I KK 38/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 marca 2025 r.
SSN Dariusz Kala
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 28 marca 2025 r.
sprawy D. C. oskarżonej o czyn z art. 288 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 853/24
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie
z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt II K 149/23
postanowił
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć
oskarżoną.
UZASADNIENIE
D. C. została oskarżona o to, że w dniu 24 marca 2022 roku w W. przy ul. B.
dokonała uszkodzenia rury instalacji gazowej poprzez wyrwanie z uchwytów,
powodując straty w wysokości 4968 zł, czym działała na szkodę F. S., tj. o czyn z
art. 288 § 1 k.k.
I KK 38/25
2
Wyrokiem z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt II K 149/23, Sąd Rejonowy w
Wołowie:
1. na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umarzył
postępowanie karne wobec oskarżonej D. C. o czyn opisany w części
wstępnej wyroku, precyzując, iż został on popełniony na szkodę F. S. i K. S.,
tj. o czyn z art. 288 § 1 k.k. na okres 3 (trzech) lat próby;
2. na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonych
F. S. oraz K. S. solidarnie nawiązkę w wysokości 10 000 (dziesięciu tysięcy)
złotych.
Wyrok zawiera również rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu.
Od powyższego wyroku apelację wywiodła oskarżona, która zaskarżyła
wyrok w całości, zarzucając mu: obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie
kwalifikacji prawnej czynu przypisanego D. C., obrazę przepisów prawa
materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., obrazę
przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na
treść tego orzeczenia.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uniewinnienie jej od
zarzuconego czynu zabronionego.
Powyższy wyrok zaskarżyła w całości również obrońca oskarżonej, która
podniosła zarzuty: obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na
treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k.; błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za
podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na treść orzeczenia; obrazy prawa
materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., tj. art. 67 § 1
k.k.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uniewinnienie oskarżonej
od zarzucanego jej czynu zabronionego, ewentualnie o zmianę zaskarżonego
wyroku, poprzez zmianę opisu i kwalifikacji prawnej zarzucanego oskarżonej czynu,
w ten sposób, że strata powstała w wyniku działania oskarżonej wyniosła 391,87
złotych oraz zakwalifikowanie czynu oskarżonej jako wykroczenia z art. 124 § 1
k.w., a następnie wymierzenie wobec oskarżonej najłagodniejszej oraz najniższej
kary przewidzianej za powyższe wykroczenie albo w razie nieuwzględnienia
I KK 38/25
3
powyższego, skrócenie okresu próby warunkowego umorzenia postępowania do 1
(jednego) roku, zmniejszenie nawiązki na rzecz pokrzywdzonych do kwoty
faktycznie poniesionej szkody tj. 4968 złotych.
Powyższy wyrok zaskarżył również pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego,
który zakwestionował to orzeczenie w części, tj. w zakresie punktu I i II wyroku,
podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść
orzeczenia. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu
Rejonowego w Wołowie w punkcie I poprzez orzeczenie wobec oskarżonej „kary
bezwzględnego pozbawienia wolności w wymiarze 3 miesięcy z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata” i na podstawie art.
72 § 1 pkt 1-2 k.k. zobowiązanie oskarżonej do informowania sądu lub kuratora o
przebiegu okresu próby, przeproszenia pokrzywdzonych, ewentualnie orzeczenie
wobec oskarżonej kary grzywny nie niższej od 150 stawek dziennych, a nadto o
zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Wołowie w punkcie II poprzez
podwyższenie orzeczonej od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonych F. i K. S.
solidarnie nawiązki do łącznej kwoty 82,735,58 zł.
Wyrokiem z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 853/24, Sąd
Okręgowy we Wrocławiu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną w
pkt. II nawiązkę obniżył do kwoty 4968 (cztery tysiące dziewięćset sześćdziesiąt
osiem) złotych, a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Wyrok zawiera również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu.
Od powyższego wyroku kasację wywiódł obrońca oskarżonej, który
zaskarżył ów wyrok w całości, podnosząc zarzut zaistnienia w toku postępowania
naruszenia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9
k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., „tj. rozpoznania sprawy o przestępstwo
wnioskowe (takim jest przestępstwo z art. 288 § 1 k.k.), mimo braku wniosku o
ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej”. W uzasadnieniu kasacji wskazano,
że „uprawnionym do złożenia wniosku o ściganie sprawcy uszkodzenia instalacji
gazowej w budowie był i jest jedynie jej wykonawca w roli przedsiębiorcy, tj. R. W.,
na którym ciążyły obowiązki wykonawcy (w rozumieniu przepisów o robotach
budowlanych) i przedsiębiorcy w związku z umową o roboty budowlane zawartą z
konsumentem (w rozumieniu przepisów o umowach przedsiębiorców z
I KK 38/25
4
konsumentami)”. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie w
całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.
