I CSK 2340/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
11 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. spółki akcyjnej
przeciwko miastu W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej E. spółki akcyjnej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 24 czerwca 2024 r., VI ACa 89/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 2700 zł (dwa tysiące siedemset)
złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia
pozwanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powoda O. spółka akcyjna z siedzibą w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 24 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 2340/25
2
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej
ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c.) polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle
którego ono powstało i przedstawieniu argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas
nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania
wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2025 r., I CSK 1849/25).
Zaś oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
I CSK 2340/25
3
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/06).
W ramach występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych skarżący
wskazał następujące pytania:
1. „Czy dopuszczalne jest ustalenie przez Sąd w postępowaniu (procesie)
cywilnym okoliczności wymagających wiadomości specjalnych (in casu
dotyczących określenia wartości nieruchomości) wyłącznie na podstawie
przyznania tych okoliczności przez strony - z pominięciem dowodu
z opinii biegłego, a w razie udzielenia odpowiedzi przeczącej
(negatywnej), czy uprawnienie Sądu, o którym mowa wart. 232 zd. 2
k.p.c., przekształca się w takiej sytuacji w procesowy obowiązek
dopuszczenia przez Sąd z urzędu dowodu z opinii biegłego?”
2. „Czy w przypadku wypowiedzenia przez właściwy organ wysokości opłaty
rocznej za użytkowanie wieczyste z uwagi na zmianę (wzrost) wartości
nieruchomości oraz wystąpienia przez użytkownika wieczystego z -
zastępującym pozew - wnioskiem, w którym ten użytkownik wieczysty
akceptuje zmienioną (wyższą) wartość nieruchomości, w stosunku do
której domaga się (jedynie) ustalenia wysokości (nowej) opłaty rocznej
liczonej według innej stawki procentowej niż wskazana w wypowiedzeniu,
tak sformułowany wniosek (pozew) może podlegać rozpoznaniu przez
Sąd jako żądanie zmiany stawki procentowej opłaty rocznej (art. 221 ust.
1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 78-81 u.g.n.), w sytuacji, gdy treść tego wniosku
(pozwu) doszła do właściciela nieruchomości (właściwego organu), który
nie zareagował na ten wniosek (pozew) lub ustosunkował się do jego
treści negatywnie (odmownie), zaś użytkownik wieczysty podtrzymał
I CSK 2340/25
4
następnie ten wniosek (pozew), czym wyczerpał administracyjny etap
postępowania (przed samorządowym kolegium odwoławczym)
w przedmiocie żądania zmiany stawki procentowej z tytułu użytkowania
wieczystego objętej tym wnioskiem (pozwem) nieruchomości?”
W razie odpowiedzi przeczącej (negatywnej):
3. „Czy w przypadku wypowiedzenia przez właściwy organ wysokości opłaty
rocznej za użytkowanie wieczyste z uwagi na zmianę (wzrost) wartości
nieruchomości oraz wystąpienia przez użytkownika wieczystego z -
zastępującym pozew - wnioskiem, w którym ten użytkownik wieczysty
akceptuje zmienioną (wyższą) wartość nieruchomości, w stosunku do
której domaga się (jedynie) ustalenia wysokości (nowej) opłaty rocznej
liczonej według innej stawki procentowej niż wskazana w wypowiedzeniu,
tak sformułowany wniosek (pozew) użytkownika wieczystego podlega
wprawdzie rozpoznaniu przez Sąd jako żądanie ustalenia, że aktualizacja
opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej
wysokości (art. 78 ust. 2 i art. 80 ust. 2 u.g.n.), z tym jednak
zastrzeżeniem, że Sąd - zobligowany do stosowania prawa materialnego
z urzędu (iura novit curia) - uwzględnia wówczas z urzędu aktualną
według ustawy stawkę procentową, która zgodnie z art. 221 ust. 1 i 3
u.g.n. w zw. z art. 72 ust. 3 i z art. 78-81 u.g.n. powinna była znaleźć
zastosowanie w wypowiedzeniu opłaty rocznej dokonanym przez
właściwy organ, który jednak z obowiązku zmiany (korekty) tej stawki nie
wywiązał się?”
