I PSK 150/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Sobutka
Dnia 4 marca 2026 r.
w sprawie z powództwa A.L., E.S., B.M. i A.N.
przeciwko Szpitalowi w S. Sp. z o.o.
o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy
i odszkodowanie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 4 marca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego
w Siedlcach z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Pa 16/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od Szpitala w S. Sp. z o.o. na rzecz A.L., B.M., A.N. i
E.S. kwotę po 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych, wraz z
ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty -
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 2 lutego 2024 r., wydanym w sprawie z powództwa A.L., B.M.,
A.N. i E.S., przeciwko Szpitalowi w S. sp. z o.o. z siedzibą w S., o przywrócenie do
I PSK 150/26
2
pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i odszkodowanie, Sąd
Rejonowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:
1. przywrócił powódki A.L., B.M. i A.N. do pracy w Szpitalu w S. sp. z o.o. z
siedzibą w S. na poprzednich warunkach;
2. zasądził od pozwanej spółki na rzecz:
1. powódki E.S. kwotę 18.751,14 zł brutto, tytułem odszkodowania za
niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 29 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty;
2. powódki A.L. kwotę 31.473,63 zł, brutto tytułem wynagrodzenia za czas
pozostawania bez pracy, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22
grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, pod warunkiem podjęcia przez nią pracy po
przywróceniu;
3. powódki B.M. kwotę 32.264,16 zł brutto, tytułem wynagrodzenia za czas
pozostawania bez pracy, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 29
grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, pod warunkiem podjęcia przez nią pracy po
przywróceniu;
4. powódki A.N. kwotę 27.646,35 zł brutto, tytułem wynagrodzenia za czas
pozostawania bez pracy, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 28
grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, pod warunkiem podjęcia przez nią pracy po
przywróceniu;
5. tytułem zwrotu kosztów procesu zasądził od pozwanej spółki na rzecz:
powódki A.L. kwotę 8.949 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia
uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; powódki B.M.
kwotę 5.080 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia
uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; powódki A.N.
kwotę 7.992 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia
uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; powódki E.S.
kwotę 4.080 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
I PSK 150/26
3
procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia
uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;
6. nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego
w Siedlcach kwotę 5.755 zł, tytułem tej części opłat od pozwów, od
uiszczenia których zostały zwolnione powódki B.M. i E.S.;
7. wyrokowi w punkcie drugim podpunkt a nadał rygor natychmiastowej
wykonalności do kwoty 6.250,38 zł.
Na skutek apelacji powódki B.M., powódki A.N. i pozwanej spółki Szpital w S.
sp. z o.o., Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych, wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. (sygn. akt IV Pa 16/24):
1. zmienił zaskarżony wyrok w pkt I i II b, w stosunku do A.L. w ten sposób, że
w miejsce przywrócenia do pracy zasądził na jej rzecz od pozwanej kwotę
31.473,63 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,
od 29 września 2021 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za
niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy; wykreślił punkt II b;
2. oddalił apelacje pozwanej;
3. odrzucił apelacje powódek A.N. i B.M.;
4. zasądził od A.N. na rzecz pozwanej kwotę 1.000 zł, tytułem zwrotu kosztów
procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty;
5. zasądził od B.M. na rzecz pozwanej kwotę 1.000 zł, tytułem zwrotu kosztów
procesu z drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty;
6. w pozostałej części odstąpił od obciążania powódek A.N. i B.M. kosztami
procesu za drugą instancję;
7. zasądził od pozwanej spółki na rzecz A.N. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu
kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia
zapłaty;
8. zasądził od pozwanej spółki na rzecz B.M. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu
kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za
I PSK 150/26
4
opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia
zapłaty;
9. zasądził od pozwanej spółki na rzecz A.L. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu
kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia
zapłaty;
10. zasądził od pozwanej spółki na rzecz E.S. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu
kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia
