I CSK 761/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
25 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.K. i K.K.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 26 listopada 2025 r., I ACa 1908/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Pozwany Bank1 S.A. w W. (obecnie Bank S.A. w W.) wniósł skargę
kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 26 listopada 2025 r., sygn.
akt. I ACa 1908/23, zaskarżając go w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I CSK 761/26
2
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te
nie zostały jednak spełnione.
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na
przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego
zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi
przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,
które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz
innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).
Istotne zagadnienie prawne skarżący upatruje w konieczności
rozstrzygnięcia: czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po
usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap
zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, o którym
I CSK 761/26
3
mowa w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-26/13, C-
260/18 i C - 932/19, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego)
w zakresie, który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i
2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 w zw. art. 358
§ 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. ze szczegółowo powołanymi innymi przepisami, z
których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie
obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się
według kursu średniego NBP; czy oceniając możliwości obowiązywania umowy
kredytu indeksowanego do CHF, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie
z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z: dnia zawarcia umowy,
dnia powstania sporu, czy dnia orzekania; czy jeżeli bez abuzywnego
postanowienia umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może obowiązywać, to
dochodzi do automatycznej jego subsumpcji normą dyspozytywną, o ile tylko
zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka
miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała takiego abuzywnego postanowienia;
czy art. 358 § 2 k.p.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje
zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli
kursowej określającej sposób ustalania kursu CHF, na potrzeby operacji
związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu; czy rozważając
unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania,
że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają
charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie
kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi
do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 r.
w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich?
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,
nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:
I CSK 761/26
4
z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).
Potrzebę wykładni przepisów skarżący łączył z art. 385 1 § 1 i 2 k.c.
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tego, które postanowienia
charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są
abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania
kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne
z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa
określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie
postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula
Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu
zależna jest od zmiennej na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty
obcej? Ponadto potrzebę wykładni skarżący łączył z art. 410 k.c. w zw. z art. 405 i
art. 3851 §2 i 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13. Rozbieżności owej
pozwany upatruje w zakresie, w jakim przepisy te odnoszą się do zasad rozliczeń
stron nieważnej umowy.
Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie
(zob. postanowienia SN wydane w sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I CSK
2291/23 i I CSK 2334/23 oraz wyroki w sprawach II CSKP 957/23,
II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP 2295/22).
Problem sformułowany przez skarżącego w zakresie skutków uznawania
postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień
przepisami dyspozytywnymi czy dotyczący niejednoznaczności postanowień
w zakresie oszacowania kwoty kredytu również został wyjaśniony. Trafność
i aktualność przyjętej przez sądy powszechne oceny sprawy potwierdza pogląd,
wyrażony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie
uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do
sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie
umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,
I CSK 761/26
5
że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
(M.T.)
[SOP]
