I CSK 66/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
9 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.K.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 16 czerwca 2025 r., V ACa 703/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2700 zł
(dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia do
dnia zapłaty.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w W. z 16 czerwca 2025 r., wydanego w sprawie
z powództwa A.K. o ustalenie i zapłatę.
Powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz
o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
I CSK 66/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały spełnione.
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu
na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego
zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi
przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,
I CSK 66/26
3
które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz
innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16; z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).
Istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności
rozstrzygnięcia: Czy w przypadku stwierdzenia upadku umowy kredytu
indeksowanego (waloryzowanego) do waluty obcej, w związku z obecnością w tej
umowie klauzul uznanych za abuzywne, sąd rozpoznając powództwo o zapłatę, ma
obowiązek badania rzeczywistego poziomu wzbogacenia po stronie pozwanej,
kosztem strony powodowej – poprzez porównanie wysokości świadczeń
spełnionych przez każdą ze stron w wykonaniu upadłej umowy i zaliczenie
świadczeń uiszczanych przez jedną ze stron w toku wykonania upadłej umowy (tę,
która świadczyła mniej) na poczet wierzytelności drugiej strony (tej, która
świadczyła więcej) – oraz stwierdzenia, że ewentualne wzbogacenie odpowiada
jedynie wartości nadwyżki świadczeń jednej strony ponad świadczenia drugiej
strony (pogląd kwalifikowany w orzecznictwie i doktrynie jako jeden z wariantów
tzw. „teoria salda”, ewentualnie określany jako trzecia koncepcja, inna niż teoria
dwóch kondykcji i teoria salda)?
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,
nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:
z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Potrzebę wykładni przepisów skarżący łączył
z art. 405 w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady
93/13/EWG.
Sformułowany przez skarżącego problem prawny w ramach pierwszego
zagadnienia nie czyni zadość wyżej wskazanym wymaganiom, gdyż nie jest nowy.
I CSK 66/26
4
Wprost przeciwnie, w dotychczasowym bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy
odnosił się do tych zagadnień wielokrotnie i wyczerpująco. Swoistym zwieńczeniem
orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego problematyki kredytów
denominowanych lub indeksowanych jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
do której treści oraz uzasadnienia, w tym również powołanego w niej orzecznictwa,
należy odesłać. Trzeba przypomnieć, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej Izby, z chwilą jej podjęcia,
uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu
Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).
Natomiast, w zakresie wykładni art. 405 w zw. z 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7
ust. 1 dyrektywy 93/13 należy wskazać, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu,
która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank
wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał
spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia
na rzecz każdej ze stron (zob. uchwała składu całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22).
Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,
w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten
sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym
w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do
nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu
całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych
przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty
kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie
konsumenta.
Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego
z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości
Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło
mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą
I CSK 66/26
5
prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to
znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany
tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie
prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady
wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa
krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności
odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch
kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy
93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca
2025 r., C-396/24, Lubreczlik.
Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch
kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób
nie zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która
była podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu
stanowisko zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może
być rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle
umowy kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej
sytuacji, w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na
podstawie nieważnej umowy kredytu.
W sprawie nie zachodzi także nieważność
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach
(art. 39813 § 1 k.p.c.).
postępowania,
zaskarżenia -
którą Sąd
z urzędu
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak
w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,
przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
(M.T.)
I CSK 66/26
6
[SOP]
Ewa Stefańska
