I NKRS 26/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 stycznia 2026 r.
SSN Joanna Lemańska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie z odwołania X. Y.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r.,
w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego
wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 13 stycznia 2026 r.
I. przywraca X. Y. termin do wniesienia odwołania od uchwały
Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r.;
II. uchyla zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Krajowej
Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Pismem z 5 grudnia 2023 r. X. Y. - sędzia Sądu Okręgowego w […] (dalej:
odwołujący się) oświadczył Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej: Rada, KRS) wolę
I NKRS 26/24
2
dalszego zajmowania stanowiska sędziego. Do oświadczenia załączył
zaświadczenie lekarskie z 21 września 2023 r. oraz zaświadczenie psychologiczne
z 22 listopada 2023 r., stwierdzające, że jest on zdolny do pełnienia urzędu sędziego
ze względu na stan zdrowia.
Uchwałą Nr [...] z [...] 2024 r. w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska
przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, na
podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów
powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 217, ze zm.; dalej: p.u.s.p.), KRS nie
wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez odwołującego się stanowiska sędziego.
W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że w celu przygotowania sprawy do
rozpatrzenia na posiedzeniu Rady, Przewodniczący Rady wyznaczył zespół,
zawiadomił Ministra Sprawiedliwości o jego powołaniu. Przy czym Minister
Sprawiedliwości nie przedstawił opinii w trybie art. 31 ust. 2b ustawy z dnia 12 maja
2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 269; dalej:
u.KRS).
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zespół członków KRS na posiedzeniu
w dniu 1 lutego 2024 r., przy braku głosów „za” i „wstrzymujących się” oraz przy
3 głosach „przeciw”, przyjął stanowisko o rekomendowaniu KRS niewyrażenia zgody
na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się. W uzasadnieniu
stanowiska stwierdzono brak podstaw do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie
stanowiska sędziego przez odwołującego się z uwagi na brak zaistnienia
wyjątkowych okoliczności, które miałyby szczególnie doniosły charakter i tym samym
przemawiały za odstąpieniem od zasady obligatoryjnego przejścia sędziego w stan
spoczynku wraz z osiągnięciem określonego wieku.
Podejmując zaskarżoną uchwałę, KRS w pełni podzieliła stanowisko zespołu,
uznając, że brak jest przesłanek uzasadniających wyrażenie zgody na dalsze
zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się. W uzasadnieniu uchwały
wskazano, że zasadą i regułą jest obligatoryjne przejście sędziego w stan spoczynku
wraz z osiągnięciem określonego wieku. Przejście sędziego w stan spoczynku
następuje ex lege. Natomiast art. 69 § 1b p.u.s.p. stanowi wyjątek od powyższej
zasady, a użyty w nim przez ustawodawcę zwrot „może” oznacza uprawnienie (a nie
obowiązek) KRS do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego
I NKRS 26/24
3
pomimo ukończenia przez niego 65 roku życia, o ile jest to uzasadnione interesem
wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym. W przypadku
skorzystania z fakultatywnego rozwiązania uregulowanego w art. 69 § 1b p.u.s.p. na
Radzie spoczywa obowiązek uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub
ważny interes społeczny wymaga odstąpienia od zasady przejścia sędziego w stan
spoczynku po osiągnięciu 65 roku życia, a jej uchwała ma charakter konstytutywny.
Rada podkreśliła jednocześnie, że zgodnie z przyjętym przez ustawodawcę
założeniem, odstąpienie od omawianej zasady musi wynikać z wyjątkowych
okoliczności mających szczególnie doniosły charakter, przy czym wyłączną rolą
Rady jest wypełnienie treścią pojęć „interes wymiaru sprawiedliwości” i „ważny
interes społeczny”. Rada podniosła, że każde odejście doświadczonego i rzetelnego
sędziego w stan spoczynku jest pewnym „osłabieniem” wymiaru sprawiedliwości, ale
też jest naturalną i ustawowo uzasadnioną koniecznością. Nie można więc
utożsamiać interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego interesu społecznego z
dalszym zajmowaniem stanowiska sędziowskiego przez osobę, która osiągnęła już
65 rok życia.
