenie o wypowiedzeniu umowy było zgodne z prawem, w tym w szczególności nie naruszało art. 39 k.p., jako że pozwana spółka znajdowała się w chwili złożenia tego oświadczenia (i nadal znajduje się) w stanie likwidacji. W związku ze stawianymi zarzutami skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, jak również orzeczenia Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w I PSK 292/26 4 Koszalinie jako Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Koszalinie jako Sądowi II instancji i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów jej zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu - według norm przepisanych wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie w płatności. Skarżąca spółka wniosła także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując, że jest ona oczywiście uzasadniona. W ocenie skarżącej oczywista zasadność skargi kasacyjnej przejawia się tym, że Sąd odwoławczy uwzględnił powództwo przyjmując, że pozwana naruszyła przepis art. 39 k.p., tj. rozwiązała umowę o pracę z powódką, która podlegała ochronie z uwagi na okres, jaki pozostał jej do osiągnięcia wieku emerytalnego. Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy ochrony powódki nie wyłącza art. 411 § 1 k.p., albowiem pozwana faktycznie nie znajduje się w likwidacji (likwidacja ma charakter pozorny). Sąd stwierdził, że podejmowane przez likwidatora czynności nie zmierzają do zakończenia bytu faktycznego i prawnego pozwanej spółki, mając charakter działań zarządczych, służących restrukturyzacji pozwanej czy też optymalizacji kosztów związanych z prowadzoną przez nią działalnością. Skarżąca wskazała też, że wydane przez Sąd Okręgowy w Koszalinie orzeczenie, utrzymujące w mocy orzeczenie Sądu I instancji godzi w interes prawny pozwanej spółki, narażając ją na niepowetowane straty. Stąd też koniecznym stało się złożenie niniejszej skargi. W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku jej przyjęcia i zasądzenie od pozwanej spółki na rzecz powódki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych - z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozwanej spółki nie kwalifikuje się do przyjęcia. I PSK 292/26 5 Na wstępie należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Strona wnosząca skargę kasacyjną, zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. określającym wymogi formalne tego środka prawnego, powinna sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz ze stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zaś wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołała się więc na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, zdaniem skarżącej spółki, przejawia się tym, że Sąd odwoławczy uwzględnił powództwo przyjmując, że pozwana naruszyła przepis art. 39 k.p., tj. rozwiązała umowę o pracę z powódką, która podlegała ochronie z uwagi na okres, jaki pozostał jej do osiągnięcia wieku emerytalnego. Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy ochrony powódki nie wyłącza art. 411 § 1 k.p., albowiem pozwana faktycznie nie znajduje się w likwidacji (likwidacja ma charakter pozorny). Powyższe stanowi w rezultacie polemikę strony skarżącej z ustalonym w sprawie stanem faktycznym i oceną przez Sądy meriti materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postepowaniu. Odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca musi wskazać, w czym (w jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga I PSK 292/26 6 kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Pamiętać przy tym należy, Sąd Najwyższy związany jest dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Oznacza to niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego, mające w istocie charakter polemiki z ustaleniami faktycznymi sądów meriti i dokonaną przez te sądy oceną stanu faktycznego, nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej, ani jej przyjęcia do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2022 r., I CSK 664/22, Legalis nr 2739699 i postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2023 r., II PSK 58/22, Legalis nr 2909745). Jak wynika z uzasadnienia Sądu odwoławczego, na gruncie art. 411 § 1 k.p. tylko taka likwidacja pracodawcy wyłącza szczególną ochroną pracownika z art. 39 k.p., która prowadzi do