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący nie wskazał we
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ani w jego uzasadnieniu, o
wykładnię, których przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wnosi. Przypomnieć jednak
trzeba, że aby wypełnić przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. należy wskazać,
które przepisy prawa, zdaniem skarżącego wymagają wykładni i na czym polegają
poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich
stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz 24
kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Z tego względu wykluczyć trzeba możliwość
I CSK 2340/25
5
przyjęcia niniejszej skargi kasacyjnej ze względu na wystąpienie podstawy z art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Odnosząc się zaś do sygnalizowanych przez skarżącego zagadnień
prawnych należy podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie
przyjmuje się, że zastosowanie art. 232 zd. 2 k.p.c. pozostawione jest
dyskrecjonalnej władzy sądu, na co wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "sąd
może". Z tego powodu nieprzeprowadzenie dowodu z urzędu z reguły nie stanowi
uchybienia, które mogłoby skutecznie zostać wytknięte w skardze kasacyjnej
(wyroki Sądu Najwyższego: z 25 czerwca 1998 r., III CKN 384/98; z 9 lipca 1998 r.,
II CKN 657/97; z 26 stycznia 2000 r., III CKN 567/98; z 17 kwietnia 2008 r., I CSK
79/08; z 20 grudnia 2019 r., II CSK 518/18 postanowienia Sądu Najwyższego: z 7
grudnia 2000 r., II CKN 1322/00, z 15 czerwca 2020 r., II CSK 542/19). Zaniechanie
przez sąd dopuszczenia dowodu z urzędu może stanowić usprawiedliwioną
podstawę kasacyjną, jeżeli w wyniku tego zaniechania nie zostały wyjaśnione
wszystkie okoliczności sporne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (wyrok Sądu
Najwyższego z 20 maja 2011 r., II UK 339/10, postanowienie Sądu Najwyższego
z 17 listopada 2020 r, III PK 212/19). Taka sytuacja nie miała miejsca w ramach
niniejszej sprawy, szczególnie biorąc pod uwagę, że w toku całego postępowania
skarżący nie kwestionował oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości
przez uprawnianego rzeczoznawcę majątkowego, a operat szacunkowy wykonany
został porównawczą metodą porównywania parami niezabudowanych
nieruchomości podobnych.
Po drugie jeżeli, tak jak w niniejszej sprawie, wypowiedzenie dotychczasowej
opłaty i postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym dotyczyło
aktualizacji opłaty tylko ze względu na zmianę wartości nieruchomości, to na etapie
postępowania sądowego niedopuszczalne jest rozszerzenie żądania i objęcie tym
postępowaniem także zmiany stawki procentowej opłaty, gdyż sprzeciwia się temu
obowiązek wykorzystania w pierwszej kolejności postępowania odwoławczego
przed samorządowym kolegium odwoławczym, powodujący czasową
niedopuszczalność drogi sądowej w zakresie badania prawidłowości zmiany
drugiego komponentu opłaty rocznej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9
października 2020 r., III CSK 80/18).
I CSK 2340/25
6
Obowiązek uprzedniego wyczerpania etapu postępowania przed
samorządowym kolegium odwoławczym także w kwestii zmiany stawki procentowej
sprawia, że występuje tu przypadek czasowej niedopuszczalności drogi sądowej,
który uzasadnia odrzucenie takiego żądania. Jednoczesne rozpoznawanie
aktualizacji opłaty rocznej z powodu zmiany obu tych czynników kształtujących
opłatę jest możliwe tylko w dwóch przypadkach: kiedy od początku postępowanie
aktualizacyjne ich dotyczy lub kiedy postępowania zostały wszczęte odrębnie, ale
na etapie postępowania sądowego połączono je do wspólnego rozpoznania na
podstawie art. 219 k.p.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2007 r.,
IV CSK 326/07, z 7 kwietnia 2011 r., IV CSK 427/10 i z 11 kwietnia 2019 r., III CSK
120/17; w istocie odmiennie wyrok Sądu Najwyższego z 8 maja 2008 r., V CSK
569/07). Nie jest przy tym możliwe „nakładanie” się na siebie etapów postępowania
(przed samorządowym kolegium odwoławczym i sądem), choćby ze względu na to,
że każdy z tych etapów rządzi się odrębnymi zasadami proceduralnymi.
Jednocześnie należy zgodzić się z Sądem drugiej instancji, że uwzględnienie
w zawartym w art. 221 ust. 1 zd. 2 u.g.n. odesłaniu dotyczącym trybu postępowania
właściwego dla zmiany wysokości stawki procentowej także art. 81 u.g.n. prowadzi
do wniosku, że użytkownik wieczysty może - aktualnie bez ograniczeń czasowych -
wystąpić do właściwego organu z żądaniem dokonania aktualizacji opłaty rocznej
także wtedy, gdy wartość nieruchomości wprawdzie nie uległa zmianie, lecz
zmianie uległa ustawowa wysokość stawki procentowej, a mimo to właściwy organ
nie podjął aktualizacji uwzględniającej tę zmianę.
Dopóty wysokość stawki nie zostanie zmieniona wskutek wypowiedzenia
właściwego organu albo żądania użytkownika wieczystego, dopóki oddziaływa
każdorazowo na wysokość opłaty rocznej, która może ulegać zmianie w związku ze
zmianą wartości nieruchomości.
Nie jest zatem możliwe domaganie się w sprzeciwie od orzeczenia
samorządowego kolegium odwoławczego zmiany stawki procentowej jeżeli, jak
w rozpoznawanej sprawie, wypowiedzenie dotyczyło aktualizacji opłaty tylko ze
względu na zmianę wartości nieruchomości. Tym bardziej nie jest uzasadnione
stanowisko zgodnie, z którym zmiana wysokości stawki procentowej powinna być
uwzględniona przez sąd z urzędu, jak podnosi skarżący.
I CSK 2340/25
7
Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
wątpliwości nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
M.L.
[SOP]
Krzysztof Wesołowski
