I CSK 3860/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
23 października 2025 r.
SSN Dariusz Dończyk
na posiedzeniu niejawnym 23 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku H.B.
z udziałem J.S., K.S., J.S.1, G.T. i A.T.
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej H.B.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 16 lutego 2023 r., II Ca 1223/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża wnioskodawcę kosztami postępowania
kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
UZASADNIENIE
Określone w art. 3984 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia
w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli
skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez
powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym,
I CSK 3860/23
2
które – zgodnie z art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – będą mogły stanowić
podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych
jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii
przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w
Krakowie z 16 lutego 2023 r. (sygn. akt II Ca 1223/22) pełnomocnik wnioskodawcy
H.B. sformułował wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wskazując, że skarga jest oczywiście
uzasadniona. Uzasadniając ten wniosek – w części wstępnej – skarżący podniósł,
że rozpoznanie apelacji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs1 ust.
1 pkt 4 ustawy COVID-19 nie było – jego zdaniem – uzasadnione sytuacją
epidemiczną ani żadną inną wartością związaną z interesem publicznym, a tym
samym stanowiło oczywiste i rażące naruszenie zasady kolegialności oraz prawa
do sądu, w tym prawa do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach przez
prawidłowo obsadzony sąd. W ocenie skarżącego uchybienie to było na tyle
oczywiste, że skarga kasacyjna powinna zostać uznana za oczywiście
uzasadnioną.
Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że przesłanka
określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania dotyczy wyłącznie uchybień o charakterze rażącym i elementarnym,
których wystąpienie jest widoczne prima facie, tj. bez potrzeby pogłębionej analizy
prawnej lub faktycznej. Dotyczy ona kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa
materialnego albo procesowego, zarzucanych sądowi drugiej instancji w skardze
kasacyjnej, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni
przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią
przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu już
nieobowiązującego, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonej
normy w ustalonym stanie faktycznym. Chodzi zatem o sytuacje, w których zarzut
sformułowany w skardze kasacyjnej przedstawia się jako oczywisty już na etapie
lektury wniosku – poprzez jedną wyraźną i przekonującą tezę, pozwalającą
stwierdzić wadliwość orzeczenia bez potrzeby sięgania do uzasadnienia skargi
kasacyjnej czy akt sprawy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 17
I CSK 3860/23
3
grudnia 2019 r., IV CSK 307/19 oraz z 25 stycznia 2018 r., IV CSK 420/17).
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno
zawierać wywód prawny wykazujący – z odwołaniem się do stanowisk wyrażonych
w orzecznictwie sądów czy też poglądów doktryny – że sąd drugiej instancji
naruszył przepisy prawa w sposób oczywisty, a uchybienie to czyni skargę
oczywiście uzasadnioną. Przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi nie należy
doszukiwać się w uzasadnieniu samych podstaw kasacyjnych. Zakres kontroli
przedsądu nie obejmuje merytorycznej analizy tych podstaw ani pogłębionego
badania stanu faktycznego sprawy. Sąd Najwyższy nie rekonstruuje przyczyn
przyjęcia skargi kasacyjnej na podstawie uzasadnienia podstaw kasacyjnych czy
całości wywodów zawartych w piśmie procesowym (zob. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z 14 maja 2020 r., I CSK 380/19 oraz z 29 stycznia 2016 r., IV CSK
525/15).
Przedstawiona we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i
jego uzasadnieniu argumentacja nie pozwala na jej przyjęcie na podstawie art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma charakter
wyjątkowy i dotyczy wyłącznie takich uchybień, których wadliwość jest dostrzegalna
prima facie, bez potrzeby prowadzenia pogłębionej analizy prawnej. Tymczasem
ocena zasadności zastosowania art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 (tj.
ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Dz.U. 2021, poz. 1090;
dalej: „ustawa COVID-19”) wymaga analizy kontekstu normatywnego, charakteru
tego przepisu jako regulacji szczególnej oraz zakresu kompetencji ustawodawcy w
sytuacjach nadzwyczajnych. Kwestie te były przedmiotem rozbieżności w doktrynie
i orzecznictwie, co samo w sobie wyklucza możliwość uznania, że ewentualne
uchybienie miało charakter oczywisty. Skarżący twierdzi, że rozpoznanie apelacji w
składzie jednego sędziego stanowiło oczywiste i rażące naruszenie zasady
kolegialności oraz prawa do sądu. Twierdzenie to nie znajduje jednak
potwierdzenia w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Uchwała składu
siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023, nr 10, poz. 104),
której nadano moc zasady prawnej i w której stwierdzono, że rozpoznanie sprawy
I CSK 3860/23
4
cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym ukształtowanym na
podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, skutkuje nieważnością,
została podjęta już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia i – jak 0w niej
jednoznacznie wskazano – obowiązuje od dnia jej podjęcia, nie zaś wstecz. Sąd
Najwyższy wyjaśnił przy tym, że brak tego ograniczenia byłby niepożądany ze
społecznego punktu widzenia i prowadziłby do nadwyrężenia powagi władzy
sądowniczej oraz wizerunku sądownictwa. Stanowisko to zostało następnie
konsekwentnie potwierdzone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym
wskazano, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie
jednoosobowym przed 26 kwietnia 2023 r. nie może stanowić samoistnej podstawy
nieważności postępowania (zob. m.in. wyroki z 20 marca 2024 r., II CSKP 2164/22,
z 21 czerwca 2024 r., II CSKP 718/23 oraz postanowienia z 28 lipca 2023 r., I CSK
4249/22 i z 29 maja 2025 r., I CSK 346/24). Skarżący powołał się również na
argumenty zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Najwyższego z 14 grudnia
2022 r., III PZP 4/22. Należy jednak dostrzec, że w tej sprawie nie wydano uchwały,
a jedynie na podstawie art. 390 § 1 zdanie drugie k.p.c. przekazano zagadnienie
prawne do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego. W
następstwie przekazania tego zagadnienia prawnego zapadła w dniu 26 kwietnia
2023 r. uchwała w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego w sprawie o sygn.
akt III PZP 6/22. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Sądu
Okręgowego zapadło 16 lutego 2023 r., a zatem ponad dwa miesiące przed datą
podjęcia uchwały w sprawie III PZP 6/22. Okoliczność ta wyklucza możliwość
uznania, że doszło do uchybienia o charakterze oczywistym w rozumieniu art. 398⁹
§ 1 pkt 4 k.p.c.
Skarżący powołuje się również na szeroką krytykę doktrynalną oraz
argumenty dotyczące aksjologicznej oceny regulacji COVID-19. Argumenty te –
niezależnie od ich treści – nie przesądzają o oczywistości naruszenia prawa w
konkretnej sprawie. Ocena zasadności zastosowania przepisu szczególnego
wymaga analizy okoliczności faktycznych i prawnych, co wyklucza możliwość
uznania skargi za oczywiście uzasadnioną. Nie można przyjąć, aby w dacie
orzekania przez sąd drugiej instancji istniała jednoznaczna, powszechnie
akceptowana wykładnia, która wykluczałaby możliwość rozpoznania apelacji w
I CSK 3860/23
5
składzie jednego sędziego, ani aby sąd drugiej instancji działał wbrew
jednoznacznemu brzmieniu przepisu lub utrwalonej linii orzeczniczej. Zarzuty skargi
kasacyjnej sprowadzają się w istocie do polemiki z oceną sądu odwoławczego oraz
przedstawienia szerokich rozważań doktrynalnych i krytyki ustawodawcy, co nie
spełnia kryterium oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego – na wniosek zawarty w odpowiedzi
na skargę kasacyjną uczestników A.T. i G.T. – orzeczono na podstawie art. 108 § 1
k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. z uwzględnieniem
normy zawartej w art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c. i art. 13 §
2 k.p.c., obciążając nimi wnioskodawcę, który przegrał sprawę w postępowaniu
kasacyjnym.
Dariusz Dończyk
(A.G.)
[a.ł]