całkowitego zaprzestania istnienia zakładu pracy. Nie wchodzi zaś w grę likwidacja, która prowadzi do jego reorganizacji, czy restrukturyzacji, tj. dalszego trwania w tej czy innej, zmienionej formie organizacyjnej, co potwierdza orzecznictwo Sadu Najwyższego (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 marca 2016 r., II PK 24/15, OSNP 2017, nr 10, poz. 126, czy z 25 września 2008 r., II PK 44/08, OSNP 2010 nr 5-6, poz. 58). I PSK 292/26 7 Sąd II instancji zaznaczył, że ciężar dowodu tej okoliczności spoczywa na pracodawcy, jako stronie, która wywodzi z niej wyjątek od szczególnej ochrony pracownika. Co więcej, z uwagi na wagę tej ochrony, tak rozumiana przesłanka z art. 411 § 1 k.p. powinna być wykazana w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Tymczasem strona pozwana temu obowiązkowi nie sprostała - co wybrzmiewa z oceny przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Skarżąca nie przedstawiła żadnych obiektywnych dowodów prowadzących do niebudzących wątpliwości wniosków, że zarządzona formalnie likwidacja pracodawcy powódki zmierza do definitywnego zakończenia jego istnienia. Tym bardziej, że z drugiej strony w sprawie istniały mocne przesłanki do uznania, że likwidacja w rzeczywistości zmierza do dalszego trwania pozwanej spółki. Sąd II instancji zaznaczył, że w szczególności należało zwrócić uwagę, iż na oficjalnej stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zamieszczony został komunikat z 27 grudnia 2023 r. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dotyczący decyzji o postawieniu w stan likwidacji spółek Telewizja Polska, a także Polskie Radio i Polskiej Agencji Prasowej o treści: „W związku z decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wstrzymaniu finansowania mediów publicznych podjąłem decyzję o postawieniu w stan likwidacji spółek Telewizja Polska S.A., Polskie Radio S.A. oraz Polskiej Agencji Prasowej S.A. W obecnej sytuacji takie działanie pozwoli na zabezpieczenie dalszego funkcjonowanie tych spółek, przeprowadzenie w nich koniecznej restrukturyzacji oraz niedopuszczenie do zwolnień zatrudnionych w ww. spółkach pracowników z powodu braku finansowania. Stan likwidacji może być cofnięty w dowolnym momencie przez właściciela.”. Komunikat ten jednoznacznie wskazywał, że intencją Ministra dotyczącą otwarcia stanu likwidacji nie jest zakończenie bytu tych spółek, lecz zapewnienie dalszego ich trwania po restrukturyzacji, a co więcej zaznaczono, że stan likwidacji może być zawsze cofnięty. Potwierdzeniem tej tezy była, m.in. treść cytowanego i analizowanego w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wystąpienia likwidatora pozwanej spółki, który zapowiedział, że likwidacja jest prowadzona z założeniem, że zostanie zmieniona ustawowa forma prawna wykonywania działalności rozgłośni radiowej i że zamierza zachować zespół kadrowy rozgłośni „w stanie nienaruszonym”, Zatem celem I PSK 292/26 8 likwidacji była reorganizacja pozwanej, a nie zakończenie jej bytu. Ponadto, podczas rozprawy apelacyjnej pełnomocnik powódki przedstawił wydruk z 3 marca 2025 r. ze strony internetowej P., z którego wynika, że pozwana spółka prowadziła rekrutację dziennikarzy do pracy. W zestawieniu z okolicznościami wskazanymi wyżej strona pozwana nie przedstawiła żadnych obiektywnych dowodów, przesądzających o tym, że zarządzona likwidacja zmierza nie do restrukturyzacji zakładu pracy powódki, lecz do definitywnego zakończenia jej bytu. Pozostałe dokumenty wskazane przez skarżącą spółkę dotyczyły jedynie formalnego postawienia spółki w stan likwidacji i nie wnosiły do nakreślonej istoty sprawy żadnych przesądzających okoliczności, na rzecz kierunku likwidacji deklarowanego przez skarżącą. W związku z tym, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazane w treści art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność), oraz że zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, a zarzuty skargi kasacyjnej, które mają na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi na ich sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. są a limine niedopuszczalne, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i w związku z § 10 ust. 4 pkt 2, § 9 ust. 1 pkt 2 i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 118). DS. [a.ł]