I CSK 965/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski
28 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku B.P.
z udziałem B.S., C.S., H.S., J.S., S.S., J.S.1, K.B. i M.B.
o stwierdzenie nabycia spadku po K.K.,
na skutek skargi kasacyjnej C.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z 27 listopada 2025 r., I Ca 304/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 27 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, w
sprawie z wniosku B.P., z udziałem B.P., o stwierdzenie nabycia spadku po K.K.,
na skutek apelacji uczestnika C.S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Nisku z
28 lutego 2025 r., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach
postępowania (pkt II).
Postanowienie zostało zaskarżone przez uczestnika C.S.. Jako
uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik
wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne oraz istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych.
Wnioskodawca nie złożył skutecznie odpowiedzi na skargę kasacyjną.
I CSK 965/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności
wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki
pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1)
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4)
oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie
to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających
wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich
uzasadnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie
objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy
i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić
do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga
jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej
sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK
324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, 22
listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja 2019 r., I
I CSK 965/26
3
CSK 627/18). Zagadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełnia
powyższego kryterium.
Strona skarżąca wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne
dotyczące oceny: czy pod pojęciem zasady swobody testowania, czy też swobodnego
wyrażenia woli przez testatora w rozumieniu art. 92 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 lutego
1991 r. Prawo o notariacie w zw. z art. 944 § 2 k.c. należy rozumieć odczytanie przez
notariusza testatorowi treści testamentu z zapisem windykacyjnym podyktowanej
przez osobę trzecią i jedynie potwierdzenie treści gotowego testamentu przez testatora
podyktowanego przez osobę trzecią. Czy jako stan wyłączający świadome lub
swobodne wyrażenie woli w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 82 k.c.
należy zakwalifikować podyktowanie notariuszowi treści testamentu i zawartych w nim
zapisów windykacyjnych przez osobę obdarowaną przy jednoczesnym udziale tej
osoby przy wszystkich czynnościach notarialnych dotyczących sporządzenia
testamentu tj. przy wyrażeniu woli przez testatora, odczytaniu i podpisaniu
testamentu? Czy jako stan wyłączający świadome lub swobodne wyrażenie woli przez
testatora w rozumieniu art. 945 §1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 82 k.c. należy traktować
potwierdzenie przez testatora woli osoby trzeciej odczytanej przez notariusza
testatorowi, podpisanej przy jednoczesnym udziale tejże osoby trzeciej przy ww.
czynnościach notarialnych z udziałem testatora? Czy jako stan wyłączający świadome
lub swobodne wyrażenie woli przez testatora w rozumieniu art. 945 §1 pkt 1 k.c. w zw.
z art. 82 k.c. należy traktować udział wszystkich osób ujętych w testamencie przy
wszystkich czynnościach notarialnych dotyczących sporządzenia testamentu, tj. przy
wyrażeniu woli przez testatora odczytaniu i podpisaniu testamentu.
Należy podkreślić, że tak sformułowane zagadnienia nie mają związku ze
sprawą, w dużym stopniu są oparte na twierdzeniach faktycznych skarżącego, które
nie znajdują oparcia w ustaleniach sądów. Należy wyraźnie zaznaczyć, że jest rzeczą
naturalną, że spadkodawca może niekiedy pragnąć skonsultować się z bliskimi np. ich
preferencje co do przyszłych korzyści ze spadku po nim i sporządzenie testamentu
zgodnie z takimi preferencjami nie może samo w sobie stanowić o jego wadliwości,
jeżeli nie doszło do naruszenia swobody testowania. Dopuszczalną praktyką jest
uprzednie sporządzanie projektu dokumentu, również przez notariusza, fakt zaś
sporządzenia projektu aktu notarialnego nie determinuje jego ważności. W ustaleniach
I CSK 965/26
4
faktycznych orzeczenia jest przyjęte, że notariusz zeznała, że z całą pewnością
Testatorka swoją wolę wyartykułowała w jej obecności, jak również podpisała gotowy
dokument. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do rozważenia stosowania art. 945 §1
pkt 1 k.c. w zw. z art. 82 k.c.
Te same zagadnienia, jedynie przedstawione jako rodzące potrzebę wykładni
przepisów prawnych, przedłożono jako uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania
na mocy art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Ponieważ jednak – ze względów wskazanych
powyżej – sformułowane wątpliwości nie mają związku ze sprawą, należało uznać, że
również w tym zakresie, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
zasługuje na uwzględnienie.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Aleksander Stępkowski
(Ł.W.)
[SOP]
