I CSK 4093/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
23 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. sp. z o. o. w W.
przeciwko D. sp. z o. o. we W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. sp. z o. o. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 18 maja 2023 r., I AGa 352/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od P. sp. z o. o. w W. na rzecz D. sp. z o. o. we W.
2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 11 sierpnia 2022 r., X GC 939/19, Sąd Okręgowy we Wrocławiu
zasądził od pozwanego na rzecz powoda 114 118,98 zł wraz z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie od 27 grudnia 2019 r.
Wyrokiem z 18 maja 2023 r., I AGa 352/22, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd podzielił ustalenia faktyczne
poczynione przez Sąd I instancji, dokonał jednak odmiennej oceny prawnej co do
daty rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń powodowego wierzyciela
I CSK 4093/23
2
względem poręczyciela. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji błędnie
powiązał dzień rozpoczęcia biegu przedawnienia z datą końcową terminu, na jaki
strony zawarły umowy poręczenia. Tymczasem powinien uwzględnić dzień, w
którym roszczenia stały się wymagalne wobec dłużnika głównego, a więc dzień 23
grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny podkreślił, że poręczyciel zobowiązuje się
względem wierzyciela do wykonania zobowiązania na wypadek, gdyby dłużnik go
nie wykonał. Odpowiedzialność poręczyciela jest zależna od długu głównego, co
oznacza m.in., że nieważność lub brak zobowiązania, będącego źródłem długu
głównego, powoduje nieważność lub niepowstanie poręczenia. Ponadto, zgodnie z
art. 883 §1 k.c. poręczycielowi służą przeciwko wierzycielowi wszystkie zarzuty,
jakie może podnieść dłużnik główny. Jednym z tych zarzutów jest zarzut
przedawnienia.
Następnie Sąd wskazał, że do roszczeń objętych żądaniem pozwu
zastosowanie znajduje 3 letni termin przedawnienia, gdyż wynikały one z trzech
umów leasingu zawartych przez wierzyciela w ramach prowadzonej przez niego
działalności gospodarczej, przy czym koniec tego terminu przypadał na ostatni
dzień roku kalendarzowego, zgodnie z art. 118 k.c. Umowy te zostały przez
wierzyciela skutecznie wypowiedziane pismem z 21 grudnia 2015 r., doręczonym
dłużnikowi głównemu 23 grudnia 2015 r. W tej sytuacji Sąd uznał, że roszczenia z
tego tytułu uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 r., a więc blisko rok
wcześniej niż wniesiono pozew w sprawie. Dla biegu terminu tego przedawnienia
nie miało znaczenia to, że przed jego upływem powodowa spółka uzupełniła weksel
in blanco wystawiony przez dłużnika głównego, jako zabezpieczenie jej roszczeń
wynikających z przedmiotowych umów. Okoliczność ta nie odnosi jednak skutku
wobec poręczyciela cywilnego, który nie był jednocześnie poręczycielem
wekslowym.
Wierzyciel zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i wniósł o
jej przyjęcie do rozpoznania ze względu na następujące zagadnienia prawne:
1) Czy w świetle istoty stosunku poręczenia, mając zwłaszcza na uwadze treść
oraz względny charakter norm art. 879 § 1 k.c., art. 881 k.c., a także art. 878 k.c. i
w oparciu o zasadę swobody umów - art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 3531 k.c.
I CSK 4093/23
3
poręczyciel oraz wierzyciel są uprawnieni do takiego ukształtowania zakresu
poręczenia, który obejmowałby odpowiedni termin trwania poręczenia, który mógłby
powodować niezależność wymagalności roszczenia wierzyciela wobec
poręczyciela od roszczenia wierzyciela do dłużnika, a w konsekwencji innego
terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku między wierzycielem a dłużnikiem
głównym (rozszerzenie odpowiedzialności poręczyciela za jego zgodą), co de facto
powoduje stosunku nienazwanego łączącego w sobie cechy poręczenia oraz
gwarancji.
2) Czy zakres odpowiedzialności poręczyciela w świetle ww. norm obejmuje także
zobowiązanie wekslowe stanowiące zabezpieczenie roszczeń z umowy
podstawowej, co jest skutkiem ukształtowania umowy między stronami mającej
cechy poręczenia oraz gwarancji.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wierzyciel wskazał również, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona z uwagi na niepełne przeanalizowanie stosunku prawnego łączącego
ztrony procesu.
W skardze kasacyjnej powołano się również na nieważność postępowania,
twierdząc, że zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji został wydany w warunkach
nieważności postępowania, tj. z naruszeniem art. 379 pkt 4 w zw. z art. 367 § 3
k.p.c., wskutek rozpoznania przez ten Sąd apelacji pozwanego w składzie
jednoosobowym.
