Co stanowi przepis
Art. 840 KPC przyznaje dłużnikowi odrębny środek obrony przed egzekucją, nazywany w praktyce powództwem opozycyjnym lub przeciwegzekucyjnym. Dłużnik może wytoczyć powództwo, w którym żąda pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo ograniczenia tej wykonalności. Przepis wskazuje trzy grupy podstaw: zaprzeczenie zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności (w tym kwestionowanie istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem niebędącym orzeczeniem sądu albo kwestionowanie przejścia obowiązku mimo formalnego dokumentu), zaistnienie po powstaniu tytułu egzekucyjnego zdarzenia powodującego wygaśnięcie zobowiązania lub niemożność jego egzekwowania oraz sytuację małżonka, przeciwko któremu nadano klauzulę na podstawie art. 787 KPC. W § 2 zastrzeżono, że gdy podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, o wygaśnięciu zobowiązania lub niemożności jego egzekwowania rozstrzyga organ, od którego tytuł pochodzi, a nie sąd.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Powództwo z art. 840 KPC służy wtedy, gdy istnieje już tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Nie zastępuje ono środków zaskarżenia w postępowaniu rozpoznawczym: nie służy do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem. Gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powołać się na zdarzenia zaistniałe po zamknięciu rozprawy, na zarzut spełnienia świadczenia (jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne) oraz na zarzut potrącenia. Przy tytułach niepochodzących od sądu, na przykład aktach notarialnych o poddaniu się egzekucji, zakres zarzutów jest szerszy, ponieważ dłużnik może kwestionować samo istnienie obowiązku. Małżonek objęty klauzulą z art. 787 KPC może wykazywać, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi się nie należy, i korzystać także z zarzutów, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.
Przykład
Wierzyciel uzyskał nakaz zapłaty i klauzulę wykonalności na kwotę wynikającą z faktury. Już po zamknięciu rozprawy dłużnik przelał całą należność wraz z odsetkami na rachunek wierzyciela, mimo to komornik wszczął egzekucję z jego wynagrodzenia. W takiej sytuacji dłużnik może wytoczyć powództwo z art. 840 § 1 pkt 2 KPC, wskazując, że zobowiązanie wygasło wskutek zapłaty, i dołączyć potwierdzenie przelewu. Jeżeli zapłacił tylko część długu, może żądać pozbawienia wykonalności tytułu w odpowiedniej części.
Częste nieporozumienia
Wiele osób sądzi, że samo wniesienie powództwa automatycznie wstrzymuje egzekucję - tak nie jest, konieczny jest odrębny wniosek o zabezpieczenie. Błędem jest też próba podważania w tym trybie merytorycznej trafności prawomocnego wyroku lub zarzutów, które można było zgłosić w toku sprawy. Nie należy mylić powództwa z art. 840 KPC ze skargą na czynności komornika, która dotyczy uchybień w samym postępowaniu egzekucyjnym, ani z powództwem osoby trzeciej o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji. Przy tytułach administracyjnych droga sądowa jest wyłączona w zakresie wskazanym w § 2. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ wybór właściwego środka i podstawy decyduje o wyniku postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
