I CSK 672/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
16 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Ł.J.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 18 czerwca 2024 r., I ACa 1653/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 3 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od
pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda Ł.J. kwotę 257 942,89 zł
wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty
i orzekł o kosztach procesu.
Wyrokiem z 18 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił
apelację pozwanego i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłanki
z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
I CSK 672/25
2
Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
sprowadzające się do udzielenia odpowiedzi na pytanie: „Czy w świetle art. 10 w
zw. z art. 381 w zw. z art. 227 k.p.c. w przypadku zawarcia ugody pozasądowej
wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu ugody może być uznany za
spóźniony w przypadku zgłoszenia zarzutu rzeczy ugodzonej na etapie
postępowania apelacyjnego?”.
W ocenie skarżącego skarga kasacyjna, jest także oczywiście uzasadniona
wobec rażącego naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 917
k.c. co wyrażało się w przyjęciu, że zawarcie ugody pozasądowej, której
przedmiotem jest sanowanie stosunku prawnego obarczonego klauzulami
abuzywnymi nie może być zrealizowane skutecznie z pominięciem udzielenia
konsumentowi przez sąd krajowy informacji o przysługujących mu prawach
i obowiązkach wynikających z reżimu ochrony konsumenta co w praktyce czyniłoby
niemożliwym zawarcie ugody pozasądowej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
I CSK 672/25
3
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie
przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek
przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami
prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono
rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie
nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych
spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru
kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do
kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego
orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC
2002, nr 12, poz. 151).
Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie spełnia wyżej
sprecyzowanych w judykaturze Sądu Najwyższego wymagań. Sprowadza się ono
bowiem do oceny prawidłowości stosowania przez Sąd Apelacyjny prawa
procesowego w zakresie przyjęcia, że przedstawienie przez skarżącego dowodu
z kserokopii porozumienia z 9 lipca 2020 r. ( zawartego przez strony jeszcze przed
wytoczeniem przez powoda powództwa), dopiero na etapie postępowania
apelacyjnego jest spóźnione w rozumieniu art. 381 k.p.c. Sąd Najwyższy
wielokrotnie wypowiadał się w kwestiach dotyczących stosowania tego przepisu,
także w kontekście próby wykazywania w postępowaniu apelacyjnym zarzutów
materialnoprawnych, a okoliczności sprawy nie dostarczają żadnych podstaw do
ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.
Sąd Apelacyjny mimo podkreślenia spóźnionego zgłoszenia tego dowodu
dokonał bowiem jego merytorycznej oceny co skarżący kwestionuje w ramach
przesłanki kasacyjnej o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. i co czyni
formułowane przez niego zagadnienie związane ze spóźnionym zgłoszeniem tego
dowodu bezprzedmiotowym.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy natomiast rozumieć
sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na
rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do
I CSK 672/25
4
stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.
Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu
drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną
wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym
– a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako
nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego
z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK
162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest
oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,
lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego
z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona.
Z podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia wynika, że strony zawarły
porozumienie co do spłaty kredytu i w porozumieniu tym powód złożył szereg
oświadczeń oraz wynegocjował kurs spłaty. W § 2 porozumienia oświadczył, że
wie, iż w umowie są klauzule abuzywne, że Bank toczy ze swoimi klientami wiele
spraw sądowych m.in. dotyczących ważności umów, jednak nie kwestionuje swojej
umowy oraz chce ją wykonać (k. 327).
Tego rodzaju porozumienie nie stanowi ugody pozasądowej, której mógłby
dotyczyć zarzut powagi rzeczy ugodzonej. Porozumienie nie dotyczyło bowiem
żądania zwrotu nienależnego świadczenia na skutek nieważności umowy kredytu,
czego dotyczy spór między stronami, a ustalenia zasad spłaty umowy kredytu,
której nieważność przesłankowo stwierdziły Sądy meriti w niniejszej sprawie.
Nie można również uznać by dokonana przez Sąd Apelacyjny ocena
znaczenia porozumienia dla rozstrzygnięcia sporu między stronami miała
świadczyć o oczywistej zasadności skargi.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono bowiem, że oceny czy
postanowienie umowne jest niedozwolone ( art. 3851 § 1 k.c.) dokonuje się według
I CSK 672/25
5
stanu z chwili zawarcia umowy. Przepis ten jest bowiem instrumentem kontroli
treści umowy a przedmiotem oceny jest treść normatywna postanowienia
umownego a jej punktem odniesienia – sposób odziaływania postanowienia na
prawa i obowiązki konsumenta. Sankcje będące konsekwencją abuzywności
postanowień umownych działają ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia
o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej
klauzule abuzywne – z wyjątkiem woli konsumenta – pozostają bez znaczenia dla
takiego charakteru postanowień umownych.
Dotyczy to także sytuacji, gdy strony zawarły aneksy (porozumienia) do
umowy. Wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 należy bowiem dokonywać w ten
sposób, że sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru
warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, nawet jeśli
warunek ten został zmieniony przez strony w drodze umowy. Takie stwierdzenie
pociąga za sobą przywrócenie sytuacji, w jakiej znajdowałby się konsument
w braku warunku, którego nieuczciwy charakter zostałby stwierdzony, chyba że
konsument przez zmianę nieuczciwego warunku zrezygnował z takiego
przywrócenia w drodze wolnej i świadomej zgody, czego zbadanie należy do sądu
krajowego. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że stwierdzenie nieuczciwego
charakteru pierwotnego warunku umownego miałoby co do zasady skutek
w postaci unieważnienia umowy, jeżeli zmiana tego warunku pozwala na
przywrócenie równowagi między obowiązkami i prawami tych stron wynikającymi
z umowy i na usunięcie wady obciążającej ten warunek (zob. wyrok TSUE
z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20).
Data zawarcia porozumienia i jego treść, w której nie zawarto pouczeń
związanych ze znaczeniem następczych oświadczeń konsumenta w kontekście
przysługującej mu ochrony, nie wskazuje by powód wyraził w nim wolną i świadomą
wolę rezygnacji z ochrony konsumenckiej i potwierdził w sposób następczy
abuzywną klauzulę indeksacyjną. Treść porozumienia wskazuje, że dotyczyło ono
zasad całkowitej, wcześniejszej spłaty kredytu z podkreśleniem rozbieżnego
orzecznictwa sądów w kwestii wad prawnych tego rodzaju umów i ich konsekwencji
dla bytu umowy (§ 2 pkt 1-3 porozumienia). Teza Sądu Apelacyjnego, że pouczenie
konsumenta w kontekście składanych przez niego oświadczeń mających znaczenie
I CSK 672/25
6
dla bytu umowy może być dokonane jedynie przez Sąd jest zbyt daleko idąca. Nie
ma jednak wątpliwości, że oświadczenie konsumenta musi być wolne i świadome,
a okoliczności sprawy nie wskazują, by powód przed podpisaniem porozumienia
posiadał świadomość skutków rezygnacji z ochrony konsumenckiej.
W konsekwencji wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, w konfrontacji
z motywami zaskarżonego orzeczenia, nie wykazuje tezy, że przy jego ferowaniu
popełniono uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa, które miały
charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które
w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
(M.M.)
[SOP]
