I PSK 189/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 stycznia 2026 r.
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
w sprawie z powództwa W. C.
przeciwko E. K. S. w K.
o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 29 stycznia 2026 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 30 września 2024 r., sygn. akt V Pa 145/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 590 (jeden
tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt) zł wraz z ustawowymi odsetkami
za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt IV P 63/22, Sąd Rejonowy w
Kielcach w sprawie z powództwa W. C. przeciwko E. K. S. w K. o przywrócenie do
pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, oddalił powództwo (pkt I
wyroku) i odstąpił od obciążania powoda W. C. kosztami procesu (pkt II wyroku).
Apelację od tego wyroku wniósł powód.
I PSK 189/26
2
Wyrokiem z 30 września 2024 r., sygn. akt V Pa 145/24, Sąd Okręgowy w
Kielcach w wyniku apelacji powoda W. C. zmienił zaskarżony wyrok Sądu
Rejonowego w pkt I i II w ten sposób, że przywrócił powoda do pracy u pozwanego
E. K. S. w K. i zasądził od pozwanego kwotę 137 722, 46 zł tytułem wynagrodzenia
za okres pozostawania bez pracy pod warunkiem jej podjęcia oraz kwotę 4 230 zł
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami; w
pozostałej zaś części oddalił apelację i zasądził na rzecz powoda koszty
zastępstwa procesowego za drugą instancję.
Sąd Okręgowy uznał, że rozwiązanie z powodem umowy o pracę bez
wypowiedzenia nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów w tym
trybie. Przyczny wskazane przez pracodawcę w oświadczeniu o rozwiązaniu
umowy o pracę bez wypowiedzenia, nie stanowiły ciężkiego naruszenia przez
pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Rozwiązanie umowy o
pracę z powodem nastąpiło w sytuacji określonej w treści art 39 k.p., zgodnie z
którym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu
brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres
zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie emerytury z osiągnięciem tego wieku. Powód
w dacie rozwiązania umowy o pracę miał 63 lata, a więc był w okresie ochronnym.
Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła skargą kasacyjną strona pozwana w
całości.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto
na podstawie przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
(oczywista zasadność skargi kasacyjnej).
Skarżący wskazał, że zgodnie z ugruntowanym i powszechnie aprobowanym
orzecznictwem Sądu Najwyższego w postępowaniu dotyczącym rozwiązania
umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia sąd ma obowiązek badać,
czy przyczyna wskazana przez pracodawcę w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy
o pracę jest prawdziwa, czy została przez pracodawcę wskazana konkretnie i czy
uzasadnia rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy bez wypowiedzenia.
W niniejszej sprawie jednak - mimo, że wszystkie przesłanki rozwiązania umowy o
pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika zostały spełnione i wykazane - Sąd
I PSK 189/26
3
drugiej instancji popełnił rażące błędy, skutkujące wydaniem nieprawidłowego
wyroku, który nie powinien się ostać.
Zdaniem skarżącego, powód niewątpliwie - i to nie jeden raz - dopuścił się
ciężkiego naruszenia swoich podstawowych obowiązków pracowniczych.
Obowiązek stosowania się do związanych z pracą poleceń przełożonych, jak i
obowiązek przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy, a także
przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku został
nałożony na każdego pracownika wyraźnie i wprost w art. 100 k.p. Również Sąd
Najwyższy niejednokrotnie potwierdzał, że zarówno niestosowanie się przez
pracownika do poleceń przełożonego, jak i nieprzestrzeganie ustalonego porządku i
dyscypliny pracy stanowi w pełni uzasadnianą podstawę do rozwiązania przez
pracodawcę umowy o pracę zawartej z pracownikiem bez zachowania okresu
wypowiedzenia.
Ocena dokonana przez Sąd drugiej instancji oraz wydany wyrok pozostają
również w sprzeczności z istotą instytucji rozwiązania umowy o pracę w trybie
określonym w art. 52 § 1 k.p., która polega na odstąpieniu przez pracodawcę od
umowy z powodu niewywiązywania się przez pracownika z jego winy ze swoich
obowiązków. Pracodawca nie ma obowiązku tolerowania umyślnego naruszania
podstawowych obowiązków przez pracownika - a tak właśnie było w przypadku
powoda. Przyjęta przez Sąd drugiej instancji wykładnia, w tym również
nieuwzględnienie kwestii naruszenia czy zagrożenia interesów pracodawcy, mimo
że pozwana wskazywała, że działanie powoda zakłóca prawidłowe funkcjonowanie
zakładu pracy jest rażąco nieprawidłowa i nietrafna.