Na wstępie należy przypomnieć, że kasacyjny zarzut bazujący na tezie o
zaistnieniu w sprawie uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę
odwoławczą, zasadniczo musi być odnoszony do stanu faktycznego przyjętego
przez sądy orzekające w sprawie. Sąd kasacyjny, jako „sąd prawa”, co wynika
jednoznacznie z art. 523 § 1 k.p.k., nie bada bowiem trafności poczynionych w
sprawie ustaleń faktycznych. Równie oczywiste jest, że w kasacji, która może być
oparta tylko na zarzucie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (a taka sytuacja
zaistniała w przedmiotowej sprawie - art. 523 § 2 w zw. z § 4 pkt 1 k.p.k.),
niedopuszczalne jest podnoszenie zarzutów rażącej obrazy prawa nie należących
do kategorii uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy
wskazać, że skarżący, koncentrujący się w swoich wywodach zasadniczo na
zagadnieniach związanych ze sferą uprawnień wynikających z prawa własności i
kwestionowaniu ważności zawartej przez pokrzywdzonych umowy, zignorował fakt,
że kompetencja do złożenia wniosku o ściganie w sprawie o przestępstwo z art.
288 § 1 k.k. przysługuje – co trafnie eksponował już sąd odwoławczy - nie tylko
właścicielowi rzeczy, ale znacznie szerszemu kręgowi podmiotów. W judykaturze
wskazuje się bowiem, że art. 288 § 1 k.k. chroni nienaruszalność oraz zdolność do
użytkowania rzeczy cudzych, do których określonemu podmiotowi przysługuje
prawo własności, bądź który jest posiadaczem tych rzeczy, albo przysługują mu
inne uprawnienia do rzeczy, wynikające z praw rzeczowych lub obligacyjnych.
Sprawca tego przestępstwa narusza bezpośrednio zarówno dobro prawne
właściciela rzeczy, jak i dobro prawne posiadacza rzeczy w dobrej wierze. Przepis
art. 288 § 1 k.k. chroni więc także posiadanie, będące atrybutem własności, które
może być faktycznie przekazywane innemu podmiotowi, np. użytkownikowi,
dzierżawczy, najemcy czy prawnemu posiadaczowi rzeczy. Dlatego osobą
I KK 38/25
5
uprawnioną do złożenia wniosku o ściganie, o którym mowa w art. 288 § 4 k.k., jest
nie tylko właściciel rzeczy, lecz także każda inna osoba, której przysługuje inne
prawo rzeczowe lub prawo obligacyjne do rzeczy (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 1 grudnia 2020 r., II KK 359/20). W świetle ustalonego przez
sąd I instancji, a zaaprobowanego przez sąd odwoławczy stanu faktycznego, F. S. ,
jako właściciel mieszkania, do którego owa instalacja gazowa miała być
doprowadzona, bezspornie był pokrzywdzonym przestępstwem przypisanym
oskarżonej i w konsekwencji posiadał uprawnienia pozwalające na złożenie mu
wniosku o ściganie i to nawet przy przyjęciu, że nie był właścicielem owej instalacji
gazowej.
Z powyższych względów zbędne jest odnoszenie się do zamieszczonych w
uzasadnieniu kasacji wywodów dotyczących kwestii nieważności umowy zawartej z
R. W. przez F. S. i K. S.. Nie mogło jednak ujść uwadze Sądu Najwyższego, że
rozważania te są powierzchowne w warstwie cywilnoprawnej oraz w znacznej
części są powielonymi - i to nieumiejętnie - frazami z pisma z 18 listopada 2024 r.
zatytułowanego „pozew o ustalenie wraz z pozwem o zadośćuczynienie” (w
uzasadnieniu kasacji znalazła się wszak fraza sytuacja ta z kolei implikuje, że brak
mojej zgody (zgody współwłaściciela) oraz jasno wyrażony sprzeciw (sprzeciw
współwłaściciela) w dniu 23 marca i 24 marca (a sprzeciw ten wyraziła też
właścicielka mieszkania nr […]) powoduje, że czynność prawna jest nie tylko
bezskuteczna (czyli pozostajemy w oczekiwaniu na zatwierdzenie czynności), ale
jest bezwzględnie nieważna). W piśmie z 18 listopada 2024 r. jako powoda
oznaczono D. C., a jako pozwanych R. W., F. S. i K. S..
Ponadto, całkowicie chybione było przywołanie w kasacji postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 r., IV KK 332/12, w którym zasadniczy
wywód poświęcono kwestii wpływu niezaspokojenia osoby, która nabyła w drodze
cesji prawa majątkowe przysługujące pierwotnie pokrzywdzonemu (związane z
obowiązkiem probacyjnym naprawienia szkody), na możliwość zarządzenia
wykonania kary na podstawie art. 75 § 2 k.k. W przedmiotowej sprawie uprawnienia
F. S. do złożenia wniosku o ściganie nie są wszak wywodzone z faktu nabycia w
drodze cesji roszczenia o naprawnienie szkody wyrządzonej przestępstwem, ale
wynikają z faktu, iż w realiach przedmiotowej sprawy i w świetle utrwalonej linii
I KK 38/25
6
interpretacyjnej dotyczącej przedmiotu ochrony przepisu art. 288 § 1 k.k., należało
go uznać za pokrzywdzonego przestępstwem przypisanym oskarżonej.
Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako
oczywiście bezzasadną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 636 §
1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., obciążając nimi oskarżoną.
[J.J.]
[r.g.]
