I KZ 21/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 kwietnia 2026 r.
SSN Andrzej Tomczyk
w sprawie M. K.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu 27 kwietnia 2026 r.
zażalenia obrońcy skazanego
na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 5 lutego 2026 r., sygn. akt II AKa 234/20,
o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku
o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 lipca 2021 r.,
sygn. akt II AKa 234/20 z uzasadnieniem
postanowił
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 5 lutego 2026 r. odmówił
skazanemu M. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku
Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa 234/20 z
uzasadnieniem.
Zażalenie na to postanowienie wniosła obrońca M. K., zaskarżając je w
całości. Zarzuciła ona:
I KZ 21/26
2
- obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego
orzeczenia, a to naruszenie art. 126 § 1 k.p.k. polegające na niezasadnym
przyjęciu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu
zawitego, albowiem niedotrzymanie terminu nie nastąpiło z przyczyn niezależnych
od skazanego, podczas gdy w niniejszej sprawie zasadnym było przywrócenie
terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu, albowiem niedotrzymanie tego terminu nastąpiło z przyczyn leżących
po stronie obrońcy skazanego, o czym nie miał on wiedzy;
- obrazę prawa materialnego, a to § 56 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej
i Godności Zawodu poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie przez Sąd, że
przepis ten nie odnosi się do powinności uzgodnienia przez obrońcę z urzędu
z osobą oskarżoną kwestii wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim
jest kasacja, podczas gdy stanowisko to nie znajduje żadnego oparcia w
przepisach, a także pozostaje w całkowitej sprzeczności zarówno z ugruntowaną
linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, jak i z podstawowymi zasadami postępowania
karnego, w szczególności prawem do obrony;
i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu
zawitego do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu, II Wydział Karny, z dnia 15 lipca 2021 roku, wydanego w sprawie o
sygn. akt II AKa 234/20.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k., warunkiem formalnym wniosku o przywrócenie
terminu jest wykazanie, że niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn
od strony niezależnych oraz złożenie tego wniosku w terminie 7 dni od daty ustania
przeszkody, która uniemożliwiała dokonanie określonej czynności w ustawowym
terminie. Na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu zawitego ciąży nie tylko
obowiązek wskazania wszystkich okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie
czynności procesowej w przewidzianym terminie, ale także uprawdopodobnienie,
że nastąpiło to z przyczyn od strony niezależnych, tj. przekonywującego
uzasadnienia zaistniałego uchybienia i wskazania podstaw swoich twierdzeń (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2017 r., IV KZ 1/17). W
orzecznictwie podkreśla się także, że zaniedbania obrońcy nie powinny obciążać
I KZ 21/26
3
oskarżonego i co do zasady mogą stanowić podstawę przywrócenia terminu w
trybie art. 126 § 1 k.p.k. Jednakże nie każde zaniechanie obrońcy w zakresie
złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku lub jego
doręczenie może być uznane za okoliczność niezależną od oskarżonego. Przyjęcie
bowiem stanowiska przeciwnego prowadziłoby do absurdalnych konsekwencji, w
których strona postępowania mogłaby w praktyce w dowolnym momencie zmienić
decyzję co do chęci zaskarżenia wyroku, powołując się na zaniechanie obrońcy i
wnioskując o przywrócenie terminu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 21
czerwca 2023 r., I KZ 15/23; 22 grudnia 2021, IV KZ 49/21).
W ocenie Sądu Najwyższego, procedujący w sprawie Sąd Apelacyjny
przedstawił argumentację przemawiającą za tym, że skazany nie wykazał - w myśl
art. 126 § 1 k.p.k. - zaistnienia przyczyny niezależnej, która spowodowała
niedokonanie czynności polegającej na złożeniu wniosku o uzasadnienie
w przewidzianym terminie. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby skazany
podejmował jakiekolwiek działania w celu zaskarżenia wyroku sądu odwoławczego.
Po pierwsze, nie był on obecny - pomimo prawidłowego doręczenia dorosłemu
domownikowi na adres wskazany przez skazanego - na rozprawie apelacyjnej oraz
na ogłoszeniu wyroku, kiedy sąd odwoławczy pouczył obecnych o przysługującej
od wyroku kasacji oraz terminie jej wniesienia.
Po drugie, skazany w chwili wydania wyroku przebywał na wolności, lecz w
tym czasie nie przejawiał żadnej aktywności świadczącej o zamiarze zaskarżenia
orzeczenia. Niewątpliwie miał on możliwość samodzielnego ustalenia nie tylko
terminu ogłoszenia wyroku, faktu ogłoszenia, ale i treści rozstrzygnięcia.
Dochowanie minimum staranności i dbałości o własne sprawy zapewniłoby mu
należytą ochronę jego interesu prawnego. Skazany nie interesował się bowiem
sprawą przez ponad cztery lata. Sam zaś fakt wyjazdu za granicę nie stanowi
wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do dokonania czynności
procesowej, tym bardziej że skazany wyjechał z kraju jeszcze przed ogłoszeniem
wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Pomimo tego, że obrońca nie miała z nim
żadnego kontaktu złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu
Okręgowego w Opolu z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 174/19, a następnie
apelację, w wyniku której Sąd odwoławczy obniżył wymiar kary orzeczonej wobec
I KZ 21/26
4
skazanego. Brak jakiejkolwiek komunikacji skazanego z obrońcą w czasie
postępowania sądowego powoduje, że nie można upatrywać w zachowaniu
obrońcy jakiegokolwiek zawinionego uchybienia obowiązkom, w tym
niedotrzymania terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku
przez sąd odwoławczy. Wraz z jego wydaniem prawomocnie rozstrzygnięto o
przedmiocie postępowania i tym samym wyznaczony obrońca
z urzędu nie był już zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek dalszych
czynności procesowych, w tym inicjowania postępowania kasacyjnego (por.
postanowienie SN z 16 listopada 2011 r., III KZ 74/11). Wobec tego powoływanie
się przez skarżącą na uchybienia obrońcy łamiące zasady etyki adwokackiej i
godności zawodu należy uznać za co najmniej niestosowne.
Trafnie zatem uznano w zaskarżonym postanowieniu, że brak było podstaw
do uwzględnienia wniosku skazanego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku
o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 lipca 2021 r., sygn. akt
II AKa 234/20 z uzasadnieniem.
Na zakończenie wypada zauważyć, że zgodnie z art. 521 § 1 k.p.k.
Prokurator Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wnieść kasację od
każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie, przy czym
kasacja na korzyść może być wniesiona przez podmiot szczególny w każdym
czasie.
Jeżeli więc aktualny obrońca skazanego dostrzega istnienie podstaw
kasacyjnych, nie ma żadnych przeszkód do wystąpienia z wnioskiem do któregoś
ze wskazanych podmiotów.
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
I KZ 21/26
5
