I CSK 1737/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 30 stycznia 2025 r., I ACa 576/23,
1. nie wyraża zgody na złożenie przez powódkę
przygotowawczego z 6 czerwca 2025 r.;
2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
pisma
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z 30 stycznia 2025 r. pozwany Bank w W. wniósł o przyjęcie skargi do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Wskazał, że w sprawie występuje następujące istotne zagadnienie prawne:
Czy przepis art. 358 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia
umowy (tj. w brzmieniu z dnia 15 lipca 2011 r.) na zasadzie art. 56 k.c. może zostać
zastosowany jako przepis dyspozytywny wprowadzając w miejsce postanowień
I CSK 1737/25
2
umowy i regulaminu wyeliminowanych ze stosunku prawnego z powodu
nieważności, postanowienia wynikające z ogólnych przepisów k.c.?
Ponadto pozwany podniósł, że istnieje potrzeba wykładni przepisów, tj.:
1) art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c.; 2) art. 3851 § 1 k.c.; 3) art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58
§ 1 i 3 k.c. oraz art. 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje
się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które
cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi
prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;
z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).
Problem przedstawiony przez skarżącego nie może być uznany za istotne
zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż nie ma już ono
przymiotu nowości.
W szczególności trzeba zwrócić uwagę na uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
w której Sąd Najwyższy wyjaśnił m.in. że w razie uznania, że postanowienie umowy
kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie
jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów oraz przyjął, że w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
I CSK 1737/25
3
Na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy
w niniejszej sprawie.
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 31 października 2023, I CSK
2890/23; z 30 listopada 2023 r., I CSK 5560/22, i z 21 grudnia 2023 r., I CSK
3439/23). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia SN:
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 9 listopada 2023 r., I CSK 6588/22).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 września 2023 r., I CSK
5136/22, potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. W konsekwencji przyjąć należy, że nie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie
prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd
we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające
zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14; i z 21 lutego 2024 r., I CSK 591/23).
Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom; przepisy
powołane przez pozwanego były już bowiem wielokrotnie analizowane przez Sąd
Najwyższy.
Co do punktu pierwszego zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu
Najwyższego wyjaśniono już, że dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego
I CSK 1737/25
4
wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest udowodnienie
wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych
negocjacji w ramach, których konsument miał realny wpływ na treść określonego
postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta
i włączone do umowy na jego żądanie. Dokonanie przez konsumenta wyboru
między różnego rodzaju umowami oferowanymi przez bank nie stanowi formy
indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy w rozumieniu art. 3851 § 1
i 3 k.c., ponieważ nie świadczy o rzeczywistym wpływie konsumenta na treść
postanowień umowy, którą wiąże się z bankiem (zob. wyrok SN z 27 kwietnia
2023 r., II CSKP 1027/22, i postanowienie SN z 29 stycznia 2026 r., I CSK 695/25,
i cytowane tam orzecznictwo).
Odnośnie do punktu drugiego podnieść trzeba, że obecnie nie budzi też
żadnych wątpliwości, że rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza
nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy
na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji
ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Mechanizm ustalania kursów
waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny
z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula która nie
zawiera jednoznacznej treści, a przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną
banku jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. (zob. wyrok SN
z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18).
Gdy chodzi o przepisy wskazane w punkcie trzecim, to w judykaturze Sądu
Najwyższego także zostało już przesądzone, że klauzula ryzyka walutowego nie
może funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej przeliczenie zobowiązań
stron celem ustalenia wysokości ich świadczenia. Z kolei klauzula spreadowa nie
ma racji bytu w umowie, w której nie zastosowano mechanizmu przeliczeniowego
i wynikającej z niego narażenia konsumenta na ryzyko kursowe. W konsekwencji
klauzule te, składające się na przyjęty w umowie kredytu mechanizm
przeliczeniowy, są ze sobą ściśle powiązane (zob. uzasadnienie powołanej powyżej
uchwały SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, i przywołane tam orzecznictwo).
I CSK 1737/25
5
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[SOP]
