I KK 113/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 maja 2026 r.
SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jerzy Grubba
SSN Jarosław Matras
w sprawie P. E.
oskarżonego z art. 278 § 5 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 28 maja 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w Trzciance
z dnia 13 styczna 2026 r., sygn. akt II K 503/25,
1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania;
2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża
Skarb Państwa.
Jerzy Grubba
Piotr Mirek
Jarosław Matras
I KK 113/26
2
Sąd Rejonowy w Trzciance, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2026 r., sygn. akt II
K 503/25, uznając, że oskarżony P. E. w okresie od 20 grudnia 2023 r. do 18 marca
2025 r. w K., gm. C., woj. […], dokonał nielegalnego poboru energii elektrycznej z
istniejącego układu pomiarowego w ten sposób, że pobierał energię elektryczną
pomimo nie zawarcia umowy na dostarczanie energii elektrycznej, czym działał na
szkodę E. Sp. z o.o. z siedzibą w P., za co wymierzono mu karną opłatę taryfową w
kwocie 11026,36 zł, co stanowi przestępstwo z art. 278 § 5 k.k., na podstawie art. 66
§ 1 k.k. i § 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec
oskarżonego, na okres roku próby. Na podstawie art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 43a § 1
k.k. orzekł od niego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy
Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 500 zł.
Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i
uprawomocnił się z dniem 21 stycznia 2026 r.
Kasację od powyższego wyroku wniósł na niekorzyść oskarżonego Prokurator
Generalny wskazując na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie
przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 66 § 1 k.k., polegające na
niesłusznym warunkowym umorzeniu postępowania, prowadzonego wobec P. E. ,
mimo iż w dacie wyrokowania był on prawomocnie skazany za przestępstwo z art.
284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia
17 grudnia 2025 r., sygn. akt III K 256/25, prawomocnym z dniem 30 grudnia 2025 r.,
na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na
okres 2 lat próby, a zatem nie została spełniona przewidziana we wskazanym wyżej
przepisie prawa materialnego przesłanka braku karalności sprawcy za przestępstwo
umyślne. Mając na względzie tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Kasację należało uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją
w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Zgodzić się
trzeba z Prokuratorem Generalnym, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym
naruszeniem prawa materialnego, a to art. 66 § 1 k.k.
I KK 113/26
3
Polski ustawodawca jednoznacznie określił przesłanki stosowania
warunkowego umorzenia postępowania. Jedną z nich, kluczową dla oceny
zasadności wniesionej kasacji, jest brak uprzedniego ukarania za przestępstwo
umyślne. Zastosowanie wobec oskarżonego środka probacyjnego z art. 66 § 1 k.k.
wynika bowiem nie tylko z charakteru popełnionego czynu, który nie może cechować
się wysoką szkodliwością społeczną czy winą, ale także z pozytywnej prognozy
kryminologicznej, której podstawą jest brak uprzedniej karalności. Warunkowe
umorzenie postępowania jest dostępne wyłącznie dla tych sprawców, których czyn
miał charakter incydentalny. W ich przypadku można bowiem żywić nadzieję, że
potraktują warunkowe umorzenie postępowania jako motywację do zmiany swojego
postępowania na przyszłość, a nie jedynie sposób na uniknięcie odpowiedzialności
karnej.
Jak trafnie wskazano w kasacji, wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z
dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt III K 256/25, P. E. został skazany za przestępstwo
przywłaszczenia mienia znacznej wartości, zakwalifikowane z art. 284 § 2 k.k. w zw.
z art. 294 § 1 k.k., za które wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności, której
wykonanie zawieszono na okres 2 lat próby (k. 207). Wyrok ten uprawomocnił się 30
grudnia 2025 r. (k. 207v). W takiej sytuacji wydanie wyroku warunkowo
umarzającego postępowanie było w stosunku do tego oskarżonego niedopuszczalne.
Z dniem 30 grudnia 2025 r. zaktualizowała się bowiem negatywna przesłanka, o
której mowa w art. 66 § 1 k.k.
Nie ma przy tym znaczenia, że na moment wyrokowania Sąd Rejonowy
najprawdopodobniej nie zapewnił sobie dostępu do aktualnych danych o karalności
oskarżonego. Jak wynika z akt sprawy, ostatnia informacja z Krajowego Rejestru
Karnego, którą dysponował Sąd, jest datowana na 4 listopada 2025 r. (k. 160). Z
oczywistych względów nie mogła zawierać wzmianki o skazaniu wyrokiem z dnia 17
grudnia 2025 r. Brak wiedzy po stronie Sądu nie oznacza jednak, że zaskarżony
wyrok nie został wydany z naruszeniem prawa. Wręcz przeciwnie, trafnie wskazuje
Prokurator Generalny, że fakt wcześniejszego skazania ma charakter obiektywny.
Przyczyna pominięcia powyższej okoliczności nie rzutuje na ocenę samej wady
orzeczenia.
I KK 113/26
4
Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej
[J.J.]
[a.ł]
Jerzy Grubba
Piotr Mirek
Jarosław Matras