W końcu, pełnomocnik skarżącej podniósł, że Sąd drugiej instancji w rażąco
błędny sposób zastosował w niniejszej sprawie przepis art. 39 k.p., powołując się
na fakt, źe powód - na dzień rozwiązania z nim umowy o pracę - osiągnął wiek
uprawniający go do korzystania z ochrony przedemerytalnej. Okoliczność ta nie ma
jednak żadnego znaczenia w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez
zachowania okresu wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Odwołanie
się przez Sąd drugiej instancji do ww. regulacji stanowi oczywiste naruszenie, które
nie powinno mieć miejsca. Art. 39 k.p. wprowadza ochronę pracownika przed
wypowiedzeniem mu umowy o pracę - zatem dotyczy wyłącznie wypowiedzenia
I PSK 189/26
4
definitywnego oraz tzw. wypowiedzenia „zmieniającego” warunki pracy i płacy.
Oznacza to, że regulacja ta ma zastosowania w przypadku rozwiązania umowy o
pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika. Nie powinno
budzić żadnych wątpliwości, że okoliczność, iż powód był w wieku
przedemerytalnym, nie ma żadnego znaczenia dla rozwiązania z nim umowy o
pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Sąd drugiej instancji
zastosował w niniejszej sprawie przepis art. 39 k.p., uwzględnił tę okoliczność przy
ocenie zasadności podjętej przez pozwaną decyzji o zakończeniu współpracy z
powodem - mimo, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku
wypowiedzenia umowy o pracę, którego nie dotyczyła niniejsza sprawa.
Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do
rozpoznania z uwagi na brak przesłanek uzasadniających jej przyjęcia; oddalenie
skargi kasacyjnej w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania; zasadzenie kosztów
zastępstwa procesowego wg stawki maksymalnej, wynikającej z norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne
zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3)
zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien
wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w
powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,
że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje
potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście
I PSK 189/26
5
uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżący nie wykazał jednak zaistnienia
przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas,
gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności
głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi
różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r.,
I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,
OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce
kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości
zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z
23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Powołanie się na przesłankę zawartą
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia
wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście
uzasadniona. O ile jednak dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej
podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest
wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03).
W skardze kasacyjnej nie przedstawiono jakiejkolwiek argumentacji, która
mogłaby świadczyć o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania opiera się jedynie na
polemice z oceną materiału dowodowego i ustaleniami faktycznymi Sądu drugiej
instancji, co w świetle treści art. 3983 § 3 k.p.c. jest niedopuszczalne. Skarżący
opiera swoją argumentację jedynie na próbie podważenia oceny materiału
dowodowego dokonanej przez Sąd drugiej instancji i przedstawieniu własnej wizji
stanu faktycznego sprawy, która jednak nie znajduje oparcia w materiale
dowodowym. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania przedstawiono jedynie własną ocenę zachowania powoda, dokonaną
I PSK 189/26
6
przez stronę pozwaną, nie wykazano jednak jakiegokolwiek naruszenia przepisów
prawa przez Sąd Okręgowy.
W szczególności Sąd odwoławczy nie naruszył art. 52 k.p., bowiem wziął on
pod uwagę wszelkie przesłanki zastosowania tego przepisu, natomiast w wyniku
dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego, Sąd ten doszedł do
wniosku, że w niniejszej sprawie zachowanie powoda nie wypełniało przesłanek
pozwalających na rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie i to właśnie tę ocenę
podważa skarżący w swojej skardze kasacyjnej, nie zaś naruszenie jakiegokolwiek
przepisu prawa.
W kontekście natomiast naruszenia art. 39 k.p., wbrew supozycjom
zawartym w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
przepis ten ma znaczenie dla postępowania z odwołania pracownika od
rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 k.p. Zgodnie
bowiem z art. 57 § 2 k.p., jeżeli umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o
którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie ciąży oraz w okresie urlopu
macierzyńskiego lub od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie
urlopu macierzyńskiego albo jego części - do dnia zakończenia tego urlopu,
wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Dotyczy to także
przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu
szczególnego. Właśnie w tym kontekście zastosował Sąd drugiej instancji art. 39
k.p. w niniejszej sprawie, bowiem zasądził on wynagrodzenie za cały czas
pozostawania bez pracy, co jasno wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Nie było to zatem naruszenie przepisów prawa widoczne prima facie dla osoby
posiadającej podstawową wiedzę prawniczą. Sąd Okręgowy miał obowiązek
zastosować ten przepis, zasądzając na rzecz powoda wynagrodzenie za cały czas
pozostawania bez pracy.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w
art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11
k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9
ust. 1 pkt 1 oraz § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra
I PSK 189/26
7
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
[KK]
[a.ł]
