I CSK 3893/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
24 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.K.-S.
przeciwko A.J. i K.J.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.J.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 27 marca 2024 r., I ACa 116/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od A.J. na rzecz E.K.–S. kwotę 2700 (dwa tysiące
siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego postanowienia A.J. do dnia zapłaty
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 24 listopada 2021 r. zasądził
solidarnie do pozwanych A.J. i K.J. na rzecz powódki E.K.-S. kwotę 32 369,40 zł z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 20 kwietnia 2011 r. do dnia
zapłaty (pkt I), w pozostałej części powództwo oddalił (pkt II) oraz orzekł o kosztach
procesu (pkt III).
I CSK 3893/24
2
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 27 marca 2024 r. zmienił
zaskarżony wyrok w punkcie I i II w ten sposób, że zasądził od pozwanych
solidarnie na rzecz powódki kwotę 72 800 zł z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od dnia 20 kwietnia 2011r. do dnia zapłaty; oraz w punkcie III w ten
sposób, że zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki 11 754 zł tytułem
kosztów procesu (pkt 1) oddalił w całości apelacje obu pozwanych (pkt 2) oraz
orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 3 i 4).
Pozwana A.J. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w
całości. Skarżąca na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. wniosła o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżąca
podniosła, że skarga jest oczywiście uzasadniona wobec naruszenia przepisów
prawa materialnego określających istotę szkody, tj. art. 361 § 2 k.c., polegającego
na przyjęciu przez Sąd II instancji, że szkoda taka wystąpiła w sytuacji, gdy w
majątku osoby rzekomo poszkodowanej nie dochodzi do żadnej straty ani
uszczerbku w postaci utraconych korzyści. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej
wynikała także z naruszenia art. 644 k.c. w zakresie uprawnień do wzajemnych
rozliczeń stron w przypadku odstąpienia od umowy.
Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę jej przyjęcia
do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi
w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie
obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz zapewniać
jednolitość orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest
dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny
i abstrakcyjny.
W przepisach kodeksu postępowania cywilnego skarga kasacyjna została
ukształtowana jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
I CSK 3893/24
3
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń,
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej.
W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11
lipca 2023 r., I CSK 6201/22).
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. Gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą
w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić swoje twierdzenie. Powinna
w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego lub
procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 10
stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r., III CZ
61/05, OSNC 2006, Nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Przesłanką
przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu
prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to
spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie
SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Oceniając wynikającą z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy dostrzec, że
ma ona charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego
przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi powinna dać się stwierdzić „na
pierwszy rzut oka", bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie SN
z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
I CSK 3893/24
4
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
postanowienie SN z 30 stycznia 2025 r., I CSK 473/24).
Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej nie spełnia tego kryterium.
Sformułowane przez skarżącą uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę
zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej
prawidłowości dokonanych przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny
prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może
skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na przesłankę przedsądu, przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń
faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem
się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że
w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu
instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.
W istocie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania opiera się
na zarzutach dotyczących oceny materiału dowodowego. Skarżąca kwestionuje
bowiem przyjęcie przez Sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych
poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, m.in. w postaci wysokości szkody,
skuteczności oświadczenia powódki o odstąpieniu od umowy.
Sąd drugiej instancji w oparciu o dodatkowo przeprowadzony dowód z opinii
biegłego dokonał uzupełniająco ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez Sąd
pierwszej instancji, które w pełni podzielił. Wyczerpująco odniósł się zarówno do
zakresu zleconych robót budowlanych, oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy,
jak i do wysokości poniesionej szkody i sposobie jej obliczenia. Ustalenia Sądu
drugiej instancji nie budziły wątpliwości.
Wskazać należy, że o ile samo pojęcie szkody nie zostało ustawowo
zdefiniowane, to w art. 361 § 2 k.c. określono zakres odpowiedzialności
odszkodowawczej wskazując, że obejmuje on szkodę rzeczywistą (damnum
emergens) oraz utracone korzyści (lucrum cessans). Damnum emergens polega na
I CSK 3893/24
5
zmniejszeniu majątku poszkodowanego wskutek zdarzenia, z którym związana jest
odpowiedzialność sprawcy szkody, zaś lucrum cessans ma miejsce w sytuacji, gdy
majątek poszkodowanego nie wzrósł tak, jakby to się stało, gdyby nie nastąpiło
zdarzenie sprawcze. Stwierdzenie istnienia utraconych korzyści wymaga
udowodnienia wysokiego prawdopodobieństwa osiągnięcia korzyści majątkowej
przez poszkodowanego. Korzyści, których uzyskanie nie było wystarczająco
prawdopodobne, stanowią szkodę ewentualną, niepodlegającą naprawieniu (por.
wyrok SN z 12 września 2024 r., II CSKP 1709/22).
W okolicznościach sprawy niniejszej nie stwierdzono kwalifikowanego
naruszenia prawa, uzasadniającego przyjęcie skargi do rozpoznania ze względów
publicznoprawnych.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd
Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(P.H.)
[a.ł]