Wskazując na powyższe okoliczności, na posiedzeniu w dniu [...] 2024 r. Rada
bezwzględną większością głosów, przy 3 głosach „za”, 11 głosach „przeciw” i 3
głosach „wstrzymujących się”, podjęła uchwałę o niewyrażeniu zgody na dalsze
zajmowanie przez odwołującego się stanowiska sędziego.
Przedmiotowa uchwała została doręczona odwołującemu się drogą
elektroniczną 5 marca 2024 r.
Pismem z 22 marca 2024 r., które wpłynęło do Biura KRS w dniu 28 marca
2024 r. (data prezentaty), odwołujący się wniósł odwołanie od ww. uchwały
KRS Nr [...] z [...] 2024 r. w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez
sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku,
zaskarżając ją w całości.
Przedmiotowej uchwale odwołujący się zarzucił:
- naruszenie zasad procedowania, mające wpływ na treść podjętej uchwały, poprzez
obrazę art. 33 ust. 1 u.KRS, nakazującego w sprawach indywidualnych
podejmowania uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie
udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych
I NKRS 26/24
4
osób, jeżeli zostały złożone - poprzez rozpatrzenie wniosku bez głębszego zbadania
sprawy, w oparciu o błędnie zinterpretowane dane statystyczne;
- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że nie występują
szczególne przesłanki do dalszego pełnienia przez odwołującego się funkcji
sędziego Sądu Okręgowego w [...] w sytuacji, gdy jest wprost przeciwnie;
- obrazę art. 29 ust. 2 u.KRS, który stanowi, że uczestnika postępowania informuje
się o terminie posiedzenia, na którym będzie rozpatrywana jego sprawa - w związku
z brakiem zawiadomienia o terminie posiedzenia Rady;
- obrazę art. 69 § 1b u.p.u.s.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz
- obrazę innych norm powodujących naruszenie praw odwołującego się, a w
szczególności obrazę art. 42 ust. 1 u.KRS poprzez sporządzenie uzasadnienia
uchwały niezgodnie z wymogami tej normy wobec braku szczegółowości
uzasadnienia i art. 42 ust. 3 u.KRS stanowiącego, że uchwały w sprawach
indywidualnych doręcza się uczestnikom postępowania wraz z uzasadnieniem i
pouczeniem o sposobie wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego - wobec braku
pouczeń, o których stanowi ta norma.
Wskazując na powyższe, odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej
uchwały oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wraz z odwołaniem odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu
do wniesienia odwołania od uchwały KRS Nr [...] z [...] 2024 r.
W uzasadnieniu wniosku odwołujący się wskazał, że uchybienie terminowi do
wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Odwołujący się podniósł, że
doręczając mu 1 marca 2024 r. uchwałę KRS Nr [...] nie pouczono go o możliwości
wniesienia odwołania ani o terminie dokonania takiej czynności. Zaniechanie to
stanowiło naruszenie przepisu art. 42 ust. 3 u.KRS. Zdaniem odwołującego się,
opóźnienie w złożeniu odwołania nie nastąpiło więc z jego winy. Jednocześnie
odwołujący się podniósł, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu
Najwyższego, brak należnego pouczenia ze strony organu, stanowi podstawę do
ubiegania się przez uczestnika postępowania o przywrócenie terminu do dokonania
czynności.
Rada w odpowiedzi na odwołanie wniosła o jego oddalenie w całości,
jako pozbawionego uzasadnionych podstaw.
I NKRS 26/24
5
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarówno wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania,
jak i odwołanie zasługiwały na uwzględnienie.
Przechodząc do oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia
odwołania od zaskarżonej uchwały, wskazać należy, że zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c.,
mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 391 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS, jeżeli uczestnik nie dokonał w
terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jego wniosek postanowi
przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie
terminu nie pociąga za sobą ujemnych dla uczestnika skutków procesowych
(art. 168 § 2 k.p.c.).
Należy uznać, że w przypadku odwołującego się zostały spełnione przesłanki
przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od uchwały KRS nr [...].
