I KS 25/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Małgorzata Gierszon
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 13 listopada 2025 r.,
wa posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
w sprawie M. L.
oskarżonego z art. 286 § 1 k.k.
z powodu skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 30 maja 2025 r., VII Ka 1014/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Głubczycach
z dnia 5 września 2024 r., II K 276/22,
p o s t a n o w i ł
oddalić skargę,
UZASADNIENIE
Oskarżony M. L. wyrokiem Sądu Rejonowego w Głubczycach z dnia 5
września 2025 r., sygn. akt II K 276/22, został uniewinniony od popełnienia
zarzucanego mu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.
Od powyższego wyroku apelację wniósł oskarżyciel publiczny, wskazując na
uchybienia, których miał dopuścić się Sąd Rejonowy w Głubczycach, tj. błędów w
ustaleniach faktycznych, a ponadto obrazy przepisów postępowania, która mogła
mieć wpływ na treść orzeczenia - art. 202 § 1 i § 5 k.p.k. poprzez zaniechanie
zasięgnięcia opinii sądowo - psychiatrycznej dot. oskarżonego M. L. , pomimo iż z
uzyskanej dokumentacji medycznej wynika, że M. L. leczy się psychiatrycznie. W
I KS 25/25
2
konsekwencji, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Opolu po rozpoznaniu apelacji oskarżyciela publicznego,
wyrokiem z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt VII Ka 1014/24 uchylił zaskarżony
wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Głubczycach do ponownego
rozpoznania. Sąd II instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art.
454 § 1 k.p.k.
Skargę na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu wniósł obrońca oskarżonego,
który zaskarżył wyrok w całości i zarzucił naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. w
zw. z art. 454 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uchyleniu przez Sąd
Okręgowy w Opolu wyroku uniewinniającego oskarżonego M. L. od popełnienia
zarzucanego mu czynu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I
instancji, bez uprzedniego przeprowadzenia przez sąd odwoławczy niezbędnego
postępowania dowodowego - dowodu z opinii biegłego psychiatry - mimo istnienia
w sprawie poważnych wątpliwości co do poczytalności oskarżonego w chwili
zarzucanego czynu, o czym świadczyły zarówno informacje ujawnione w aktach
sprawy, jak i zarzuty apelacyjne oskarżyciela publicznego, co doprowadziło do
niewłaściwego zastosowania wyjątku od zasady merytorycznego rozpoznania
sprawy przez sąd II instancji oraz do obejścia zakazu reformationis in peius
wynikającego z art. 454 § 1 k.p.k., przy jednoczesnym zaniechaniu rozważenia
możliwości wydania orzeczenia kończącego postępowanie, tj. uchylenia
zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2
k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k.
W związku z powyższym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w
Opolu jako sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 539 a § 3 k.p.k. skarga może być wniesiona wyłącznie
z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439
§ 1 k.p.k. Zgodnie zaś z art. 437 § 2 k.p.k., Sąd odwoławczy zmienia zaskarżone
I KS 25/25
3
orzeczenie orzekając odmiennie co do istoty lub uchyla je i umarza postępowanie,
w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w
art. 439 § 1 k.p.k. lub 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo
przewodu w całości. Zgodnie z art. 454 k.p.k. Sąd odwoławczy nie może skazać
oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w
pierwszej instancji umorzono postępowanie.
W badanej sprawie Sąd odwoławczy uchylił orzeczenie sądu I instancji, gdyż
stwierdził, że trafne są zarzuty sformułowane w apelacji prokuratora dotyczące
błędu w ustaleniach faktycznych, których dopuścił się Sąd I instancji. Zestawienie
dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadka W.B.
doprowadziło Sąd II instancji do wniosku, że w chwili, gdy oskarżony przyjął od
pokrzywdzonego zlecenie miał świadomości braku możliwości jego realizacji. To
ustalenie powinno prowadzić do przypisania oskarżonemu sprawstwa zarzucanego
mu czynu. Z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 454 k.p.k. konieczne było
uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania w postępowaniu przed sądem I instancji.
Obrońca podnosi, że ta decyzja zapadła przedwcześnie, gdyż sąd II instancji
powinien rozpoznać zarzut sformułowany w apelacji prokuratora i przeprowadzić
dowód z opinii sądowo-psychiatrycznej na okoliczności stanu poczytalności
oskarżonego w chwili popełnionego czynu. Przyznać należy rację, że zarzut
dotyczący braku zasięgnięcia opinii biegłego został sformułowany w apelacji
prokuratora. Taka konieczność wynikać miała ze znajdującej się w katach
dokumentacji, z której wynika, że oskarżony leczy się psychiatrycznie. Ten zarzut
nie został faktycznie rozpoznany, ale lektura znajdującej się w aktach dokumentacji
świadczy o tym, że w okresie od 21 lutego 2023 r. do 10 marca 2023 r. oskarżony
M. L. przebywał w zakładzie psychiatrycznym w związku z zaburzeniami
adaptacyjnymi, stwierdzono również u niego stany depresyjne, które były
spowodowane jego trudną sytuacją osobistą, związaną m.in. z niniejszą sprawą.
Podał, on że wcześniej nie leczył się psychiatrycznie (to wynika także z
dokumentacji medycznej – k. 119). Nie mamy więc tutaj do czynienia z osobą, co
I KS 25/25
4
do której – w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację medyczną – można uznać,
że zachodzą uzasadnione wątpliwości, iż w czasie popełnienia zarzucanego jej
czynu mogła być niepoczytalna, bądź jej niepoczytalność była wówczas
ograniczona w stopniu znacznym. Wskazana przez autora skargi okoliczność
zaniechania przeprowadzenia przez Sąd odwoławczy dowodu z opinii biegłych
psychiatrów nie mogła więc wpływać na ocenę tej skargi. Oczywiście Sąd
Rejonowy w Głubczycach rozpoznający ponownie tę sprawę rozważy dopuszczenie
tego dowodu, ale przede wszystkim po to by ustalić, czy oskarżony z uwagi na swój
aktualny stan psychiczny może brać udział w tym ponownym postępowaniu.
Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
