I CSK 397/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
8 października 2025 r.
SSN Marta Romańska
na posiedzeniu niejawnym 8 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku E.H.
z udziałem E. spółki akcyjnej w G.
o ustanowienie służebności przesyłu,
na skutek skargi kasacyjnej E.H.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 22 października 2024 r., VII Ca 534/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty
postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem
w sprawie.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
I CSK 397/25
2
wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi
na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd Okręgowy
nieprawidłowo przyjął, że opinia biegłej E.S. w wariancie I opinii uwzględnia
wszelkie ograniczenia w możliwości korzystania z nieruchomości przez właściciela
ze względu na rodzaj i specyfikę urządzeń przesyłowych oraz położenie
nieruchomości.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw
kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa
(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do
stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego skarga powinna
zostać przyjęta do rozpoznania.
Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia
argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia
powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004,
nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,
IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,
choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również
być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności, gdyż nie jest
I CSK 397/25
3
ona możliwa na tym etapie postępowania i w składzie Sądu dokonującego wstępnej
oceny skargi kasacyjnej pod kątem występowania w sprawie przesłanek
określonych w art. art. 3989 § 1 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie już wskazywano, że
wynagrodzenie, o którym mowa w art. 3052 § 1 i 2 k.c., jest świadczeniem
przyznawanym w związku z ustanawianiem tytułu prawnego do korzystania
z cudzej nieruchomości w postaci służebności przesyłu. Ustawodawca w przepisie
tym nie określił jednak szczegółowych kryteriów, według których należy ustalić
odpowiednie wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, co oznacza, że
pozostawił sądowi swobodę w tym zakresie, wymagającą indywidualizacji ocen
stosownie do stanu faktycznego i ogólnych reguł porządku prawnego. Kryteria
ustalania wynagrodzenia muszą być stosowane indywidualnie w każdej
sprawie, z uwzględnieniem zakresu, charakteru i trwałości obciążenia, jego
uciążliwości, stopnia ograniczenia korzystania z nieruchomości przez właściciela,
wpływu na wartość nieruchomości, jak też tego, czy urządzenia przesyłowe służą
także zaspokojeniu potrzeb właściciela nieruchomości obciążonej. Sąd ma przy tym
swobodę jurysdykcyjną w zakresie wyboru zasad, według których ustali wysokość
wynagrodzenia w ramach ustalonego stanu faktycznego (zob. np. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 18 kwietnia 2012 r., V CSK 190/11; z 13 czerwca 2018 r.,
III CZP 118/17; z 5 grudnia 2019 r., III CZP 20/19, i z 9 września 2020 r., II CSK
62/19).
Analiza motywów pisemnych postanowienia Sądu Okręgowego prowadzi do
przekonania, że Sąd ten wyczerpująco rozważył kwestię ustanowienia służebności
przesyłu, o której mowa w art. 3051 k.c. w związku z istnieniem na nieruchomości
wnioskodawczyni obciążeń na rzecz przedsiębiorcy, którego własnością są
urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., a także przysługującego
wnioskodawcom z tego tytułu jednorazowego wynagrodzenia. Sąd drugiej instancji
przyjął również, że zarówno samo wyliczenie wynagrodzenia za
korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego, jak i wyliczenie
odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości nie było wadliwe. Uwzględnił
przy tym rodzaj obciążenia ustanowionego przez Sąd Rejonowy na gruncie
wnioskodawczyni, którego dotyczyło żądanie wynagrodzenia. W tym zakresie
I CSK 397/25
4
wyjaśnił, że nie było konieczne ustanowienie pasa służebności obejmującego całą
strefę ochronną, gdyż pas eksploatacyjny o szerokości 4,6 m zapewnia operatorowi
sieci wystarczający i konieczny dostęp do infrastruktury przesyłowej,
a jednocześnie nie obciąża nieruchomości służebnej ponad miarę. W uchwale z 11
grudnia 2015 r., III CZP 88/15, OSNC 2016, nr 12, poz. 144, Sąd Najwyższy
wyjaśnił przy tym, że obszar strefy kontrolowanej określonej w § 10 w związku z §
110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie
(Dz.U. z 2013 r., poz. 640) oraz w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia nie
pokrywa się z zakresem obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu (art.
3051 k.c.), ustanowioną dla gazociągu. Pogląd ma odpowiednie zastosowanie do
innych sieci.
Zapoznanie się z treścią wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania prowadzi do wniosku, że skarżąca nie przedstawiła argumentacji
potwierdzającej, że Sądy orzekające w sprawie dopuściły się rażącego naruszenia
prawa. Argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
stanowią bowiem raczej próbę zakwestionowania poczynionych przez nie ustaleń
faktycznych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. w związku
z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 520 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
orzeczono jak w postanowieniu.
[dr]
[SOP]