Przesłankami tymi w świetle przepisów prawa są: brak winy uczestnika w
uchybieniu terminowi i powstanie w wyniku tego uchybienia ujemnych dla niego
skutków procesowych. Przepis art. 168 § 1 k.p.c., który ma zastosowanie na mocy
art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS, nie może być
interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż jest zasadą, że czynności procesowe
powinny być dokonywane w terminie. O braku winy uczestnika można mówić tylko
wtedy, gdy istniała jakaś niezależna przyczyna, która spowodowała uchybienie
terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w
sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których
w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od uczestnika, by zachował
dany termin procesowy. Warunkiem przywrócenia terminu są również ujemne skutki
procesowe, jakie to uchybienie wywołuje dla uczestnika. Zarówno brak winy, jak i
ujemne skutki procesowe muszą być przez uczestnika uprawdopodobnione (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71; z 5 maja
2009 r., I UO 3/08; z 16 lipca 2009 r., II UZ 23/09).
Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek
o przywrócenie terminu jest zatem spełniony, jeżeli zostaną przytoczone okoliczności
I NKRS 26/24
6
uzasadniające ten wniosek, zarówno merytoryczne, tj. wskazujące na brak winy
uczestnika w uchybieniu terminu, jak i formalne.
W analizowanej sprawie odwołujący się we wniosku o przywrócenie terminu
do wniesienia odwołania od uchwały KRS nr [...] w sposób należyty, zdaniem Sądu
Najwyższego, uprawdopodobnił przesłankę braku winy w terminowym zaskarżeniu
spornej uchwały w drodze odwołania, wskazując, że przekroczenie przez niego
terminu do wystąpienia z odwołaniem było konsekwencją braku pouczenia go o
możliwości wniesienia odwołania od uchwały KRS podjętej w przedmiocie dalszego
zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do
przejścia w stan spoczynku. Bezspornie bowiem zaskarżona uchwała nie zawiera
stosownego pouczenia w tym zakresie. Powyższa okoliczność czyni tym samym
wniosek o przywrócenie terminu zasadnym.
Powyższej oceny nie zmienia przy tym okoliczność, że ustawodawca wprost
nie przewidział możliwości zaskarżania uchwały KRS wydanej na podstawie art. 69
§ 1b p.u.s.p. Podkreślenia wymaga, że dopuszczalność wniesienia odwołania
od tego rodzaju uchwały przesądzona została uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu
Najwyższego, wyrażonym w przedmiotowej uchwale, od uchwały KRS wydanej na
podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p. przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego na
podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS, czyli w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia
uchwały z uzasadnieniem (zob. art. 44 ust. 2 u.KRS).
Z tych też przyczyn wniosek odwołującego się o przywrócenie terminu do
wniesienia odwołania od uchwały KRS nr [...] należało uwzględnić na podstawie art.
168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 44 ust.
3 u.KRS.
W konsekwencji należało uznać, że odwołanie od uchwały KRS nr [...] zostało
wniesione przez odwołującego się z zachowaniem terminu do jego wniesienia.
Przechodząc do oceny merytorycznej odwołania, wskazać należy, że nie
zasługiwał na uwzględnienie zarzut braku zawiadomienia odwołującego się o
terminie posiedzenia. Wskazać należy, że ustawodawca w art. 29 ust. 2 u.KRS
wprawdzie nakłada na Radę obowiązek poinformowania uczestnika o terminie
posiedzenia, niemniej jednak w przepisie tym nie precyzowano sposobu, w jakim ma
I NKRS 26/24
7
nastąpić dopełnienie tego obowiązku. Kwestię tę reguluje § 11 uchwały Nr 158/2019
KRS w sprawie Regulaminu KRS z dnia 24 stycznia 2019 r., (M.P. 2019, poz. 192,
ze zm.), zgodnie z którym uczestnika postępowania informuje się o terminie
posiedzenia, na którym będzie rozpoznawana jego sprawa, poprzez stosowne
ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej KRS. Poinformowania tego można
dokonać ponadto również za pośrednictwem systemu teleinformatycznego
albo poczty elektronicznej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się przy tym, że ogłoszenie w
Biuletynie Informacji Publicznej KRS pozostaje w zgodzie z celem obowiązku
informacyjnego, o jakim mowa w art. 29 ust. 2 u.KRS (zob. m.in. wyroki Sądu
Najwyższego: z 1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21; z 4 października 2023 r., I NKRS
57/23). Jak słusznie podnosi się, informacji, o jakiej mowa przepisie art. 29 ust. 2
u.KRS, nie można utożsamiać z wezwaniem na posiedzenie Rady
ani zawiadomieniem o takim posiedzeniu w znaczeniu, jakie tym instytucjom nadaje
Kodeks postępowania cywilnego. Wspomniana informacja nie służy bowiem
umożliwieniu uczestnikowi postępowania obowiązkowego lub dobrowolnego
stawiennictwa na posiedzeniu tego organu, gdyż poza przypadkami skorzystania
przez Radę z możliwości wezwania na posiedzenie celem wysłuchania uczestnika
postępowania, posiedzenia Rady odbywają się bez udziału uczestników
postępowania (wyroki Sądu Najwyższego: z 4 października 2023 r., I NKRS 57/23; z
1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21; z 13 marca 2019 r., I NO 52/18; z 18 lutego 2025 r.,
I NKRS 49/24).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że z
odpowiedzi na odwołanie wynika, że informacja o terminie posiedzenia, na którym
miała być rozpatrywana sprawa odwołującego się, była umieszona w Biuletynie
Informacji Publicznej KRS. Okoliczności tej nie kwestionował przy tym odwołujący
się. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że doszło w tym przypadku do naruszenia
art. 29 ust. 2 u.KRS.
Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania, wskazać należy, że według
art. 69 § 1 p.u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku
życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście
miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Krajowej Radzie Sądownictwa
I NKRS 26/24
8
wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że
jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane
na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie.
Artykuł 69 § 1b p.u.s.p. przewiduje natomiast, że KRS może wyrazić zgodę na
dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem
wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności
jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego
lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.
Uchwała Krajowej Rady Sądownictwa jest ostateczna. W przypadku niezakończenia
postępowania związanego z dalszym zajmowaniem stanowiska sędziego po
ukończeniu przez niego wieku, o którym mowa w § 1, sędzia pozostaje
na stanowisku do czasu zakończenia tego postępowania.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, kognicja Sądu Najwyższego
w tej kategorii spraw ogranicza się przy tym do badania, czy uchwała KRS nie została
podjęta z naruszeniem przepisów prawa (art. 44 ust. 1 u.KRS), w szczególności czy
nie jest arbitralna (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2021 r., I NKRS 2/21).
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że w sprawach indywidualnych, w
świetle art. 33 ust. 1 u.KRS, Rada jest obowiązana przed podjęciem uchwały
wszechstronnie rozważyć sprawę na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz
wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone. Nakaz
podjęcia uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy oznacza, że Rada nie
może pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z
udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych dowodów, ani
dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo rozstrzygnięcie powinno
być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy w sposób,
który nie był dowolny. W przypadku podejmowania uchwały dotyczącej wyrażenia
zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego osiągającego wiek
uprawniający do przejścia w stan spoczynku przesłankami, które Rada jest
zobowiązana uwzględnić, są: uzasadniony interes wymiaru sprawiedliwości lub
ważny interes społeczny, w szczególności racjonalne wykorzystanie kadr
sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami
poszczególnych sądów.
I NKRS 26/24
9
W kontekście powyższego, zasadne okazały się sformułowane przez
odwołującego się zarzuty naruszenia przez Radę obowiązków wszechstronnego
rozważenia sprawy oraz należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
Lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały jednoznacznie wskazuje, że KRS
zaniechała pogłębionej analizy sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest
ogólnikowe, co w istocie uniemożliwia poznanie okoliczności, które według KRS
przesądziły o podjęciu decyzji o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącej
o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie przez nią stanowiska sędziego.
Przede wszystkim Rada w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały w żadnej
mierze nie wyjaśniła, z jakich konkretnie przyczyn nie wyraziła zgody na dalsze
zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się, poprzestając
na ogólnikowym stwierdzeniu, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na dalsze
zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się z uwagi na brak zaistnienia
wyjątkowych okoliczności, które miałyby szczególnie doniosły charakter i tym samym
przemawiały za odstąpieniem od zasady obligatoryjnego przejścia sędziego w stan
spoczynku wraz z osiągnięciem określonego wieku.
Wprawdzie art. 42 ust. 1 u.KRS nie określa wymogów co do treści
uzasadnienia, jednak nie oznacza to, że jego treść może być jakakolwiek lub
sprowadzać się do przytoczenia brzmienia przesłanek z art. 69 § 1b p.u.s.p. i
poprzestaniu na wyłącznie ogólnych stwierdzeniach. Treść uzasadnienia ma
wskazywać na okoliczności, które daną decyzję czynią zasadną. Okoliczności takiej
nie stanowi sam fakt, że decyzję podjął organ do tego umocowany, ani też samo
zapewnienie tego organu o zasadności podjętej przezeń decyzji (zob. wyroki Sądu
Najwyższego z: 1 lipca 2019 r., I NO 70/19; 2 lutego 2021 r., I NKRS 18/21).
