I CSK 4054/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
16 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.S. i G.S.
przeciwko syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
o ustalenie i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 20 maja 2024 r., I ACa 529/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego w orzeczeniu kończącym sprawę.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 7 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił, że bliżej
określona umowa kredytu hipotecznego z 16 września 2008 r., podpisana dnia
5 września 2008r., jest nieważna; zasądził od pozwanego Bank spółki akcyjnej w
W. na rzecz powodów R.S. i G.S. solidarnie kwotę 66 293,76 zł z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie od 26 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o
kosztach procesu.
I CSK 4054/24
2
2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem
częściowym z 20 maja 2024 r. oddalił apelację.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie
występuje potrzeba wykładni przepisów art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144
ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe oraz
art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 Prawa
upadłościowego. Ponadto skarżący stwierdził, że w sprawie występuje następujące
istotne zagadnienie prawne: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy
o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego
(indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko
upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego
i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1
pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego
do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,
odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu
określonego ustawą?
4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony
pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. np.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
I CSK 4054/24
3
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.
uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie
problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe
z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do
którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność,
która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte
z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Sąd Najwyższy uznał, że
powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej wykładni powołanych
regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 Prawa
upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego
rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...) o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań
z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest
I CSK 4054/24
4
sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie
stwarza bowiem zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia
procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.
Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania
art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten argument,
że w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.
8. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni
wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało
sformułowane rozważane zagadnienie.
9. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy, jak sformułowane przez
skarżącego w niniejszej sprawie, były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 2 kwietnia
2025 r., I CSK 2578/24; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z 15 kwietnia 2025 r.,
I CSK 531/25; z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25; z 11 czerwca 2025 r., I CSK
3309/24; z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24; z 20 sierpnia 2025 r., I CSK
1508/25; z 10 września 2025 r., I CSK 134/25; z 10 września 2025 r., I CSK 239/25;
z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25, do których szczegółowych uzasadnień
wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
12. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono
zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. sądowi, który wyda
orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, skarga kasacyjna dotyczyła bowiem
orzeczenia rozstrzygającego apelację od wyroku częściowego.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[a.ł]
I CSK 4054/24
5