zapłaty.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach do Sądu
Najwyższego wywiodła pozwana spółka, zaskarżając tenże wyrok w zakresie
rozstrzygnięć zawartych w punktach 1,2, 7,8,9 i 10 wyroku, zarzucając mające
istotny wpływ na jego treść naruszenie:
1. art. 52 § 2 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało
przyjęciem przez Sąd II instancji, że pozwana nie zachowała
jednomiesięcznego terminu z tego przepisu do złożenia oświadczenia woli o
rozwiązaniu stosunku pracy, podczas gdy z całokształtu zebranego materiału
dowodowego wynika, iż pozwana złożyła oświadczenie w ustawowo
wyznaczonym terminie;
2. art. 52 § 2 k.p. w związku z art. 8 k.p., przez niewłaściwe zastosowanie
art. 52 § 2 k.p. oraz niezastosowanie art. 8 k.p. i przyjęcie, że złożenie przez
pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania
okresu wypowiedzenia z winy pracownika, nastąpiło z przekroczeniem
jednomiesięcznego terminu, gdy powódki swoim rażąco nagannym
zachowaniem nadużyły zaufania pracodawcy i zagroziły słusznym interesom
pracodawcy oraz pacjentom, w których dokumentacji dokonywały
nieuprawnionych zmian, co winno skutkować przyjęciem, że nadużycie
prawa skutkowało tym, że nie korzystają one z ochrony wynikającej z art. 52
§ 2 k.p. (niezależnie od faktu, że pozwana konsekwentnie stoi na
stanowisku, że termin ten został zachowany);
I PSK 150/26
5
3. art. 8 k.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy żądania powódek
stanowi nadużycie prawa podmiotowego, z uwagi na sprzeczność z
zasadami współżycia społecznego i społecznego gospodarczym
przeznaczeniem prawa, co skutkowało uwzględnieniem powództw w
kontekście rażącego, nieakceptowanego społecznie naruszenia zasad
postępowania przez osoby wykonujące zawód medyczny, na których
spoczywa prawny obowiązek postępowania zgodnie z zasadami etyki
zawodowej, zwłaszcza, że:
1. dokonanie wpisów jest bezsporne;
2. jednym z podstawowych obowiązków powódek wykonujących zawód
pielęgniarki było należyte prowadzenie dokumentacji medycznej pacjentów,
z poszanowaniem zasad wynikających z powszechnych i wewnętrznych
regulacji;
3. naruszenie miało charakter ciężki rozumiany jako działanie umyślne, nie
zasługujące na usprawiedliwienie okolicznościami związanymi z pandemią
covid-19;
4. istotnie zagrażało interesom pracodawcy, w kontekście roszczeń pacjentów,
jak również odpowiedzialności przed płatnikiem (NFZ) z tytułu rozbieżności
w poszczególnych wersjach dokumentacji medycznej (wbrew twierdzeniom
Sądu nawet realne zagrożenie interesów pracodawcy w postaci możliwości
zgłoszenia zasadnych roszczeń, stanowi jeden z elementów warunkujących
rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia);
5. art. 8 k.p. w związku z art. 45 § 2 zdanie pierwsze i § 3 k.p. w związku z
art. 4771 k.p.c., poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy w stosunku do
powódek domagających się przywrócenia do pracy, zasadne było co
najmniej odmowne rozpoznanie żądania przywrócenia do pracy i ewentualne
rozważenie zasądzenia w to miejsce odszkodowania (niezależnie od fakt, że
pozwana konsekwentnie stoi na stanowisku, że powództwo podlega
oddaleniu w całości), zważywszy na naruszenie zasad współżycia
społecznego dyskwalifikującego możliwość dalszej współpracy;
6. niezastosowanie art. 8 k.p. w związku z treścią art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z
dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w związku z art. 17 ust. 1 pkt
I PSK 150/26
6
1 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych, w
zakresie dotyczącym powódki A.N., poprzez uwzględnienie przywoływanej
przez nią ochrony stosunku pracy, wynikającej ze statusu działacza
związkowego oraz osoby pełniącej funkcję w samorządzie zawodowym
pielęgniarek i położonych, w sytuacji, gdy powoływanie się na tę ochronę stoi
w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i czyni tę ochronę
bezskuteczną w realiach niniejszej sprawy;
7. niezastosowanie art. 8 k.p. i niewłaściwe zastosowanie art. 183a § 1 k.p.,
art. 183b § 1 pkt 1 k.p., poprzez błędne przyjęcie, ze w sprawie doszło do
nierównego traktowania pielęgniarek dokonujących bezprawnych wpisów w
dokumentacji medycznej, w stosunku do innych osób, które dopuściły się
analogicznych naruszeń, w zakresie zastosowanej przez pracodawcę
dolegliwości, w sytuacji, gdy w toku postępowania pracodawca wykazał
stosowanie obiektywnych kryteriów złagodzenia sankcji, z uwagi na
zapewnienie ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych, w obszarach
łączących z brakiem wykwalifikowanej kadry, jak również faktem postawy
prezentowanej przez te osoby, w obliczu stwierdzonych naruszeń, w tym
złożenia rzetelnych i wyjaśnień pozytywnie rokujących, co do obdarzenia
tych osób zaufaniem (w przeciwieństwie do powódek, które złożyły jedynie
lakoniczne i pisemne wyjaśnienia, a wobec ich „grupowej” nieobecności
spowodowanej chorobą po ujawnieniu czynu, pracodawca był nawet
pozbawiony możliwości odbycia z nimi rozmów).
