I CSK 540/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
30 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku B.J. i P.J.
z udziałem J.S.
o stwierdzenie nabycia spadku,
na skutek skargi kasacyjnej J.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 4 października 2024 r., II Ca 1808/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. ustala, że uczestnicy ponoszą koszty związane ze swym
udziałem w sprawie.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-
Krzyków we Wrocławiu stwierdził, że spadek po M.J., synu S. i M., zmarłym […]
2022 r. w W., na podstawie testamentu odręcznego z 26 lipca 2018 r. nabyli żona
spadkodawcy B.G. oraz syn spadkodawcy P.J. – każdy w 1/2 części spadku z
dobrodziejstwem inwentarza; uchylił bliżej określony akt poświadczenia
I CSK 540/25
2
dziedziczenia po zmarłym M.J. sporządzony 20 października 2022 r.; orzekł w
sprawie kosztów postępowania i zasądził od uczestniczki J.S. na rzecz Skarbu
Państwa - Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu kwotę 1.614,38
zł tytułem brakującej części wydatków na opinię biegłego.
2. Na skutek apelacji uczestniczki postępowania J.S. Sąd Okręgowy we
Wrocławiu postanowieniem z 4 października 2024 r. oddalił apelację oraz
rozstrzygnął w sprawie kosztów postępowania.
3. Od wyroku sądu drugiej instancji skargę kasacyjną wywiodła uczestniczka
postępowania. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podała, że
w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), polegająca
na ustaleniu, czy art. 58 k.c., w tym art. 58 § 2 k.c. może być stosowany
do jednostronnych czynności prawnych testowania. Podniosła ponadto, że
w sprawie występuje „istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
dotyczące wpisywania się zasady swobody testowania znajdującej podstawę
w art. 941 k.c. w wyrażone w art. 64 ust. 1 Konstytucji prawo dziedziczenia”.
4. Wnioskodawcy wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie
od skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze
już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
I CSK 540/25
3
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona
została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi
do rozpoznania.
7. W sprawie nie zachodzi potrzeba wykładni, czy art. 58 k.c., w tym art. 58
§ 2 k.c. może być stosowany do jednostronnych czynności prawnych testowania.
Kwestia ta nie budzi zasadniczych wątpliwości. Orzecznictwo (jak zresztą także
doktryna) opowiada się za stosowaniem do testamentu przepisów art. 58 k.c. (zob.
zwłaszcza uchwałę SN z 10 kwietnia 1975 r., III CZP 14/75; postanowienia SN
z 28 października 2022 r., I CSK 2063/22, i z 5 listopada 2019 r., II CSK 407/19).
Trudno wskazać choćby pojedyncze wypowiedzi judykatury przeciwne temu
stanowisku. Także skarżąca takich nie przedstawiła. Tym samym kwestia ta nie
budzi wątpliwości wykładniczych. Wypada też zauważyć, że również Sąd Okręgowy
stanął na gruncie stanowiska, iż do testamentu może być zastosowany przepis
art. 58 k.c., jedynie nie znalazł ku temu przesłanek w niniejszej sprawie.
8. Skarżąca twierdzi ponadto, że w sprawie zachodzi istotne zagadnienie
prawne „dotyczące wpisywania się zasady swobody testowania znajdującej
podstawę w art. 941 k.c. w wyrażone w art. 64 ust. 1 Konstytucji prawo
dziedziczenia”. Zagadnienie nie zostało sformułowane w sposób prawidłowy.
I CSK 540/25
4
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego istotne zagadnienie
prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno zostać sformułowane w sposób
spełniający wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi
Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości,
w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie
stawianych przez skarżącego wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. postanowienia
SN z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I UK 218/12;
z 17 grudnia 2025 r., III USK 205/24). Ponadto istotne zagadnienie prawne winno
stanowić problem prawny nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie,
którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Tymczasem
sformułowane przez skarżącą zagadnienie nie ma przymiotu nowości. Kwestie
poruszane przez skarżącą dotyczące podanego zagadnienia prawnego były
bowiem wielokrotnie rozważane w orzecznictwie, co zresztą udokumentowała sama
skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Przede
wszystkim jednak kwestia relacji między zasadą swobody testowania
a konstytucyjnym prawem dziedziczenia nie spełnia kryteriów z art. art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c. z tego powodu, że ewentualne rozstrzygnięcie podanego zagadnienia
nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Tak przynajmniej będzie przy
prawidłowym rozumieniu konstrukcji prawa do dziedziczenia. Skarżąca próbuje
natomiast nadać konstytucyjnemu prawu do dziedziczenia sens, który nie wynika
z powołanych przez nią przepisów Konstytucji. Prawo dziedziczenia nie jest
wszakże prawem podmiotowym w rozumieniu prawa cywilnego – nie można go
traktować jako obejmującego roszczenie o nabycie majątku osoby zmarłej
niezależnie od jego woli. Z powyższych względów przedstawiona przez skarżącą
kwestia nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
I CSK 540/25
5
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 520 § 1 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[SOP]
