I PSK 165/26

I PSK 165/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 czerwca 2026 r. SSN Renata Żywicka w sprawie z powództwa J.S., A.P., A.A., E.O. i A.S. przeciwko Ś. w M. o odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 czerwca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej powódek od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt V Pa 36/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od każdej z powódek: J.S., A.P., A.A., E.O. i A.S. na rzecz Ś. w M. kwoty po 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi wynikającymi z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [it] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., IV P 173/22 Sąd Rejonowy w Kielcach zasądził od Ś. w M. na rzecz: A.A. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 6.988,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt I.), E.O. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 6.493,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia I PSK 165/26 2 2022 r. do dnia zapłaty (pkt II.), A.P. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 7.450,76 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt III.), J.S. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 7.508,51 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt IV wyr.), A.S. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 9.530,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt V.). Ponadto Sąd pierwszej instancji oddalił powództwa A.A., E.O., A.P., J.S. i A.S. co do odszkodowania w pozostałej części (pkt VI.-X.). Sąd Rejonowy umorzył również postępowanie z powództwa A.A., E.O., A.P., J.S. i A.S. co do roszczeń o ustalenie (pkt XI.) oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego (pkt XII). Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r., V Pa 36/24, Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił apelacje wniesione przez obie strony oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego za drugą instancję. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powódki zarzuciły naruszenie: 1. art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.; 2. art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 380 k.p.c. w zw. z art. 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.; 3. art. 183d k.p. w zw. z art. 112 k.p. oraz art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. w zw. z art. 25 i art. 18 dyrektywy 2006/54/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. UE 2006 L 204). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżące uzasadniły oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej. W ocenie skarżących Sądu drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepisy postępowania, tj. art. 378 § 1 k.p.c. i art. 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ wbrew literalnej treści tych przepisów nie rozpoznał i nie omówił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu podniesionego w punkcie II.2 petitum apelacji powódek, dotyczącego niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 183d k.p. w zw. z art. 112 k.p. Sąd drugiej instancji nie odniósł się w I PSK 165/26 3 żaden sposób do argumentacji powódek przytoczonej w ramach tego zarzutu, a nawet nie przedstawił - choćby luźno nawiązującej do kontekstu tego zarzutu - swojej oceny prawnej. Sąd poprzestał tylko na ogólnikowym stwierdzeniu, że podziela w tym względzie stanowisko Sądu pierwszej instancji, powielając z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, że zasądzone odszkodowanie jest proporcjonalne do stwierdzonych naruszeń i szkody poniesionej przez pracownika i spełnia funkcję odstraszającą. Po drugie skarżące podniosły, że zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji w sposób oczywisty narusza przepisy postępowania, tj. art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ Sąd ten - wbrew literalnej treści tych przepisów - nie rozpoznał należycie i nie omówił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu podniesionego w punkcie II.l petitum apelacji powódek, dotyczącego pominięcia przez Sąd pierwszej instancji dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości celem ustalenia wysokości szkody majątkowej powódek w związku z ich nierównym traktowaniem w zakresie wynagradzania. Sąd drugiej instancji nie odniósł się w żaden sposób do zgłaszanych argumentów powódek w kontekście tego zarzutu, a jedynie - czyniąc pozory merytorycznej oceny - powołał kilka tez z orzecznictwa Sądu Najwyższego co do sytuacji, w których należy przeprowadzać dowód z opinii biegłego, nie odnosząc jednak tych tez do okoliczności zachodzących w niniejszej sprawie. W istocie Sąd drugiej instancji ogólnikowo i bez umotywowania uznał, że w sprawie nie zachodziła potrzeba zasięgnięcia wiadomości specjalnych. Przy czym Sąd ten nie był w stanie merytorycznie odeprzeć przeciwnej argumentacji powódek zawartej w apelacji. Po trzecie, zaskarżony wyrok w sposób oczywisty narusza przepisy prawa materialnego, w tym w szczególności art. 183d k.p., ponieważ Sąd orzekał o odszkodowaniu przysługującym powódkom z tytułu naruszenia przez pozwany zakład pracy zasad równego traktowania w zakresie wynagradzania, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i bez poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie faktycznego wymiaru uszczerbku majątkowego doznanego przez powódki. Mając na uwadze powyższe skarżące wniosły o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania; uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w części, tj. I PSK 165/26 4 w zakresie oddalającym apelację powódek i rozstrzygającym o kosztach postępowania za drugą instancję, oraz przekazanie sprawy w tej części Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie (sporządzone odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. I PSK 165/26 5 Wypada także przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury skarga jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 Nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 Nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr 602638). Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek skarżących o przyjęcie ich skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej określonych kryteriów. Stosownie do treści art. 378 § 1 k.p.c., Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, co oznacza, że jest związany apelacją w aspekcie przedmiotowym i niedopuszczalne jest rozpoznanie przez ten sąd niezaskarżonej części orzeczenia. Jak stwierdził przy tym Sąd Najwyższy w uchwale składu I PSK 165/26 6 siedmiu sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008 Nr 6, poz. 55), Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Ponadto wypada podkreślić, że wynikający z art. 378 § zdanie pierwsze k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji oznacza z jednej strony zakaz wykraczania przez sąd drugiej instancji poza te granice, z drugiej zaś nakaz wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków. W konsekwencji, Sąd drugiej instancji może - a jeżeli je dostrzeże, powinien - naprawić wszystkie stwierdzone w postępowaniu apelacyjnym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji, pod warunkiem, że mieszczą się w granicach zaskarżenia, zaś wynikający z brzmienia art. 378 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji powinien być rozumiany jako nakaz rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2010 r., I PK 41/10, LEX nr 667488). Rozpoznanie "sprawy" w granicach apelacji oznacza, że sąd drugiej instancji nie koncentruje się jedynie na ocenie zasadności zarzutów apelacyjnych, lecz rozstrzyga merytorycznie o zasadności zgłoszonych roszczeń procesowych. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999 r., 59/98 (OSNC 1999 nr 7-8, poz. 124) Sąd Najwyższy wyjaśnił zaś, że jakkolwiek postępowanie apelacyjne jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, to jednak zachowuje charakter postępowania rozpoznawczego, dodał też równocześnie, iż redakcja art. 382 k.p.c. niewątpliwie wskazuje na brak związania Sądu drugiej instancji stanem faktycznym ustalonym w zaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji. Z uwagi na merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego, obowiązkiem sądu drugiej instancji nie może być (zatem) poprzestanie na ustosunkowaniu się do zarzutów skarżącego, lecz musi nim być - niezależnie od treści zarzutów - dokonanie ponownych, własnych ustaleń faktycznych, a następnie poddanie ich ocenie pod kątem prawa materialnego. Obowiązek dokonywania ustaleń faktycznych w postępowaniu odwoławczym istnieje więc niezależnie od tego, czy wnoszący I PSK 165/26 7 apelację podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku. Użyte zaś w art. 378 § 1 k.p.c. sformułowanie, iż Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę "w granicach apelacji" oznacza w szczególności, że sąd odwoławczy dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale zebranym w pierwszej instancji ( i 382 k.p.c.) i kontroluje prawidłowość postępowania przed Sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne - np. art. 162 k.p.c. (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., zasada prawna, III CZP 49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55; Monitor Prawniczy 2008 nr 22, s. 37, z uwagami M. Kowalczuk; Palestra 2009 nr 1, s. 270, z glosą G. Rząsy i A. Urbańskiego). Sąd Najwyższy nie podziela zasadności zarzutu naruszenia 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 387 § 21 k.p.c. polegającego na tym, że Sąd drugiej instancji nie rozpoznał i nie omówił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że zarzut naruszenia art. 387 § 21 k.p.c. i art. 3271 § 1 k.p.c. stosowanego odpowiednio do postępowania drugo-instancyjnego, może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia wyroku uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, a także w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (wyroki Sądu Najwyższego z: 13 listopada 2020 r., IV CSK 116/19, LEX nr 30800334; 4 lutego 2021 r., II USKP 12/21, LEX nr 3117753 i powołane tam orzeczenia) i jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czyli gdy nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera oczywiste braki, które uniemożliwiają przeprowadzenie efektywnej kontroli kasacyjnej (wyroki Sądu Najwyższego z: 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, LEX nr 54362; 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, LEX nr 180193; 12 października 2017 r., I PK 305/16, LEX nr 2426572; 7 grudnia 2022 r., III PSKP 8/22, LEX nr 3546338). Wytknięcie wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może I PSK 165/26 8 okazać się zasadne tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 3271 § 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli instancyjnej, wykazuje braki, co jednocześnie przekłada się na wynik sprawy. Uchybienie temu przepisowi może być zaś ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej (A. Łazarska, 3. Standaryzacja czy indywidualizacja uzasadnienia decyzji sądowej (w:) Proces sądowego wymierzania sprawiedliwości, Warszawa 2025). Uzasadnienie orzeczenia Sądu drugiej instancji nie musi, a zwykle wręcz nie powinno zawierać wszystkich elementów typowych dla uzasadnienia judykatu pierwszoinstancyjnego, lecz jedynie te z elementów, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania sprawy są niezbędne do przedstawienia motywów wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia (wyroki Sądu Najwyższego z: 24 listopada 1998 r., I CKN 899/97; 16 czerwca 2016 r., V CSK 649/15; 14 marca 2017 r., II CSK 428/16; postanowienie Sądu Najwyższego z 23 maja 2024 r., I CNP 26/23, LEX nr 3718245). W badaniu, czy uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji spełnia powyższe oczekiwania, trzeba mieć również na uwadze, że wymagania stawiane takiemu uzasadnieniu są modyfikowane przez art. 378 § 1 k.p.c., który określa granice apelacji (wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r., IV CSK 331/08 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2020 r., III CSK 122/18), w tym związanie sądu odwoławczego zarzutami apelacji oraz wynikającym z tego związania obowiązkiem zbadania zgłoszonych zarzutów (zob. uchwałę Sądu Najwyższego - zasadę prawną z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55, s. 8). Uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji powinno odpowiadać wymaganiom określonym w art. 3271 § 1 k.p.c., podlega jednak modyfikacjom wynikającym z tego, że wyrok tego sądu zapada po rozpoznaniu sprawy na skutek przeprowadzonej kontroli instancyjnej, co oznacza obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów apelacji. Skoro przepis art. 378 § 1 k.p.c. nakłada na sąd obowiązek rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych w apelacji, to jednocześnie istnieje obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku przez sąd I PSK 165/26 9 drugiej instancji w taki sposób, by zawierało ono przedstawienie oceny tych zarzutów (wyroki Sądu Najwyższego z: 11 grudnia 2008 r., IV CSK 331/08, LEX nr 487529; 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09, Legalis nr 387671; 10 marca 2011 r., V CSK 