I CSK 695/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
29 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.M. i J.M.
przeciwko Bankowi w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z 5 listopada 2024 r., II Ca 1704/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II.
zasądza
od
Banku
z
siedzibą
w W. Oddział w P. na rzecz P.M. i J.M. po 1 350 zł (tysiąc trzysta
pięćdziesiąt złotych) kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy w Stargardzie po
rozpoznaniu sprawy z powództwa P.M. i J.M. przeciwko Bankowi z siedzibą w W.
Oddział
w
P.
o
zapłatę
i ustalenie, zasądził od pozwanego na rzecz powodów 74.546,61 złotych wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot: 70.000,00 złotych od
I CSK 695/25
2
dnia 1 lipca 2020 r. do dnia zapłaty; 4.546,61 złotych od dnia 25 maja 2021 r. do
dnia zapłaty (pkt I); ustalił nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego
wynikającego z umowy kredytu nr […] z dnia 24 lipca 2009 r. (pkt II); obciążył
pozwanego w całości kosztami postępowania (pkt III lit. a-c).
Wyrokiem z 5 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił apelację
pozwanego (pkt I) i zasądził od niego na rzecz powodów koszty postępowania
apelacyjnego (pkt II).
Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. oraz art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw.
z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c., a także zwrócił
uwagę na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, które ujął
w formie następujących pytań:
- „Czy możliwe jest ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do
waluty obcej wskutek uznania przez Sąd za niedozwolone postanowień umowy
kredytu dotyczących sposobu ustalania kursu waluty obcej poprzez odesłanie do
tabeli kursowej stosowanej przez bank, jeżeli po ich usunięciu treść umowy nie
wykracza poza granice swobody umów w rozumieniu art. 3531 k.c. ani nie jest
sprzeczna z treścią art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. w brzmieniu sprzed nowelizacji
wprowadzonej ustawą z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie ustawy - Prawo
bankowe oraz niektórych innych ustaw?”;
- „Czy przepis art. 358 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia
umowy (tj. w brzmieniu z 25 września 2009 r.) może zostać zastosowany jako
przepis dyspozytywny w miejsce postanowień umowy i regulaminu
wyeliminowanych ze stosunku prawnego z powodu ich nieważności lub
abuzywności?”.
W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 695/25
3
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),
a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych
lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis
prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu
I CSK 695/25
4
Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy
dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne
jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu
Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
potwierdzających skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzą przesłanki ujęte
w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wskazane przez skarżącego kwestie były w ostatnim
czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego, który szczegółowo
i wyczerpująco rozstrzygnął analogiczne zagadnienia. Dodatkowo należy dostrzec,
że skarżący nie sporządził skargi kasacyjnej w sposób prawidłowy, ponieważ
przepisy prawne i jednostki redakcyjne przywołane w zakresie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania nie są w pełni skorelowane z podstawami
kasacyjnymi skargi.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do przywołanej przez skarżącego
przyczyny kasacyjnej w postaci potrzeby wykładni przepisów wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, należy stwierdzić, że sugerowana przez
skarżącego możliwość uznania spornych klauzul za indywidualnie negocjowane
stoi w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku instancji,
ponieważ zakłada, że powodowie (konsumenci) mieli możliwość ich negocjacji lub
wybrania spośród kilku alternatywnie przedstawionych propozycji postanowień.
Tymczasem w sprawie ustalono, że powodowie nie mieli realnej możliwości
oddziaływania na treść tych klauzul. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu
Najwyższego, dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na
treść postanowień umownych konieczne jest zaś udowodnienie wspólnego
ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji
w ramach, których konsument miał realny wpływ na treść określonego
postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta
i włączone do umowy na jego żądanie (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 6 marca 2019 r., I CSK 462/18). Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że dokonanie
I CSK 695/25
5
przez konsumenta wyboru między różnego rodzaju umowami oferowanymi przez
bank – co okazało się niemożliwe w okolicznościach badanej sprawy – nie stanowi
formy indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy w rozumieniu art. 3851 § 1
i 3 k.c., ponieważ nie świadczy o rzeczywistym wpływie konsumenta na treść
postanowień umowy, którą wiąże się z bankiem (por. wyrok Sądu Najwyższego
z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22, postanowienia Sądu Najwyższego
z: 28 września 2023 r., I CSK 6388/22, z 5 października 2023 r., I CSK 420/23,
z 9 sierpnia 2024 r., I CSK 1807/23 i z I CSK 1849/23).
Nieprawidłowe są także twierdzenia skarżącego, który wskazuje na
możliwość dalszego obowiązywania łączącej strony umowy przy zastosowaniu
średniego kursu NBP dla waluty obcej. Wadliwość przyjętej przez skarżącego
oceny prawnej potwierdza bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym przede
wszystkim pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale składu całej Izby
Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC z 2024 r.,
nr 12, poz. 118). W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie uznania,
że postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej, stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie
jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także,
że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu denominowanego lub indeksowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
Przechodząc do oceny zagadnień prawnych przywołanych przez skarżącego
w ramach pierwszej przyczyny kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), należy
ponownie dostrzec wadliwość sporządzonej skargi wobec braku pełnej korelacji
pomiędzy przepisami prawnymi powołanymi w ramach wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania a podstawami kasacyjnymi skargi (por. art. 3983 § 1 pkt
1 k.p.c. i art. 39813 § 1 k.p.c.). Wobec związania podstawami kasacyjnymi –
z zastrzeżeniem nieważności postępowania – Sąd Najwyższy nie mógłby
w konsekwencji zrealizować publicznoprawnych funkcji wynikających z przyczyn
kasacyjnych, które nie znajdują odzwierciedlenia w podstawach skargi.
I CSK 695/25
6
Niezależnie od powyższego, przedstawione zagadnienia prawne nie są
nowe i zostały już wszechstronnie rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie.
Jak wyjaśniono wyżej, Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii, czy
bez dotkniętych abuzywnością klauzul przeliczeniowych, umowa kredytu
indeksowanego do waluty obcej może nadal obowiązywać, wskazując, że
wyeliminowanie tych klauzul prowadzi także do upadku klauzuli ryzyka walutowego,
charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej
i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, co jest
równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za
umowę o odmiennej istocie i charakterze niż zamierzone przez strony, choćby
nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Sąd Najwyższy
wyłączył przy tym dopuszczalność zastąpienia abuzywnych postanowień
umownych przepisami dyspozytywnymi lub zwyczajami, przez zastosowanie
średniego kursu NBP w oparciu o art. 358 § 2 k.c., ewentualnie w oparciu
o wykładnię umowy przy zastosowaniu art. 65 k.c. (zob. wyroki
z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22).
Wskazał, że jeżeli bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może
obowiązywać, a nie są spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację
zastępczą i konsument nie wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania
postanowienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej
nieważności jest art. 58 k.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r.,
I CSKP 166/21; z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 25 października 2023 r.,
II CSKP 820/23; z 9 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz z 6 września 2024 r.,
II CSKP 1644/22).
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,
że najistotniejsze dla rozstrzyganej sprawy problemy prawne zostały już
wszechstronnie rozstrzygnięte w ugruntowanym orzecznictwie sądów krajowych
i unijnych. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienia
prawne i wątpliwości interpretacyjne nie mają waloru nowości i nie mogą przyczynić
się do rozwoju prawa.
I CSK 695/25
7
Końcowo należy wskazać, że według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym
innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie
z art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 6,
§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[SOP]