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania, jako oczywiście uzasadnionej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz
uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do
ponownego rozpoznania, przez Sąd Okręgowy w Siedlcach, przy pozostawieniu
temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, względnie - w
przypadku uznania zasadności skargi i stwierdzenia dopuszczalności orzeczenia,
co do istoty sprawy - zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództw
oraz zasądzenie na rzecz pozwanej, od powódek zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za
I PSK 150/26
7
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia do
dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
skarżąca spółka wskazała, że analiza zaskarżonego wyroku wskazuje prima facie,
że Sąd Okręgowy, choć zakwalifikował działania powódek w kategorii ciężkiego
naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, zaniechał oceny ich
postępowania oraz zgłaszanych przez nie roszczeń przez pryzmat dyspozycji art. 8
k.p. (pomimo wyraźnie sformułowanego w tym zakresie zarzutu apelacyjnego). Sąd
odwoławczy zaniechał również analizy art. 8 k.p. w zestawieniu z możliwościami
jakie daje Sądowi art. 4771 k.p.c., który umożliwia przyznanie świadczenia
alternatywnego wbrew woli powoda (np. przyznania odszkodowania zamiast
przywrócenia do pracy).
W ocenie skarżącej spółki Sąd II instancji dopuścił się istotnego zaniechania,
poprzez brak wnikliwej analizy stanu faktycznego w kontekście dyspozycji art. 8
k.p., co doprowadziło do naruszenia granic dopuszczalnego korzystania z praw
podmiotowych w stosunkach pracy. Skarżąca spółka podniosła, że sformułowana w
przywołanym przepisie klauzula zasad współżycia społecznego sprawia, iż
formalne przysługiwanie danego prawa nie oznacza jego istnienia w sensie
materialnym, jeżeli jego realizacja prowadziłaby do naruszenia zasad etyki,
zaufania oraz interesów pracodawcy. Powołując się na utrwalone orzecznictwo
Sądu Najwyższego (zawarte w uzasadnieniu wniosku), pozwana zaznaczyła, że w
przypadku szczególnie rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych,
roszczenie pracownika może zostać oddalone na podstawie art. 8 k.p. nawet
wówczas, gdy samo rozwiązanie stosunku pracy w sposób oczywisty naruszało
prawo.
W niniejszej sprawie naruszenie to miało charakter ciężki i umyślny,
polegając na bezspornym dokonywaniu przez powódki ingerencji w dokumentację
medyczną wypisanych już pacjentów, poprzez wprowadzanie antydatowanych
wpisów. Działanie to, podyktowane chęcią uzyskania korzyści majątkowej w postaci
tzw. dodatku covidowego, stanowiło rażące naruszenie etyki zawodowej
pielęgniarki oraz zasad prowadzenia dokumentacji, co w konsekwencji zagrażało
I PSK 150/26
8
interesom pracodawcy - w relacjach z NFZ oraz narażało Szpital na potencjalne
roszczenia odszkodowawcze pacjentów. Skarżąca podkreśliła, że zaniechanie
analizy sprawy, przez pryzmat klauzul generalnych doprowadziło do sytuacji
budzącej społeczny sprzeciw, w której osoby przywrócone do pracy, po tak
nagannym czynie uzyskują drogę do otrzymania znacznych kwot, za czas
pozostawania bez pracy, co w przypadku jednej z powódek, A.N., zbiegło się z
zaniechaniem rozpoznania zarzutów dotyczących nadużycia przez nią ochrony,
wynikającej z funkcji związkowej oraz samorządowej.
Jednocześnie pozwana wywiodła, że art. 8 k.p. winien być rozpatrywany
wielopłaszczyznowo, w tym w odniesieniu do zarzucanego pracodawcy uchybienia
terminowi z art. 52 § 2 k.p., gdyż orzecznictwo dopuszcza stosowanie klauzul
generalnych, także w zakresie oceny zachowania terminów procesowych.