284/10, Legalis nr 427646). Obowiązek ten nie oznacza jednak, że na sądzie drugiej instancji ciąży powinność oddzielnego wypowiedzenia się o każdym z argumentów zawartych w apelacji. Przeciwnie, dopuszczalne jest zbiorcze wyrażenie oceny zgłoszonych zarzutów, tyle że przedstawienie wyników dokonanej przez sąd oceny podstaw i wniosków środka zaskarżenia powinno wskazywać na to, że zostały one przez ten sąd w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (wyroki Sądu Najwyższego z: 4 września 2014 r., II CSK 646/13, LEX nr 1540130; 4 kwietnia 2018 r., V CSK 266/17, LEX nr 2522952; 24 czerwca 2020 r., IV CSK 607/18, LEX nr 3048217; postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 kwietnia 2019 r., I CSK 368/18; 23 maja 2024 r., I CNP 26/23, LEX nr 3718245). Uzasadnienie powinno zawierać elementy, które z racji zarzutów i wniosków apelacji były konieczne do rozpoznania sprawy w drugiej instancji (wyroki Sądu Najwyższego z: 25 września 2019 r., III CSK 230/17, LEX nr 2727502; 26 stycznia 2022 r., I USKP 76/21, OSNP 2022, Nr 12, poz. 125; 8 lipca 2025 r., II USKP 101/24, LEX nr 3888411; postanowienie Sądu Najwyższego z 13 września 2022 r., II USK 552/21, LEX nr 3485166). Jeżeli sąd drugiej instancji nie uzupełnił postępowania dowodowego ani po rozważeniu zarzutów apelacji nie znalazł podstaw do zmiany ustaleń faktycznych i oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji, może te ustalenia i ocenę przyjąć za podstawę faktyczną swego orzeczenia. Powinno to jednak znaleźć wyraz w uzasadnieniu wyroku. Jeżeli wyrok podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, uzasadnienie powinno zawierać ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania (T. Ereciński (w:) J. Gudowski, K. Weitz, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, Warszawa 2016, art. 387; wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r., IV CSK 331/08, LEX nr 487529). I PSK 165/26 10 W orzecznictwie zostało również wyjaśnione, że naruszenie przez sąd drugiej instancji art. 387 § 21 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera tak oczywiste braki, które uniemożliwiają kontrolę kasacyjną (orzeczenia Sądu Najwyższego z: 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, Nr 4, poz. 83; 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00; 18 marca 2003 r., IV CKN 11862/00; 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01; 22 maja 2003 r., II CKN 121/01; 9 marca 2006 r., I CSK 147/2005; 27 marca 2008 r., III CSK 315/07, LEX nr 390105; postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2025 r., II CSKP 332/23, LEX nr 3821908). Niemniej jednak zbyt lakoniczne uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji może doprowadzić Sąd Najwyższy do przekonania o wadzie, uniemożliwiającej kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy nie ma obowiązku i nie może domyślać się ani poszukiwać za sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych, dowodów lub podstaw prawnych, na których sąd ten oparł zaskarżony wyrok, bo to należy do kardynalnych i elementarnych powinności każdego sądu orzekającego w sprawie. Nieprawidłowości w treści uzasadnienia mogą być również przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu ze skargi kasacyjnej orzeczenia i podstawą uchylenia wyroku, zwłaszcza wtedy, gdy przedstawione w nim motywy nie pozwalają na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia (wyroki Sądu Najwyższego z: 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, LEX nr 78271; 28 lutego 2006 r., III CSK 149/05, LEX nr 182956; 29 maja 2008 r., II CSK 39/08, LEX nr 420381; A. Góra-Błaszczykowska, B. Karolczyk, K. Lubiński, A. Góra- Błaszczykowska, 5. Zagadnienie szczególne związane z uzasadnieniem wybranych postaci orzeczeń (w:) System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom II. Część II. Postępowanie procesowe przed sądem pierwszej instancji, red. T. Ereciński, T. Wiśniewski, Warszawa 2016); M. Skibińska (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Tom I i II, red. T. Zembrzuski, Warszawa 2020, art. 3271). Nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia Sądu drugiej instancji może stanowić podstawę dla skutecznego podniesienia zarzutu I PSK 165/26 11 kasacyjnego, lecz tylko takie, które uniemożliwia Sądowi Najwyższemu przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzeczenia. Uzasadnienie wyroku, które wyjaśnia