I CSK 3806/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
5 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.C.
przeciwko Z.G. i A.G.
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,
na skutek skargi kasacyjnej R.C.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 28 maja 2025 r., II Ca 646/24,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. odstępuje od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz pozwanych;
3. przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla
Krakowa - Nowej Huty w Krakowie na rzecz adw. F.D. 2700 zł
(dwa tysiące siedemset złotych) powiększoną o podatek od
towarów i usług we właściwej stawce tytułem nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu
kasacyjnym.
M.L.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powoda R.C. od wyroku Sądu Okręgowego
w Krakowie z 28 maja 2025 roku.
I CSK 3806/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia
rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie
zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania
w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03;
z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada
2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK
627/18).
W wypadku zaś, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą
I CSK 3806/25
3
w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna
w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego
i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest
oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,
lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 14 stycznia 2026 r., I CSK
2142/25).
W ocenie autora skargi kasacyjnej w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne, sprowadzające się do odpowiedzi na następujące pytanie:
„Czy dopuszczalne jest pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności ze
względu na zmianę sytuacji osobistej dłużnika, w tym jego stanu zdrowia oraz
sytuacji materialnej (zwłaszcza w kontekście dysproporcji majątku dłużnika
i wierzyciela)?”
Ponadto skarżący wskazał, że jego skarga kasacyjna była oczywiście
uzasadniona, ponieważ z argumentacji przytoczonej w zaskarżonym wyroku Sądu
Okręgowego wynikało, że zarzut naruszenia art. 5 k.c., w ogóle nie stanowił
przedmiotu rozpoznania tego Sądu, a został on zawarty w apelacji.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zagadnienie prawne powinno
przede wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01). Skoro skarga kasacyjna jest
wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego
roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy
jest związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku
z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego
rozstrzygnięcie (zob. postanowienie SN z 20 stycznia 2026 r., I CSK 3059/25).
Natomiast w niniejszej sprawie, z wiążącej dla Sądu Najwyższego (art. 3983
§ 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.) podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku wynika, że
choroby na jakie cierpi aktualnie powód są zwykłymi, powszechnymi chorobami
wieku starczego, nie są wynikiem zdarzeń nagłych czy ekstraordynaryjnych.
Mówiąc inaczej, sytuacja osobista i majątkowa powoda jest zbieżna z sytuacją
I CSK 3806/25
4
wielu osób w jego wieku, na co pozwani nie mają wpływu, a jedynie egzekwują
swoją należność w miarę istniejących możliwości.
Nie można zatem przyjąć, że w ramach niniejszej sprawy ustalenia
faktyczne, którymi Sąd Najwyższy jest przecież związany, pozwalają na uznanie, że
po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiła zmiana sytuacji osobistej dłużnika,
w tym jego stanu zdrowia oraz sytuacji materialnej.
Poza tym, Sąd Odwoławczy wskazał, że nie sposób w okolicznościach
sprawy wywieść, że wykonując swoje prawo podmiotowe powodowie go
nadużywają, bo dłużnik nie ma wystarczającego majątku, w związku z czym
postępowanie egzekucyjne się przedłuża, a dłużnik, będący w chwili jego
wszczęcia emerytem, staje się coraz starszy i cierpi na schorzenia związane
z wiekiem. Brak środków finansowych na zaspokojenie roszczenia pieniężnego
nigdy nie zwalnia dłużnika z zobowiązania, które istnieje nadal jako możliwe do
spełnienia, a dłużnik odpowiada za dług całym majątkiem nie tylko teraźniejszym,
ale i przyszłym (por. uchwała Sądu Najwyższego z 30 stycznia 1986 r., III CZP
77/85).
Zatem przyjąć należy, że przytoczone przez autora skargi kasacyjnej
zagadnienie prawne, sformułowane zostało w oderwaniu od wiążących Sąd
Najwyższy ustaleń faktycznych. Natomiast przyczyny wskazywane przez
skarżącego na uzasadnienie oczywistej zasadność skargi kasacyjnej w ogóle nie
zaistniały w sprawie, ponieważ Sąd Okręgowy wielokrotnie w uzasadnieniu
zaskarżonego orzeczenia, precyzuje z jakich przyczyn nie można uznać, że
okolicznościach tej sprawy zachowanie wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym
może stanowić nadużycie prawa (art. 5 k.c.), uzasadniające pozbawienie tytułu
wykonawczego wykonalności (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.). Twierdzenie, że zarzut
z art. 5 k.c. nie był przez Sąd drugiej instancji rozpatrzony jest zatem całkowicie
chybione.
Wobec tego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak
w sentencji. Odstąpienie od obciążania skarżącego kosztami postępowania
nastąpiło na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na jego sytuację osobistą
i materialną, a o kosztach pełnomocnika skarżącego z urzędu orzeczono na
podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
I CSK 3806/25
5
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763).
M.L.
Krzysztof Wesołowski
[SOP]
