Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… że ma też odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym ( art. 391 kpc ), co oznacza, że sąd drugiej instancji obowiązany jest – przy uwzględnieniu unormowań zawartych w art. 381 i art. 382 kpc – brać pod uwagę zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy wpływające na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2000r., IV CKN 116/00, Legalis nr 277908 ). Tym niemniej należy wskazać, że przepis…
Fragment uzasadnienia
… Okręgowy ją podziela . Sąd Okręgowy pominął jako spóźnione wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika pozwanego na rozprawie apelacyjnej (k.196v) stosownie do treści art. 381 kpc . Mając na uwadze , że zarzuty apelacji nie są trafne, zaś rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe , apelacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 kpc . Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Okręgowy oparł o treść art. 98 § 1 kpc…
Fragment uzasadnienia
… właściwą procedurą owo prawo urzeczywistniającą. Dołączone dopiero na etapie postępowania zażaleniowego wydruki sald rachunków bankowych pozwanego, jako dowód spóźniony ( art. 381 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. ) został przez Sąd II instancji pomięty. Na uwagę zasługują nadto składane w toku postępowania deklaracje dobrowolnej spłaty zadłużenia, bowiem oznaczają one, że pozwana spółka posiadane środki w pierwszej…
Fragment uzasadnienia
… wierzytelności, którego uwzględnienie prowadziło by do oddalenia powództwa w całości. Ustosunkowując się do powyższego stwierdzić należy, iż generalnie uregulowanie zawarte w art. 381 kpc jest wyrazem dążenia do koncentracji materiału dowodowego przed sądem pierwszej instancji. Stąd też przyjmuje się, że wskazywana w tym przepisie potrzeba powołania się na nowe fakty i dowody wynikła później, ma być następstwem zmienionych…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 381: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 381 Kodeksu postępowania cywilnego określa zasady odnoszące się do możliwości sądu drugiej instancji pominięcia nowych faktów i dowodów. Przepis stanowi, że sąd ten może nie uwzględnić nowych okoliczności, jeśli strona miała możliwość ich przedstawienia już w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy potrzeba powołania się na te fakty lub dowody pojawiła się dopiero później, po zakończeniu postępowania na pierwszym stopniu rozpoznania. Norma ta ma na celu zapewnienie sprawności procesu i ograniczenie rozpatrywania nowych materiałów dowodowych w drugiej instancji do sytuacji wyjątkowych.
Przepis ma zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym. Dotyczy sytuacji, kiedy strona wnosząca apelację podnosi nowe fakty lub dowody, których nie wykorzystała w sądzie pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji może wówczas odmówić ich rozpatrzenia, jeśli uzna, że strona miała odpowiednią możliwość ich powołania wcześniej. Zasada ta ma przeciwdziałać nadużywaniu prawa do wnoszenia nowych dowodów w celu przedłużania postępowania lub wprowadzania kolejnych sporów co do tych samych kwestii prawnych i faktycznych.
Przykładem zastosowania art. 381 KPC może być sytuacja, gdy powód w sprawie o zapłatę nie wskazał w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji ważnego dokumentu, który potwierdzałby prawo do roszczenia. W odwołaniu próbuje go dopiero wtedy powołać jako nowy dowód. Sąd drugiej instancji, stosując art. 381 KPC, może uznać, że strona mogła ten dokument przedstawić wcześniej i z tego powodu pominąć jego rozpatrzenie, chyba że powód wykaże, że potrzeba powołania się na niego wynikła dopiero po zakończeniu pierwszej instancji, np. z powodu pojawienia się nowych okoliczności.
Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 381 KPC jest mylenie tej zasady z całkowitym zakazem powoływania nowych dowodów na drugiej instancji. Przepis nie zakazuje zawsze, a jedynie dopuszcza pominięcie nowych faktów i dowodów, gdy nie zaszły szczególne okoliczności. Innym błędem jest nieuwzględnianie sytuacji, kiedy powołanie się na nowe dowody jest konieczne z powodu późniejszego ujawnienia się okoliczności, co zgodnie z przepisem wyklucza pominięcie tych materiałów dowodowych. Z uwagi na powyższe, w konkretnych sprawach indywidualnych dobrze jest skonsultować się z prawnikiem, by właściwie ocenić zastosowanie art. 381 KPC.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie, sąd może pominąć nowe dowody tylko wtedy, gdy strona mogła je wcześniej powołać i nie zrobiła tego, chyba że potrzeba ich powołania wynikła później.
Oznacza to, że strona dowiedziała się o tych faktach lub dowodach dopiero po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji.
Możesz, ale sąd drugiej instancji może je pominąć, jeśli uzna, że mogłeś je powołać wcześniej, chyba że potrzeba ich przedstawienia pojawiła się później.
Pomaga zapobiegać przedłużaniu spraw przez nieuzasadnione wnoszenie nowych dowodów po zakończeniu postępowania pierwszej instancji.
Nie zabrania, lecz umożliwia sądowi ich pominięcie w określonych sytuacjach, co zależy od możliwości powołania ich wcześniej.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 381