przyczyny, z powodu których orzeczenie zostało wydane, jest sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane elementy. W konsekwencji tego, zarzut naruszenia k.p.c. może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia wyroku uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, a także w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2021 r., II USKP 12/21, LEX nr 3117753). W sytuacji, gdy sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania dowodowego ani po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia sądu pierwszej instancji, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia. Zgodnie z obowiązującym art. 387 § 21 k.p.c. w uzasadnieniu sądu drugiej instancji wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia; jeżeli sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, uzasadnienie powinno także zawierać ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne oceny sądu pierwszej instancji. Pomimo stawianych zarzutów uzasadnienie orzeczenia Sądu drugiej instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy umożliwiające przeprowadzenie właściwej kontroli kasacyjnej. Sąd drugiej instancji wskazał podstawę prawną wyroku z przytoczeniem przepisów prawa oraz dokonał ich wykładni. Nadto podstawa faktyczna wyrokowania, również została wyjaśniona w sposób, który nie I PSK 165/26 12 budzi wątpliwości co do ustaleń kluczowych dla sprawy. Tok rozumowania Sądu odwoławczego jest także jasny, jeżeli uwzględni się, że Sąd ten uznał, że Sąd pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który Sąd Okręgowy w całości zaaprobował. Sąd drugiej instancji podzielił również ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie charakteru wykonywanych obowiązków, rodzaju, ilości i jakości świadczonej przez powódki pracy, a także zakresu odpowiedzialności na zajmowanych przez nie stanowiskach. Pozwany nie wykazał, aby praca powódek pod względem ilości i jakości świadczonej pracy różniła się od pracy wykonywanej przez pozostałe pielęgniarki, które jedynie dzięki posiadaniu wyższego wykształcenia magisterskiego uzyskiwały dużo wyższe miesięczne wynagrodzenie. Zatrudnione u pozwanego pielęgniarki - bez względu na posiadane wykształcenie - wykonywały ten sam zakres obowiązków i faktycznie wykonywały te same czynności. Jedyną różnicę stanowiło to, że pielęgniarki z tytułem magistra pielęgniarstwa miały większą swobodę w dawkowaniu leków dla pacjentów, jednak tylko potencjalnie, albowiem w praktyce dobieraniem dawek leków dla pacjentów zajmowali się lekarze, a pielęgniarki wykonywały po prostu ich polecenia. W związku z tym Sąd odwoławczy uznał, że posiadanie dodatkowych kwalifikacji w postaci wyższego wykształcenia w żaden sposób nie przekładało się na jakość i ilość świadczonej pracy. Sąd drugiej instancji zauważył, że okoliczności te zostały dostrzeżone przez pozwanego bowiem od 1 lipca 2022 r., wynagrodzenia pielęgniarek w pozwanej jednostce zostały ukształtowane w oparciu o kwalifikacje wymagane bez zróżnicowania wyłączenie w oparciu o kryterium posiadanego wykształcenia. Sąd Okręgowy podzielił także stanowisko Sądu Rejonowego w odniesieniu do ustalenia wysokości przysługującego powódkom odszkodowania. W związku z tym, że pozwany pracodawca skorygował swoje działania poprzez ustalenie wynagrodzenia powódek od dnia 1 lipca 2022 r. na tym samym poziomie co wynagrodzenie pielęgniarek z tytułem magistra pielęgniarstwa, Sąd Okręgowy nie I PSK 165/26 13 znalazł podstaw, aby przyznać powódkom wyższe odszkodowanie niż to które stanowi równowartość ich jednomiesięcznego wynagrodzenia za pracę przysługującego od 1 lipca 2022 r. wraz z dodatkami stażowymi i funkcyjnymi w przypadku A. S.. Zatem, Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, jakimi motywami kierował się Sąd drugiej instancji w kwestii rozstrzygnięcia, są one zrozumiałe i umożliwiają kontrolę kasacyjną orzeczenia. Na podstawie takiego uzasadnienia wraz z przyjętym argumentacyjnym paradygmatem stosowania prawa można odtworzyć racje, które doprowadziły sąd do wydania konkretnego wyroku. Tok rozumowania Sądu odwoławczego jest także jasny, jeżeli uwzględni się, że Sąd ten zaaprobował ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz podzielił również ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Wobec niewykazania przez skarżącą zasadności powołanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. [it]