I CSK 4387/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
21 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. K.
przeciwko Gminie Miejskiej M.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej A. K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
z 15 czerwca 2023 r., I ACa 328/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda A.K. na rzecz pozwanej
Gminy Miejskiej M. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia
A. K.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Rzeszowie z 15 czerwca 2023 r. powód A. K. wniósł o przyjęcie skargi do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
I CSK 4387/23
2
Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż
w sprawie, doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 231 § 1 k.c.
w zw. z art. 5 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku przyjęcia, że w jej
realiach brak było podstaw do uwzględnienia roszczenia powoda wobec
niewystąpienia przesłanek określonych w art. 231 §1 k.c. tj. samoistnego
posiadania w dobrej wierze i wzniesienia budynku znacznie przekraczającego
wartość zajętej działki, podczas gdy, jak wynika z dowodów zalegających w aktach
sprawy, powód rozpoczął budowę budynku mieszkalnego na spornej
nieruchomości położonej w M. w lipcu 2015 r., natomiast decyzja o wstrzymaniu
robót budowlanych przez PINB została wydana w dniu 22 sierpnia 2016 r., a zatem
w dacie budowy budynku mieszkalnego należy przyjąć, iż powód nie miał wiedzy
do kogo należy przedmiotowy grunt skoro był zapewniany przez ojca, że może
rozpocząć na przedmiotowej działce budowę, a zatem w momencie rozpoczęcia
budowy znajdował się w dobrej wierze.
Powód wskazał także, że protokół kontroli spornej nieruchomości
przeprowadzonej przez PINB w M. 31 maja 2016 r. na który powołuje się Sąd
drugiej instancji jednoznacznie dowodzi, że w dacie przeprowadzanej przez PINB
kontroli budynek postawiony przez powoda na ww. gruncie był przykryty dachówką
oraz posiadał częściowo wstawione okna, a zatem nie można przyjąć,
że większość prac związanych z budową domu mieszkalnego została wykonana
przez powoda w okresie od 2017 do 2020 roku.
Pozwana we wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę
przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
I CSK 4387/23
3
Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez
prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek
o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły
stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27
kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r.,
III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK
584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
I CSK 4387/23
4
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie
skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się
do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie
tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK
5584/22).
Powód nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu. Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wskazuje, że skarżący w istocie zmierza do podważenia ustaleń
faktycznych poczynionych przez Sąd drugiej instancji, który przyjął, że powód nie
był samoistnym posiadaczem nieruchomości w dobrej wierze w trakcie rozpoczęcia
i w chwili kontynuowania budowy oraz że wartość wzniesionego budynku nie
przekraczała znacznie wartości zajętej na ten cel działki będącej własnością
pozwanej.
Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie
do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która
wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi
I CSK 4387/23
5
za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie
faktycznym.
Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego
sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu
jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia
jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się
do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi
kanwą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia (zob.
postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).
Jak ustalił Sąd Apelacyjny zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala
na przyjęcie, że posiadanie zależne ojca powoda przekształciło się w posiadanie
samoistne, ani tym bardziej na ustalenie z jaką datą to nastąpiło. Ojciec powoda nie
mógł zatem przenieść samoistnego posiadania na powoda. Sam powód,
przyjmując nawet, że objął działkę w samoistne posiadanie, nie mógł być w dobrej
wierze. Świadczy o tym choćby dołączony przez powoda do pozwu wypis z rejestru
gruntów z dnia 11 czerwca 2015 r., z którego wynika, że właścicielem działki jest
pozwana. W wypisie widnieje też numer księgi wieczystej. Biorąc pod uwagę,
że powód dysponował tym dokumentem oraz, że został on wygenerowany
11 czerwca 2015 r., to uznać należy, iż powód od początku posiadał wiedzę,
że właścicielem działki nie jest i nie był nim także ojciec powoda.
Z ustaleń faktycznych wynika także, że sporna działka ma wartość
176 520 zł, natomiast wartość budynku wzniesionego przez powoda opiewa
na kwotę 191 830 zł. Wartość działki stanowi 92% wartości budynku, a zatem jest
niższa tylko o 8%. Różnica pomiędzy tymi wartościami kwotowo wynosi 15 310 zł.
Nie został zatem spełniony również przewidziany w art. 231 § 1 k.c. wymóg
znacznej różnicy pomiędzy wartością wzniesionej budowli i wartością działki
ani proporcjonalnie ani kwotowo.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
I CSK 4387/23
6
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1
k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
(a.z.)
[a.ł]
Maciej Kowalski
