I CSK 386/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa G.N.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 19 września 2025 r., I ACa 72/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.700 (dwa
tysiące siedemset) zł z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia
pozwanemu w odpisu niniejszego postanowienia, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
I CSK 386/26
2
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
z powołaniem się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego (art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które przedstawił jako pytanie: czy wobec treści wyroku
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r. wydanego
w sprawie C-396/24, zgodnie z którym „art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG
z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie
orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy
kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca
ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego
kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej
umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty", dopuszczalne jest przyjęcie,
zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP
25/22, że „jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron"?.
Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art.
405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.
Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu
o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym
orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to
I CSK 386/26
3
zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną
uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze
stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być
ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla
systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej
sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez
sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3
i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez
skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.
O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub
mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy
prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice
usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Ponadto, potrzeba wykładni
przepisów prawnych nie powstaje, gdy Sąd Najwyższy zajmował co do nich
stanowisko i wyrażał poglądy we wcześniej wydanych orzeczeniach, a nie zaszły
żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.
Istniejące przez pewien czas rozbieżności w wykładni i stosowaniu
przepisów regulujących zasady wzajemnych rozliczeń stron nieważnej umowy
kredytu w oparciu o teorię dwóch kondykcji co do jej aktualności i stosowania, które
mogły powstać na gruncie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 czerwca
2025 r., C-396/24 zostały wyjaśnione. W tym zakresie należy odwołać się do
wyroku z 8 sierpnia 2025 r., II CSKP 705/23, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że
uzasadnienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-396/24 nie odnosi
się ani do teorii salda, ani do teorii dwóch kondykcji jako dwóch konkurujących ze
sobą sposobów rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu frankowego, lecz
koncentruje się na zasadzie aktualności wzbogacenia przewidzianej w art. 409 k.c.
W związku z tym należy stwierdzić, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji przy
wzajemnych rozliczeniach stron znajduje podstawę w orzecznictwie sądowym
i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE.
I CSK 386/26
4
W świetle kolejnych wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE: z 27 listopada
2025 r., C-746/24, z 11 grudnia 2025 r., C-767/24 i z 22 stycznia 2026 r, C-902/24
należy przyjąć, że do zastosowania teorii salda może dojść jedynie na korzyść
konsumenta, gdy przedsiębiorca występuje przeciwko niemu o zwrot świadczeń
spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej. Z kolei teoria dwóch
kondykcji obowiązuje w sytuacji, gdy konsument występuje o zwrot takich
świadczeń.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –
co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 §
1 k.p.c., § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), orzeczono jak w postanowieniu.
Marta Romańska
[dr]
[SOP]
