I CSK 4030/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
29 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P. spółki komandytowej w P.
z udziałem E.Z., K.L., M.D., M.J., R.P., M.P., P.G., M.G., W.R., A.R., J.S., W.S.,
P.P., M.P., M.W., M.W.1, M.M., P.Z., P.C., M.Ł., M.K., A.S., A.J., T.K., J.K., M.S.,
A.S., Ł.S., R.S., N.D., E.D., P.Ł., A.Ł., P.Ł., W.Ł., D.W., L.Ł., W.Ł.1, Ł.C., K.M.,
D.M., M.N., B.M., B.D., G.D., T.G., P.S., P.P., M.P., A.D., A.T., J.T., A.G., K.G.,
E.P., K.S., A.S., D.Z., A.Z., K.W., K.B., W.S., S.S., R.G., A.G.1, J.W., M.W.2, J.W.,
J.U., J.U.1, Z.F., M.F., G.Ł., E.Ł., R.W., B.W., K.W., K.M., M.M.1, T.M., A.K., P.N.,
M.L., M.L.1, Z.G., E.G., S.G., A.G., W.K., B.K., J.P., M.R., J.Z., D.Z. i B.Z.
o wykreślenie wpisu w dziale III księgi wieczystej (…),
na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki E.Z.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt II Ca 311/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
A.G.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy Szczecin -
Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego
Dz.Kw 5889/23 o wykreśleniu z księgi wieczystej […] wpisu służebności na rzecz
wnioskodawcy P. Spółki komandytowej w P.
I CSK 4030/24
2
Postanowieniem z 24 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił
apelację uczestniczki E.Z.
Uczestniczka E.Z. wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła
postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na istotne zagadnienie prawne
sprowadzające się do kwestii, czy art. 33 u.k.w.h. może być stosowany w drodze
analogii do oświadczenia woli uprawnionego w zakresie zrzeczenia się
ograniczonego prawa rzeczowego w myśl art. 246 § 1 k.c. Z ostrożności
procesowej skarżąca wskazała również, że skarga jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno być
sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy
wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie SN
z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób
ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie
I CSK 4030/24
3
uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji
i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że wskazana wyżej przyczyna
kasacyjna nie została wykazana. Skarżąca skonstruowała bowiem uzasadnienie tej
części wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu
o stosowany per analogiam przepis art. 33 u.k.w.h., który nie stanowił podstawy
rozstrzygnięcia ani przedmiotu rozważań sądu w zaskarżonym orzeczeniu.
Co więcej, skarżąca nie sformułowała zarzutu naruszenia art. 33 u.k.w.h.
w podstawach kasacyjnych skargi (art. 3983 § 1 k.p.c.), co oznacza, że jego ocena
w postępowaniu kasacyjnym i tak uchyla się spod kognicji Sądu Najwyższego.
Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, zachodzi ona wówczas,
gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań
wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy
strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
postanowienie SN z 8 października 2015r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
I CSK 4030/24
4
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Analiza skargi kasacyjnej nie dowodzi, że jest ona oczywiście uzasadniona
w przyjętym wyżej rozumieniu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu
z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1273/22, art. 246 § 1 k.c. dopuszcza jednostronne
zrzeczenie się prawa poprzez oświadczenie złożone właścicielowi rzeczy
obciążonej. Zrzeczenie się prawa następuje w drodze działania samego
uprawnionego. Zgoda właściciela nieruchomości obciążonej nie jest
wymagana. Mimo że jest to czynność jednostronna, art. 246 § 1 zdanie drugie k.c.
stanowi, że oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone
właścicielowi rzeczy obciążonej. Kwestia, kiedy dochodzi do prawidłowego złożenia
takiego oświadczenia właścicielowi, regulowana jest w art. 61 k.c., zgodnie
z którym oświadczenie o zrzeczeniu się prawa jest złożone z chwilą, gdy dotarło do
właściciela nieruchomości w taki sposób, że mógł się z nim zapoznać
(postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1273/22).
Zrzeczenie się prawa podmiotowego jest więc działaniem uprawnionego, którego
następstwem jest ustanie przysługującego mu dotychczas prawa podmiotowego,
do czego w razie ujawnienia prawa w księdze wieczystej konieczne jest jego
wykreślenie (art. 246 § 2 k.c.).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[a.ł]