W świetle powyższych okoliczności Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości,
że zaskarżona uchwała Rady została podjęta w sposób dowolny,
bez wszechstronnego rozpatrzenia posiadanych materiałów, co rodzi konieczność
jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci
art. 69 § 1b p.u.s.p.
Treść art. 69 § 1 p.u.s.p. jednoznacznie wskazuje, że przejście sędziego w
stan spoczynku następuje z mocy prawa z chwilą osiągnięcia 65 roku życia
I NKRS 26/24
10
i taka sytuacja powinna być traktowana jako zasada. Możliwość dalszego pełnienia
służby sędziowskiej ma charakter fakultatywny i stanowi od niej wyjątek. Warunkiem
materialnoprawnym, niezbędnym do podjęcia uchwały, jest złożenie przez sędziego
oświadczenia potwierdzającego wolę dalszego sprawowania urzędu oraz
zaświadczenia potwierdzającego stan zdrowia. Należy jednak podkreślić, że
spełnienie tych warunków nie daje gwarancji dalszego zajmowania przez sędziego
stanowiska. Sama wola sędziego jest niewystarczająca do podjęcia uchwały
wyrażającej zgodę na kontynuowanie pracy na stanowisku sędziego po osiągnięciu
ustawowego wieku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że możliwość
„dalszego zajmowania stanowiska sędziego” (tj. po osiągnięciu wieku przejścia
sędziego w stan spoczynku) nie stanowi konstytucyjnie określonego
i bezwzględnego prawa osoby powołanej do pełnienia urzędu sędziego, a jest
specyficznym środkiem prawnym, pozwalającym Radzie na bieżące reagowanie na
aktualne potrzeby wymiaru sprawiedliwości oraz ochronę dobra wymiaru
sprawiedliwości lub interesu społecznego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia
2021 r., I NKRS 62/21).
Art. 69 § 1b zd. 1 p.u.s.p. wskazuje na uznanie, jakie przysługuje Radzie w
kwestii wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie przez sędziego stanowiska pomimo
ukończenia przez niego 65 roku życia. Ustawa wyraźnie bowiem stanowi, że KRS
„może wyrazić zgodę”. Nie oznacza to jednak, że KRS może działać na zasadzie
pełnej uznaniowości i w ten sposób arbitralnie decydować o pozostawieniu sędziego
w stanie czynnym po osiągnięciu przez niego ustawowego wieku przechodzenia w
stan spoczynku. Uznaniowość Rady jest ograniczona kryteriami wskazanymi
expressis verbis w art. 69 § 1b p.u.s.p. Na Radzie spoczywa zatem obowiązek
uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny
wymaga odstąpienia od zasady, względnie tego nie uzasadnia. Nie można zgodzić
się ze stanowiskiem, że odstępstwo od zasady przejścia w stan spoczynku powinno
znajdować zastosowanie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy sędzia przejawia zdolności
do wypełniania obowiązków zawodowych nie tylko w stopniu wystarczającym
(porównywalnym z innymi), lecz w stopniu ekstraordynaryjnym w porównaniu do
innych sędziów. Takie kryterium nie wynika z treści przepisów prawa. Wszelkie
okoliczności związane z cechami osobistymi sędziego mogą i powinny być
I NKRS 26/24
11
rozważane jedynie w odniesieniu do interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego
interesu społecznego. Hipotetycznie rzecz ujmując, nawet jeżeli sędzia nie wyróżnia
się na tle innych sędziów, to interes wymiaru sprawiedliwości (lub ważny interes
społeczny) może przemawiać za jego pozostaniem w służbie, i odwrotnie – nawet
jeżeli mamy do czynienia z wyróżniającym się sędzią, interes wymiaru
sprawiedliwości (lub ważny interes społeczny) nie zawsze będzie przemawiać
za odstępstwem od zasady (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2024 r.,
I NKRS 100/23)
W świetle powyższego, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 44
ust. 3 u.KRS, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
(k.b.)
[r.g.]