Poręczyciel złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o
odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie
skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odnosząc się do przesłanki nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3
k.p.c.) to należy wyjaśnić, że apelacja pozwanego podlegała rozpoznaniu w
składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o
szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i
I CSK 4093/23
4
zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych. Powołaną przez skarżącego uchwałą składu 7 sędziów z 26 kwietnia
2023 r., III PZP 6/22, Sąd Najwyższy uznał ten przepis za sprzeczny z Konstytucją,
czym usiłował przywłaszczyć sobie kompetencje Trybunału Konstytucyjnego.
Art. 7 Konstytucji ustanawia zasadę praworządności, tj. działanie organów
władzy, w tym sądów, wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Prawem, które
wiąże sędziów (art. 178 ust. 1 Konstytucji), są ustawy, w tym Konstytucja będąca
najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 8 ust. 1 Konstytucji). W
niniejszej sprawie Sąd Najwyższy był z jednej strony związany tezą uchwały z 26
kwietnia 2023 r. (art. 88 u.s.n.), lecz jednocześnie był związany art. 15zzs1 ust. 1
pkt 4 u. COVID-19, który nie został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Obowiązywanie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 u. COVID-19 w chwili wydania wyroku przez
Sąd Apelacyjny oznacza, że skład tego Sądu był zgodny z prawem w rozumieniu
art. 379 pkt 4 k.p.c. Przy tym uchylenie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 u. COVID-19 ustawą
lub wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego nie miałoby mocy wstecznej
i obowiązywało dopiero od publikacji ustawy lub wyroku TK (art. 190 ust. 3
Konstytucji).
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji na podstawie jej art. 8 ust. 2 nie może
oznaczać orzekania wbrew ustawie, z naruszeniem art. 178 ust. 1 Konstytucji.
Warunkiem koniecznym, co nie znaczy wystarczającym, bezpośredniego
stosowania Konstytucji lub prawa międzynarodowego (art. 91 ust. 1 Konstytucji)
jest przybranie przez daną normę konstytucyjną lub prawnomiędzynarodową
postaci przepisu prawa. Postanowienia Konstytucji lub prawa międzynarodowego
jedynie ograniczające swobodę ustawodawcy, lecz nieustanawiające normy prawa
pozytywnego, nie mogą być stosowane bez pośrednictwa ustaw. Żaden przepis
Konstytucji nie stanowi o ilościowym składzie sądu. Nie zachodzi nieważność
postępowania przed Sądem Apelacyjnym, skoro skład sądu odpowiadał regulacjom
ustawowym.
W odniesieniu do pozostałych przesłanek wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania należy zauważyć, że skutkiem podniesienia zagadnienia
prawnego czy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej może być przyjęcie skargi
I CSK 4093/23
5
kasacyjnej do rozpoznania tylko pod warunkiem, że przynajmniej jedno z możliwych
rozwiązań tych problemów prowadzi do zasadności skargi kasacyjnej. Nie można
przyjąć skargi do rozpoznania, jeżeli podlegałaby ona oddaleniu niezależnie od
odpowiedzi na postawione problemy prawne czy interpretacyjne. Zarówno
przedmiot tych problemów i argumentacja sformułowana przez wierzyciela nie
przemawiają w niniejszej sprawie za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania został błędnie sformułowany,
koncentruje się na zagadnieniach które nie mają znaczenia dla oceny prawnej
roszczeń wierzyciela. Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że kluczowa dla sprawy jest
ocena przedawnienia roszczeń wierzyciela względem dłużnika głównego. Wynika
to wprost z art. 883 § 1 k.c. zgodnie z którym poręczyciel może podnieść przeciwko
wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi, co m. in. obejmuje
możliwość podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia o zapłatę długu
głównego. Tymczasem skarga kasacyjna koncentruje się na zagadnieniach, które
podlegałyby rozpatrzeniu dopiero w razie przyjęcia, że poręczyciel nie ma
skutecznych względem wierzyciela zarzutów na podstawie art. 883 § 1 k.c.
Sąd Apelacyjny uznał, że roszczenia wierzyciela względem dłużnika
głównego uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 r., a więc blisko rok
wcześniej niż wniesiono pozew w sprawie. W skardze kasacyjnej nie
zakwestionowano tego stanowiska ani argumentów przytoczonych dla jego
uzasadnienia. Nie zakwestionowano również stosowania art. 883 § 1 k.c. W
konsekwencji należy przyjąć, że skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona,
zaś przedstawione zagadnienia prawne nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy
przez Sąd drugiej instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
I CSK 4093/23
6
[wr]
[a.ł]
