I CSK 4107/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
25 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.K.
przeciwko W.R.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej W.R.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 19 marca 2024 r., V AGa 74/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego
w Katowicach na rzecz radcy prawnego D.F. kwotę 2700 (dwa
tysiące siedemset) złotych powiększoną o należny podatek od
towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej
udzielonej
skarżącemu
z
urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Pozwany, W.R., wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Katowicach z 19 marca 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa D.K. o zapłatę.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący wskazał
na oczywistą zasadność skargi polegającą na naruszeniu art. 129 § 4 k.p.c.
i art. 254 k.p.c. w związku z nieprzeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego
I CSK 4107/24
2
grafologa. Pozwany przedstawił także istotne zagadnienie prawne dotyczące
dopuszczalności samodzielnego ustalenia przez sąd prawdziwości pisma,
z pominięciem wiedzy specjalistycznej biegłego. Skarżący powołał się także na
potrzebę wykładni przepisu budzącego poważne wątpliwości, tj. art. 254 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia
SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia
SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do
rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu
Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do
zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne
I CSK 4107/24
3
argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się
zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24;
z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23;
z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista
zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej
wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną
z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany pod pozorem oczywistej
zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego
w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne
stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej
instancji.
Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń
faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem
się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że
w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu
instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.
Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego
i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę
I CSK 4107/24
4
kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji
wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii
biegłego, jak również do przedstawionych dokumentów, w oparciu o które ustalono
stan faktyczny, poświadczonych za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika
powoda.
Nie ma racji skarżący, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.
Dopuszczenie przez sąd z urzędu dowodu z opinii biegłego ma charakter
fakultatywny i należy tylko do wyłącznej dyspozycji sądu. Zastosowanie
art. 232 zd. 2 k.p.c. pozostawione jest dyskrecjonalnej władzy sądu, na co wskazuje
użyty w tym przepisie zwrot "sąd może". Z tego powodu nieprzeprowadzenie
dowodu z urzędu z reguły nie stanowi uchybienia, które mogłoby skutecznie zostać
wytknięte w skardze kasacyjnej. Zaniechanie przez sąd dopuszczenia dowodu
z urzędu może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli w wyniku
tego zaniechania nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sporne, istotne dla
rozstrzygnięcia sprawy. Informacje zawarte w liście przewozowym nie miały
znaczenia w tej konkretnej sprawie (zob. postanowienie SN z 11 lutego 2026 r.,
I CSK 2340/25).
Podkreślenia wymaga, że Sąd drugiej instancji trafnie zauważył, że Sąd
Okręgowy ubocznie dokonał samodzielnego porównania popisów złożonych na
fakturach i ocenił ich zbieżność. Jednakże czynność ta nie stanowiła wyłącznej
podstawy oceny materiału dowodowego.
Odstąpienie od powołania przez sąd biegłego w celu sprawdzenia
prawdziwości pisma, która została zakwestionowana, może nastąpić jedynie
wyjątkowo, gdy na tle konkretnych okoliczności stwierdzenie autentyczności
podpisu nie nasuwa wątpliwości, i że w przypadku rezygnacji przez organ
procesowy z przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego ciąży na nim
obowiązek dochowania szczególnej staranności i ostrożności (zob. postanowienie
SN z 28 lipca 2023 r., I CSK 3876/26).
Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
I CSK 4107/24
5
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu orzeczono
stosownie do § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 136).
Adam Doliwa
(P.H.)
[SOP]