Niezależnie od powyższego, pozwana spółka podtrzymała stanowisko, że
rozwiązanie umów nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu miesiąca, od
uzyskania danych umożliwiających rzetelną analizę naruszeń. Pracodawca wskazał
również, że w świetle art. 8 k.p. posiadał prawo do różnicowania sankcji wobec
poszczególnych osób, kierując się obiektywnymi kryteriami, takimi jak konieczność
zabezpieczenia opieki nad pacjentami, postawa pracowników po ujawnieniu
naruszeń oraz stopień ich winy, co zostało szczegółowo wyjaśnione w toku
postępowania przed Sądem I instancji.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, powódka E.S. wniosła o
wydanie postanowienia o odmówieniu przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej spółki,
ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej oraz w obydwu przypadkach zasądzenie
od pozwanej spółki na rzecz powódki E.S., zwrotu kosztów postępowania przed
Sądem Najwyższym według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa
prawnego według norm przepisanych w postępowaniu kasacyjnym, wraz z
ustawowymi odsetkami, od dnia wydania orzeczenia do dnia zapłaty.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyły także powódki A.L., A.N. i B.M.,
wnosząc o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, oddalenie skargi
kasacyjnej i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu, za postępowanie
przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
I PSK 150/26
9
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie nie kwalifikuje się do
przyjęcia i dalszego merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że skarga kasacyjna podlega badaniu
(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.
Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona
skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona – przywołano
więc przesłankę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nie wykazała jednak
rzeczywistego występowania przywołanej przez siebie przesłanki. Odwołanie się do
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga bowiem nie tylko powołania się na
okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
I PSK 150/26
10
wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca
musi wskazać, w czym (w jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi
oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w
sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym
wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego, polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75;
z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11,
LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto,
przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której
zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza
konkretne przepisy prawa. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada
2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171).
Skarżąca upatruje kwalifikowanego naruszenia przez Sąd II instancji przede
wszystkim przepisu art. 8 k.p. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w
kwestiach wykładni i zastosowania tego przepisu w konkretnych stanach
faktycznych sprawy. Na podstawie art. 8 k.p. każde działanie albo zaniechanie
może być uznane za nadużycie prawa, jeśli występuje jedna z dwóch przesłanek:
obiektywna sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub
obiektywna sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Trzeba jednak
pamiętać, że art. 8 k.p., po pierwsze, dotyczy nadużycia, a nie naruszenia prawa
oraz, po drugie, odnosi się do nadużycia prawa podmiotowego, które ma naturę
cywilnoprawną (w szerokim rozumieniu). Skoro hipotezą normy art. 8 k.p. objęte są
przypadki nadużycia a nie obrazy prawa, to regulacja ta nie dotyczy sytuacji, gdy
określony podmiot narusza przepisy prawa materialnego. Konstrukcja ta obejmuje
właśnie przypadki, w których zachowanie określonego podmiotu spełnia formalnie
wszystkie wymagania przewidziane przepisem prawa, natomiast z innych -
pozaprawnych - względów (np. społecznych czy moralnych) zachowanie to nie
zasługuje na ochronę prawną. Posłużenie się konstrukcją nadużycia prawa jest
I PSK 150/26
11
więc z założenia dopuszczalne tylko wyjątkowo i musi mieć szczególne, wyraźne
uzasadnienie merytoryczne i formalne, a zwłaszcza usprawiedliwienie we w miarę
skonkretyzowanych regułach, głównie o konotacji etycznej, moralnej i obyczajowej.
Przepis ten, z uwagi na wyjątkowość możliwości jego zastosowania, upoważnia sąd
do oceny, w jakim zakresie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest
uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej, ale wyłącznie w
nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności konkretnej sprawy. Ocena, czy
w konkretnym przypadku ma zastosowanie norma art. 8 k.p., mieści się w
granicach swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w ramach postępowania
kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w przypadku szczególnie rażącego i
oczywistego naruszenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia
2024 r., III PSK 97/23, Legalis nr 3168618; postanowienie Sądu Najwyższego z 31
stycznia 2024 r., II PSK 40/23, Legalis nr 3044656) – z taką sytuacja jednak nie
mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §
2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach
postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z
art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2026 r., poz. 215).
DS.
[r.g.]