I CSK 3442/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.G.
z udziałem D.G.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej D.G.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi
z 24 kwietnia 2025 r., III Ca 2102/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia
w Łodzi ustalił, że w skład majątku wspólnego byłych małżonków M.G. i D.G.
wchodzą następujące składniki majątkowe: a) nieruchomość gruntowa,
niezabudowana, stanowiąca działkę numer […], położona w obrębie ewidencyjnym
K., Gmina C., w powiecie d., dla której Sąd Rejonowy w Drawsku Pomorskim, V
Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą (…), o wartości 583 000 zł;
b) wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych na nieruchomość stanowiącą
własność M.G., położoną w Ł. przy ul. (…), w postaci budynku mieszkalnego i
garażu, o wartości 286 449 zł (pkt 1); ustalił nierówne udziały w majątku wspólnym,
przyjmując udział M.G. w wysokości 7/10, a udział D.G. w wysokości 3/10 (pkt 2);
dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków M.G. i D.G. w ten sposób,
I CSK 3442/25
2
że nieruchomość wskazaną w punkcie 1a) przyznał na wyłączną własność D.G.
(pkt 3); zasądził od D.G. na rzecz M.G. tytułem spłaty oraz rozliczenia nakładów
wskazanych w punkcie 1b) kwotę 324 665,06 zł płatną w terminie 30 dni od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia (pkt 4); ustalił, że każdy z uczestników
postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt 5);
zasądził od M.G. i D.G. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi
Śródmieścia w Łodzi kwoty po 4 191,14 zł tytułem nieuiszczonych kosztów
sądowych (pkt 6).
Postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił
apelację uczestnika (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 i 3).
Uczestnik wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie Sądu
Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powołał się na jej oczywistą zasadność ze względu na naruszenie przez Sąd
Okręgowy art. 43 § 2 k.r.o. W ocenie skarżącego w sprawie nie występują „ważne
powody” uzasadniające obalenie domniemania równości udziałów
wnioskodawczyni i uczestnika w majątku wspólnym.
Zarządzeniem z 20 października przewodniczący w Sądzie Okręgowym
w Łodzi zwrócił odpowiedź wnioskodawczyni na skargę kasacyjną (k. 670).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
I CSK 3442/25
3
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu. W celu wykazania przesłanki oczywistej zasadności należy
wykazać, że zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie
oczywiście wadliwe. Tymczasem uzasadnienie wniosku stanowi w istocie polemikę
z oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę weryfikacji prawidłowości
I CSK 3442/25
4
dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej
w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie
uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na
przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zgodnie z art. 43 § 2 k.r.o. każdy z małżonków może z ważnych powodów
żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem
stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Powyższe
jest możliwe w sytuacji, gdy zostanie ustalone, że otrzymanie przez jednego
z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania nie
przyczynił się, pozostawałoby w sprzeczności z poczuciem słuszności, o czym
należy zadecydować w oparciu o całokształt postępowania małżonków w czasie
trwania wspólności majątkowej. W tym zakresie konieczne jest ustalenie, w jaki
sposób wykonywane były ciążące na nich obowiązki rodzinne, jak również, czy
dochodziło do rażącego i uporczywego nierealizowania tych obowiązków. Ważnym
powodem jest w szczególności naganne postępowanie małżonka, przeciwko
któremu jest skierowane żądanie ustalenia nierównych udziałów, polegające na
tym, że w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się on do powstania
dorobku stosownie do sił i możliwości zarobkowych (postanowienie Sądu
Najwyższego z 13 grudnia 2018 r., V CSK 565/17; postanowienie Sądu
Najwyższego z 28 maja 2025 r., I CSK 1005/25).
Jak wynika zaś z ustaleń faktycznych sądów meriti, którymi Sąd Najwyższy
jest związany, w latach 2000-2005 uczestnik nie łożył na utrzymanie rodziny,
a w 2007 r. został skazany za znęcanie się nad żoną i dzieckiem. Ocena sądu
drugiej instancji mieści się zatem w granicach utrwalonej w orzecznictwie wykładni
art. 43 § 2 k.r.o., uwzględniającej zarówno aspekt majątkowy, jak i etyczny, zgodnie
z zasadami współżycia społecznego. Zachowania takie jak przemoc czy rażące
zaniedbania również mogą stanowić „ważne powody” w rozumieniu
art. 43 § 2 k.r.o., jeśli wpływają na wspólne życie i gospodarowanie majątkiem
(postanowienie Sądu Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 3864/24).
W konsekwencji, twierdzenia zawarte we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie spełniają kryterium „oczywistej zasadności” w rozumieniu
I CSK 3442/25
5
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., co wyklucza przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tej podstawie.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
A.G.
[a.ł]
